Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi


Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 20.09.1910, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 20.09.1910, Blaðsíða 1
Yerð árgangsins (minnst, €0 mMr) 3 kr. 50~aur. erlendis 4kr. 50 aur.'og í Ameríku doll.: 1.50. Borqist ýyrir júnimánað- 'irlok. ÞJÓÐVILJINN. -[= TuTTUGASTI OG F J Ó)ít B I ÁRGANGTJB ; = RITSTJORI SKÚLI THORODDSEN. TJppsögn skrifleq ''Sgild nema komið sé til útgef- anda fyrir SO. dag jfmí- mánaðar. og kaupandi samhliða uppibgninni borgi skuld sína fyrir blaðið. M 43. Reykjavíx. 20. SEPT. 1910. Bi þingfrestun í Yændum? í 26. nr. blaðs vors þ. á., gátum vér þess, sð þar sem ráðherra hefði synjaðað verða við aukaþingsáskoruninni, hefði hann því ríkari hvöt til þess, að láta eigi far- ast fyrir, að halda reglulegt alþingi á rétt- um tíma. Gátum vér þess af því, að flogið hafði fyrir i blöðunum, að ráðhérra myr Hi hafa í hnga, að fresta þinginu til vors, svo sem og hafði á góma borið um þinglok- in síðustu. Andstæðingablöð stjórnarinnar flytja þó enn ýmsa spádóma um það, að þing- inu verði frestað, þó að ráðherra hafi enn ekki látið neitt ákveðið uppi nui það efni, sð því er oss er frekast kunnugt. Þegar málið bar á górna rétt fyrir þinglokin síðustu, var það látið í veðri vaka, að vel færi á því, að alþingismenn væru staddir í Reykjavík, þogar minDzt verður hundrað ára afmælis Jóns Sigurðs- sonar, 17. júní næstk. En þar sem lögákveðið er, að alþingi komi saman 15. febrúar annað hvort ár, verða að vera mjög knýjardi ástæður, til þess að víkja frá þeirri reglu, okki sízt þar sern það, að breyta til um þingtím- acn að þessu sÍDni, kynni uð gefa öðr- um undir fótinn, að grípa síðar til hins sania, undir því eðn því yfirskininu. En sem slíka knýjandi ástæðu getum vér eigi talið hið ofangreinda, þó að al- þingi hefði að sjálfsögðu tekið þátt í há- tíðahaldinu að sínu leyti, hefði það borið upp á um þingtímann. Það er og aðgætandi, að verði þing- inu frestað á fyrgreindan hátt, verða kon- ungkjörnu þÍDgmeDnirnir aðrir, en þeir, sem sæti eiga á þÍDginu, sé það haldið á lögákveðnum tíma. Almennt myndi þá og litið svo á, sem frestun þingsins væri og í raun og veru gerð til þess, að losna við konuDgkjörnu þingmennina, sem nú eru, hvað sem uppi yrði látið, enda líta andstæðingablöö stjórn- arinnar nú þegar þannig á málið. Vér viljum nú að vísu ekki segja, að eigi mætti takast, að fylla sæti þeirra all- flestra á þingi nokkurn veginn viðunan- lega, og þingi og þjóð að meinalitlu. En hvað sem því líður, má því ekki gleyma, að þeir voru skipaðir til sex ára, og þó að atvikin hafi hagað því svo, með því að breytt var til um þingtímann, að þeir hafa þegar setið á þrem þingum, þá er tíminn, sem þeir voru skipaðir fyrir, eigi á enda fyr en í apríl. Það er því hætt við, að svo verði al- mennt álitið, sem rétti þeirra sé traðkað, þar 8em eigi verður sagt, að uro knýj- andi nauðsyn til þingf'restunar sé að ræða, og hlýtur það að vekja eigi all-litlabeiskju hjá ýmsum meðal þjóðar voirtr. Væntanlega hugssr ráðherra sig því vei um, áður en hann ræður með sér til fulls að fresta þinginu til vors. Teljum vér oe vlst, sð meiri hluti nú- verandi alþingisrnanna sé honnm alls (igi fylgjandi að því máli. Igíísku búsagGrð Edisons. lómas Alfa Edison uppfyjjdingamað urinn heimsfrægi, hefir ritað ritgerð i tí! aritið „Popular Electricity" er hann nefnir „The Tomorrows of Electricity and Invention". Eptir að hr. Edison hefir talað um framfarir í rafurmagtisfræði og uppfundingum síðustu ár og líkurnar fyr- ir áframhaldi í þeim greinum á komandi árum, kemst hann svo að orði: „Eitt mikilvægasta atriðið í hækkun á Hfsnauð- synjum — sem stöðugt fara vaxandi — er hin afar-háa húsaleiga. Rafurmagns- sporbrautir háfa verið ákaflogu mikiivœgar fyrir fólkið, því þær hafa flutt það fyrir mJ°S lágt gjald, út í borgarjaurona, þar sem húsaleigin er lægri. En húsaicigan er þar einnig of há, og kemur það til af því, að kostnaðurinn við byggÍDgu hús- anna er of mikill. Eg hefi séð þetta fyr- ir löngu, og varð það orsök til þess, að jeg fór að hugsa um að búa til hús úr sementssteypu, ódýrari og endÍDgarbetri en nokkur maður hefir þekkt áður. Timb- urhús fúna og brenna, en steypu og jarn- byggingar vara i það óendanlcga. Lítum á gömlu Rómvorsku böóin. Veggir þeirra eru eins traustir í dag, eins og þegar þeir voru byggðir fyrir þúsundum ára. Þeg- ar jeg var að ljúka við nokkrar tilraun- ir á mótum mínum, komu ábyrgðarfélög- in, og sögðu upp ábyrgðum sínum, af því að minum fánýtu byggingartilraunum fylgdi „siðferðisleg hætta". Jeg sagði við sjálfan mig, að jeg skylHi búa til byggÍDgar sem hefðu enga siðferðisiega hættu, og fór svo að hugsa um „Port- land" sements iðnina, Eg hefi nú þeg- ar byggt margar stórar byggingar af mínu eigin, allar úr stáli og sementssttypu, og með þeim ónýtt þessa siðferðislegu bættu, og nú er jeg í óða önn að full- komna þá hugmynd mioa, að byggja heil hús í einu lagi úr sementssteypu í járn- mótum, sem ekkert getur grandað, jafn vel ekki eldÍDgin. Áform mitt er mjög einfalt og óbrotið. Jeg feteypi húsin í mótnm í staðinn fyrir að venjulega eru þau byggð úr múrsteini. Fullkoií.ið s&fu af mótum mínum til að steypa í hús, sem er 30 fet á lengd og 25 fet á vfdd, þriggja hæða hátt að meðtöldum kjaiiara kosta 25000 dollara (93000 krónur) og annar vélaútbúnaður, sem þarf til nð láta verk- ið ganga vel 15000 dollara (55800 krón- ur). Það er hægt að steypa roarga tugi húsa í mótunum árlega. Það er œögu- legt að stej^pa hús á sex klukkustundunT ef allt efni er tilbúið og við hendina. Þessi hús er hægt að byggja fyrir 1200 dollara hvert, þar rueð talin öll nýustu þæaind', svo sem vatnsleiðsln. hituoi'.rá- höld, bað o. s. frv. Þessi hús byggð úr steini mundu kosta 30,000 dollara. Mjög auðsætt er að breyta lögun hús- anna lit o. s. frv., eptir vi!d. Mótin endast langan tíma, og þau roá flytja til eptir vild, og það er mjög auðvelt og auðlært að setja mótin seman og stjórna vélun- um. Rottur og mýs eiga álíka erindi • nn i þessi hus, og inn i stálskáp?. bank- a-nna. SteÍDsteypuveggirnir gera hvorki að fæða þær eða skýla þeim. Með mjög sanngjörnum hagnaði er hægt að leigja þessi hús, fyrir 10—12 dollara á mánuði. Er nokkur sá til, sem vill ekki held- ur lifa einn með fjölpk3rldu sinni í þess- um ódýru húsum, sem eru mjög falleg oz rpttúrlega skreytt, þurfa enga aðgerð eða ábyrgð, og enginn þarf að vera hrædd- ur við að brenni; — en lifa í afar-fjöl- mennum stórbyggingum, þar sem þarf að borga háa leigu, en er þó lítt mögulegt að SDÚa sér við fyrir þrengslum?" * * * Vilja Reykvísku húsbyggingameistar- arnir ekki leggja í félag og kaupa ein Edisons rnótÍD, sem kosta á við vænan botnvörpung, og innleiða með þeim þá meginreglu, að byggja úr íslenzku efni? Síður myndi Reykjavík vera hætt við að fúna og brenna, ef megnið af henní væri byggt úr steini eða steinsteypu. A. J. J. Ný bók. Y Og Z. - - Safn þeirra orða í íslenkzu, sem rituð ern með y, y, ey og z. — Eptir Adam iJorgrimsson frá Nesi. -- Akureyri 1910. — 62 bls. í litlu S blaði broti. Þetta Htla kver er gefið út af bóka- verz'un Odds Björnssonar á Akureyri, og mun óefað verða mörguro karkomið, ekki sizt þeim, sem skammt eru koumir í is- lerzku námi, enda og öðrum, sem ekki

x

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi
https://timarit.is/publication/131

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.