Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi


Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 30.04.1913, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 30.04.1913, Blaðsíða 1
ÞJÓDVILJINN. 17. tbl. Reykjavik 30. apríl 1913. XXVII. árg. Strandvarnirnar. Botnverpinga sektirnar m. m. Öllum er það að líkindum Ijóst, að meðan vér höfum ráðherrann, sem nú «r, eða þá einhvern úr gamla „heima- »tjórnar"-fiokknum, sem svo hefir verið nefndur, þá verda þau málin ad hvila sig, sem þjódrœkniskeim bera að einhverju leyti. Síðasta utanförin ráðherrans og van- skapnaðurinn, er hann færði oss þá frá Dönum, mun flestum enn í fersku minni, og þeir því færri, sem langar til þess, að fela honum nýjan erindisrekstur, er að einhverju leyti snertir samband vort við Dani, eða lýtur að þeim málefnum, lem þeim eru viðkvæm. Það eru því ýms mál (sambandsmálid, fánamálid, islenzhir konsúlat o. fl. o. fL), eem eigi tjáir að nefna á þinginu, meðan svo standa þar sakir, sem nú er. Helzt skyldi það þá vera rétt til þess gert, að lofa rneiri hlutanum, sem nú ræður lögum og lofum á alþingi, að sýna þjóðinni enn betur framan í sig, en enn er orðið. Sizt því að vita. hvað sjálfstæðismenn á þingi tel^a rétt að gera í þvi efni, er á þing kemur. En hvað sem því líður, þá er það eitt, sem alls ekki ætti að heyrast á þingi, og það er það, að farið sé nú að nýju að borga Dönum, fyrir strandvarn- irnar, hluta af sektum botnverpinga m. m. Menn mega i þvi tilliti eigi gleyma þvi: ad medan vé) látum Dani og Fœrey- inga njóta jafnréttis vid oss, hvad fiskiveidat nat í landhelgi vorti snert- it, þá eru þeir og — er þeireru að myndast við strandvarnirnar —, að gæta réttar, og hagsmuna, sjálfra sín, engu síður en réttar, og hagsmuna, vor íslendinga. Hinu má þá og heldur eigi gteyma: a d þad, ad vét lofum enn Dönum og Bœreyingum ad njóta jafnt éttis vid oss, hvad fiskiveidar i landhelgi vorti snertit, það er þeim — eða þá Færeyingum að minnsta kosti — svo mikils virði, að tæpast verð- ur metið. I stað þess, að láta sér sæma, að vera að þjarka um borgun fyrir strandvarn- irnar, œttu Danír því, ef vel væri, ft emur — sem ofanálag á strandvarnirnar — að bjóða oss borgun fyrir það, að fá að njóta jafnréttis við oss, hvað fiskiveið- *rnar í landhelgi vorri snertir. Landhelgisvörn þeirra, eins og henni er, og hefir verið, háttað, er og slík Ómynd, að á engan hátt er við unandi. Eins og gefur að skilja, þar sem fiski- veiðar eru stundaðar i öllum fjórðungum landsins, getur eitt strandvarnaskip að sára litlu leyti litið svo eptir, sem þyrfti. Sízt því að furða, þó að sí og æ h«yr- ist umkvartanir yfir þvi, úr ýmsum áttum, hve ófullnægjandí strandgæzlan sé. Hve stórkostlegt tjón það bakar fiskiveiðum landsmanna á ári hverju, lát- um vér ósagt. Margir munu telja það alómetanlegt. Ef vel ætti að vera, veitti eigi af 4—0 strandvarnar- eða fallbyssu-bát- um, er sinn sinnti hverjum hlutanum af landhelgissvæðinu. Hentugastir — og fullnægjandi í alla staði — myndu afat -hradskteidir fall- byssubátar, er væru á stærð við botn- verpina sjálfa, eða svipaðir „Beskytteren", strandvarnarbátnum á Færeyjum, sem hmgað hefir stundum komið. Gegnir annars furðu, að Danir skuli eigi hafa séð það sótna sinn, að láta strand- varnirnar fara vel úr hendi, fyrst þeir þeir annast þær á annað borð. Væri þeim nú og sæmra, að bæta úr því, sem vangert er, en að fara að reyna, að seilast að nýju eptir fé úr lands- sjóði íslands, fyrir starfa, sem þó jafn framt er af hendi inntur, til að gæta hagsmuna sjálfra þeirra, — starfa, sem þeir auk þess fá fyllstu boi'gun fynr, þótt mun meiru kostuðu til hans, en þeir gera. A þingmálafundunum í vor ættu kjós- endur því: að krefjast betri strandvarna, en nú eigum vér við að búa, og enn fremur: að mótmæla því eindregið, að ríkissjóður Dana fái nokkurn hluta af ¦ektuoi botnverpinga m. m. Alóþatft, að vera að tvíborga þeim, eða margborga, strandvarnar-ómyndina frekar, en gjört er. Getur það verið satt? „Ingólfur" getur þess (29. april þ. á.), að eitt af frumvörpunum, sem stjórnin ætlar sér að leggja fyrir alþingi, sé um lavina-hækkun ísl. embættismanna(!) Það eru æðstu embættismennirnir (land- ritari, biskup, landlæknir, yfirdómararnir og æðri kennararnír í Reykjavik), sem stjórnin ber fyrir brjósti, að því er „Ing- ólfur" segir. Ætli almenningi þyki ekki eitthvað 'annað liggja nær um þessar mundir? Og séu laun embættismanna hækkuð, hví eigi taka þá heldur þá embættis- mennina, sem lægra eru launaðir? Eldur í Heklu-hrauni! Tvennar eldstöðvar! Aðfaranóttina 25. apríl þ. á. varð jarð- skjálfta vart í Árnessýslu, er klukkan var um þrjú um nóttina, og fundust síðan kippir nokkrir æ öðru hvoru til fóta- ferðatíma. Þegar birti, sáu menn og reykjarmökk austur og norður af Heklu, og var þá fyrst gizkað á, að eldur væri uppi ein- hverstaðar í svo nefndu Krakatindsht auni. Ekki er þess getið, eða frétt orðið, er þetta er ritað, að jarðskjálftarnir hafi nokkursstaðar valdið tjóni í Árnessýslu, eða enn austar, þar sem þeirra hefir að sjálfsögðu einnig orðið vart. Eldurinn er sagður vera á tveim stöð- um í Heklu-hr auni, en svo fjarri byggð- um, að eigi muni tjón geta af hlotizt, — nema ef vera skyldi, að öskufallið yrði svo mikið, sem vel getur orðið, að hagar og vitengi o. s. frv., spillist að einhverju leyti, eða verði fénaði óhollt, I þeim eldstöðvunum, sem nyrðri eru, i virðist vera mun meiri umbrot en í hin- i um syðri, og svo að sjá, sem eldur rísi þar á fleiri stöðum til himins. Dynkir heyrðust að mun á Eyrar- bakka, og óefað víðar, að kvöldi 25. apríl þ. á., og var þvi líkast, sem fallbyssu- skot væru. Úr Re^dqavik sást að kvöldi 26. apríl, að austurloptið var allt eldbjarma litað, hið neðra, og höfðu fjölda margir Eeyk- víkingar þá gaman af því, ,að horfa á eldbjarmann, er sézt mun hata einna bezt frá Skólavörðunni, og varð mörgum því reikað þangað þá um kvöldið.------------- Það eru nú liðin frek 35 ár, síðan Hekla gaus seinast: — það var á önd- verðu árinu 1878; — en mestu Heklu- gosin, er sögur fara af, voru á árunum: 1294 — 1436 — 1597 — 1693 og 1766, er allt huldist þykku lagi af svartri eld- fjal]a-ösku í 225 kílómetra fjarlægð. — Fregnir af eldgosinu, sem nú stend- ur yfir, eru að öðru leyti enn mjög ófull- komnar, og bíða því nánari fregnir næsta nr. blaðs vors. Að því er eldgosin snertir, skal því við bætt, að þau eru, sem fyr segir, á tveim stöðum. Annað gosíð er í svo nefndum Sátum, sem eru skammt frá Krakatindi, og eru eldsúlurnar þar tvær. Hinn eldurinn er í sto nefndum Vala- hnjúk, og þar í grenndinni, og gnæfa þar eigi all-fáar eldsúlur í lopt upp.

x

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi
https://timarit.is/publication/131

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.