Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi


Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 28.06.1913, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 28.06.1913, Blaðsíða 1
ÞJÓÐVILJINN 27.-28. tbl. Reykjavík 28. júní 1913. XXVII. árg. 1 Hvert Yar þá erindið ? (Stjórnarfrumvörpin athuguð). Á öðrum stað í þessu nr. blaðs vors, er getið frumvarpanna, sem stjórnin leggur fyrir alþingi, er nú tekur til starfa innan örfárra daga. Fyrirsögnin — eða fyrirsagnirnar —, sem grein vorri um stjórnarfrumvörpin var valin, segir í raun og veru allt, sem um frumvörpin þarf að segja. Engu að síður, teljum vér þó rétt, að að bent sé á, hve lcynlegt þad er, að ráð- herra vor skuli einmitt liafa hitt á, að gera það, sem engir — eða þá nær engir — Iandsmanna höfðu ætlað hon- um að gera, en skuli á hinn bóginn hafa látið það allt ógert, er af gódri stjórn mátti vœnta. Hann leggur fyrir alþingi eigi færri en 10 lagafrumvörp, er skatta- og tolla- málin snerta, eða standa í nánu sam- bandi við þau. Hver er það nú, sem slíks hefir óskað? Vér vitum eigi til, að neinn hafi gert það, eða komið til hugar, að alþingi, sem nú fer í hönd, ætti aðallega að verða að eins skatta- og toll-mála þing. Aukaþingið í fyrra, skyldi og þannig við fjárhaginn, að nýrra, eða aukinna, skatta- eða toll-álaga er alls engin brýn þörf, sem stendur. Þetta hefir og ráðherra vor sjálfur orðið að vidurkenna, þar sem hann í fjár- lagafrumvarpinu, er hann nú leggur fyrir alþingi, gerir ráð fyrir því, að á næsta fjárhagstíinabili (þ. e. yfir árin 1914 og 1915) verði tekjur landsins alls 75,586 kr. 15 aur. hærri en útgjöldin. Nýrra, eða aukinna, álaga á þjóðina því sýnilega alls engin brýn þörf. I öðru lagi leggur og ráðherrann fyrir þingið þann aragrúa af launahœkkunai - flumvörpum, að alla rekur í rogastanz, — og áréttar þó með tveim frumvörpum, er ný embætti, eða sýslanir, stofna. Hver er það nú, sem alls þessa hefir óskað? Hverir, sem sárt hafa fundið til þess, að einmitt þetta væri það — auk nýrra og aukinna skattálaga — sem þjóð vora vanhagaði mest um, og meira en allt annað? Vér vitum eigi til þess, ad nokkur madur á öllu landinu — nema mennirnir sjálfir, sem launa-hækkananna eiga að verða aðnjótandi, en sem allir vel vissu að hverju þeir gengu, er þeir sóttu um embættin — hafi óskad þessarar rögg- .semi rádherra vois. Sök sér væri það þó, þótt bætt væru kjör sumra lægst launuðu embættismann- ; anna (t. d. sumra kennaranna við almenna I menntaskólann o. h\), ef ráðherrann hefði þá og jafn framt gert sér sem ýtrast far um það, að bæta þá og kjör almennings á ýmsa vegu, og þá eigi hvað sízt þeirra stéttanna, sem verst eru settar. En það er öðru nær, en svo sé. Þótt leitað sé með logandi ljósi, þá finnst eigi á hinum stjórnarfrumvörpun- um eitt, eða neitt, sem til þess miði, að bæta úr vandkvæðum nokkurrar annarar stéttar í landinu, enreykvíksku embættis- mannanna einna. Frumvörpin öll — að einu þeirra und- anskildu (þ. e. frumvarpinu um ýmsar tryggingar af hálfu erlendu ábyrgðarfé- laganna, sem starfandi eru hér á landi) — alómerkileg, eða þá sem siglingalögin, að mestu leyti að ems upp- eða sam-suða úr eldri laga-ákvæðum. Af landslýð öllum finnur ráðherra að eins sárt til vankvæða — eða öllu heldur eptirlangana — reykvíkskra em- bættisbræðra sinna. Honum sýnist að vera saniii um alla hina, eða sér þá eigi, að neitt kreppi að þeim.*) Og þá er nú sízt vonin á að vel fari. Vér gátum þess þó, í blaði voru í fyrra íþ. e. 1912), ad þad, ad finna sem sárast til, út af vankvœdum þjódarinnar. og hverrar einstakrar stéttar hennar, yt di þó œ ad vera leidarsteinninn þehra, sem í rádheirasessinn komast. En sá hefir — því miður — eigi frem- ur verið leiðarsteinninn nú, en hann hafði verið það þá. Þegar nú þessa er gætt, og svo hins, hversu núverandi ráðherra vor (hr. H. Hafstein) skaðbrenndi sig á „bræðingn- um" — og þá eigi síður á „grútnum" —, eins og kunnugt er orðið, og kom þá um uni leið öðrum stórmálum vorum, sem þvi eru nátengd — í enn meira óefni, en orðið var áður, þá fáum vé), sannast ad segja, alls eigi séd, hvada erindi hann hefir átt upp í rádhei i asessinn ad þessu sinni. Koma hans þangað hefir þegar — því miður — orðið þjóð vorri að eigi all- litlu óliði. Gagnið sézt enn hvergi. En hvað var það og, sem á undan var gengið? *) Að gert er ráð fyrir lagningu stökti síma- og vega-spotta í fjarlagafrumvarpinu, eins og vant er, en þó að mun minna en í núgildandi fjárlögum, það er þá það eina. Þingmálafundur Norður-Isflrðinga. Arið 1913, 14. dag júníinánaðar, var þingmálafundur fyrir Norður-ísafjarðar- sýslu settur í Bolungarvíkurverzlunarstað, í Goodtemplarahúsinu þar. Til fundanns hafði boðað þingmaður kjördæmisins, Skúli Thoroddsen, með skrifleguin fundarboðum, sem föng voru á, og að sumu leyti símveginn. Fundarstjóri var kosinn Pétu? Odds- son kaupmaður og skrifari Oddur Gud- mundsson. Þá tók alþm. Sk. Th. fyrstur til máls og lýsti afstöðu þessara sfórmála, eptir því sem nú horfir við: Sambandsmálsins, stjórnarskrármálsins, verzlnnarerindsreka- málsins, fánamálsins og botnvörpunga- sektamálsins. Samþykktar voru svo hlióðandi fund- arályktanir: I. Sambandsmálið: Jafn framt þvi, er fundurinn telur það alómissandi, að sambandsmálinu sé æ haldið vakandi, skorar hann þó á alþingi, að gera enga samninga við Dani, nema þeir tjái sig fúsa til samkomulags er eigi fari skemmra í fullveldisáttina íslandi til handa, en frumvarp alþingis frá 1909. Tillagan samþykkt í einu hljóði. II.—III. Fánamálið og verzlunarer- indsrekamálið. Samþykkt var í einu hljóði svo hljóðandi fundará- lyktun: Fundurinn skorar á alþingi að halda báðum málunum vakandi, þ. e. gera sitt til þess, að Danir viður- kenni þann rétt vorn, að hafa sér- stakan ísl. fána, sem og að hafa ísl. verzlunarerindsreka í útlöndum, er þörf þykir krefja. IV. Stjórnarskrármálið. Samþ. var svo hljóðandi fundarályktun í einu hljóði: Fundurinn skorar á alþingi að taka stjórnarskrármálið til meðferðar á yfirstandandi sumri og afgreiða málið' fyrir sitt leyti í frumvarpsformi á þann hátt, að eigi séu ákvæðin að' neinu leyti ófrjálslegri, en í stjórnar- skrárfrumvarpinu, er alþingi sam- þykkti árið 1911. V. Botnverpingasektirnar. Samþ. var í einu hljóði svo hljóðandi fundar- ályktun: Fundurinn mótmælir þvi, að nokk- ur e^'rir af sektum botnverpinga eða andvirði upptæks afla og veiðarfæi'a,. sé látinn ganga í rikissjóð Dana —

x

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi
https://timarit.is/publication/131

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.