Lögberg - 03.08.1905, Blaðsíða 6

Lögberg - 03.08.1905, Blaðsíða 6
LÖGBERG, FIMTUDAGINN . 3. ÁGÚST 1905. .T^^^^iTn T •t TT.TTif.igi TT.nnrt T1T.TÍGH JjUUmffT.W.TrO mASJTTT. II iT/WH t SVIKAiMYLNAN Skáldsaga eftir ARTHUR W. MARCHMONT. tyuiiu f.M.'.MJ.MM „Eg ætla afl fara rakleiðis til Cýrusar þegar eg ktm heim og segja honam álit mitt á konu þessari." „Eins og maðurinn sem brendi gómirrh á einum fingrinum á sér og rak svo allan handlegginn inn i eldinn til þess að draga úr sviðanum. Gerðu það." „Þú ert held eg sá lang-leiðinlegasti niaSur sem £g hefi nokkurn tíma kynst." „Þ.ví miður greiöir það ekkert fram úr vandræð- xinum." „Eg skal ekki fara að ráðum þínum i neinu." „Ekki er eg vonlaus 11111 það, því eg veit hvað a á. en þý ekki." „Þú ráðleggur náttúriega erthvai r auö- mýkjandi fyrir mig; það er eg viss um." Eg svaraði engu, og við gengum þegjandi um stund; en loks kom spurningin sem eg beið eftir. ..Ilvað ræðtir þú mér til að gora?" „Annað hvort lækka seglin og éta ofan í þig alt sem þú hefir sagt—" „Eg vildi heldtnf láta lífið en gera það frammi fyrir -slíkri amgbátt. Kom ekki að oröum mínum, að það yrði eitthvað auðmýkjandi ?" t sanna orð þín," bætti eg við. ,,I>að er ekki nema um þetta tvent aö gera nema þú fiyir. Þú get- ur farið heim til New York." ...Etti eg að flýja og yfirgefa hann í klónum á lienni? Eg þakka þér kærlega fyrir." „\"æri ofurlitið minni asi á þér þá skyldi eg setja þetta greinilegar fram." ,,Eg hlusta á það sem þú segir." «iJá, og grípur alt af fram í áður en eg get talað út og gert mig skiljanlegan. Eg lít þannig á: Hafir þú — eöa á eg að segja við — á röngu aö standa, þá er alls ekki auðmýkjandi að gangast við þvi. En höf- um við rétt fyrir okkur og getum fengið sannanir, ef, gi eg, þá réttlætir siíkt tortrygni þína, þótt það ekki réttlæti hvernig hún kom fram lijá þér." „E^ v e i t að eg héfi rétt fyrir mér." „Eg efast ekkert um þaö— allir vita, að þeir hafa rétt fyrir sér á meðan þeir eru æstir og reiðir. en gct- uui viö dregið fram sannanir? Sé þér nokkur þægð i hjálp minnj, þn skal eg gera alt sem eg get; en eg er enginn snillingur, jafnvel ekki sem spæjari. ()g eitt set eg upp, sem ekki er víst að þér falli sem allra bezt." „Hvað er þa ,.Yiö verðtim að tala hreinskilnislega um þetta við Cýrus. Þú verður að segja honum, að þú s'jáir eftir—" „Eg skal ekki; eg skal ekki. Hverrrig dirfist þú að biðja mig um annað eins?" „Eg dirfist þess af því þú opinberlega svívirtir unnustu hans. Svo skulum við segja honum, að við álítum hana ekki hans verða. og lircinskilnislega láta hann vita, aö við ætlum okkur að sanna það, og að hann veröi að gefa okkur hæfilega langan tíma til fies Hún hlýddi á þetta með þolinmæöi og svaraði engu. Og eftir að við bæði höíðum þagað svo sem tvær mínútur, þá leit eg á hana og sá mér til undrun- ar og sorgar. áð augu hennar voru t; hún var af öllum mætti að reyna að leyna því. Eftir litla stund i hún með svo mikilli viðkvæmni, að eg komst við: fyrir mína — út af þessu?" .A'iidir þú eiga það á hættu. að þið færuð í ilt, ,.\'ið Cýrus förum ekki i ilt. Hann er alt of mikill maður til þess að misskilja mig. Þar á eg ekk- ert á hættu. Þaö gæti fremur verið um hættu að tala frá hendi grisku konunnar." áttum nú eftir heim að Hvíta húsinu, ér var ant um að fá hana til að aðhyllast tillögu mína; en hún þagði þangað til við vorum komin heim al lofa þér a >ír. Ormi mér r fin.-t það undui eg—" rt um mi r ekki þess virði. r vænt ui þetta. gum við inn í hús- I>! ilatt upp 1 sitja þ a mín. Hann var brúnaþunj , ykti i ákafa. „Komdu sæll, Cýn im. Svo þú ér hattim eikti í vindling. r þaö ekki a annað heföi hún ara hér í Peru ?" „Eg gleymi því aldrei, Mervyn," sagSi hann gremjulega. „Aldrei er býsna langur tími, vinur minn; en eg sagSi henni, að hún hefði farið skammarlega að ráði sínu, Kvenfólki hætíir til þess á stundum, ekki síður en okkur karlmönnunum." „Hún verðiir að fara héðan. Unntista mín getur ekki búið við sífeldar wtóðganir frá F.dnu." „Það væri auðvitað ómögulegt, algerlega ómögu- legt; en—" „Hérer um engin .en' að tala," tók hann snögg- lega fram í. „Það er æfin'legá um ,en' og ,ef aö tala, að minsta kosti hér á Tyrklandi ; og í svona vöxnu máli—" „Þá hvað?" spurði hann óþolinmóðlega af þyí ,eg þagnaði við. „Svei ,-essum vindling, hann er mesta óhræsi. Eg cr hræddur um eg hafi kveikt í röngum endat. Það er rétthverfa og ranghverfa á öllum hlutum.jafn- vel á tyrkneskum vindlingum — og i rauninni á öllu, hver fjandinn sem er, hér á Tyrklandí." ,,ÍIvað áttu við ?" spurði hann snöggfega og Ieit til mín. „Satt að segja held eg eg viti naumast sjálfur livað — er rétti endinn." Og svo horföi eg illilega á vindlinginn og kveikti í öðrum. ,.\'ið skulum halda okkur við málefnið, Mervyn. Með hvoru okkar ætlar þú aö verða í þessu?" ,.ó, það var afbragð," hrópaði eg og hló. „Hugs- anir ættarinnar falla nákvæmlega saman. Þetta er einmitt fepumingjn, sem hún systir þín lagði fyrir mig, og það jafnvel með enn þá meiri áherzlu; en þegar eg sagðist annaðhvort verða með ykkur báðum* hjálp þína, peninga og áhrif. Stefán er í flokknum eða hvorugu, þí'i sagði hún. eins og eg býst við þú segir, a0 það væri ómögulegt. X'áttúrlega hló eg að slíkri fjarstæðu." „bað er ómögulegt,1' sagði Grant með áherzlu. „Þá hlýt eg að sætta mig viðþ.að að vera álitinn ómögulegur maður, Cýrus. Eg kannast við að þú getur séð meira ,en lítið lengra en eg i gegn um þykkvau múrvegg; en eg get lesið srriátt letur eins langt frá mér og þú ; og það sem meira cr: eg get lesið það þó það sé tyrkneskt letur — og það getur þú ekki." „Hvað eð þýðir, að þjú sérð veg fram úr þessu, en eg ekki ? Haltu áfram." ,,í fyrsta Iagi sagði eg systur þínni, að við vær- um ekki liklegir til að lenda í illindum, hvað sem á gengi," „Þú ert |)('i að fara í kring um það, í stórum hring, Mervyn." „Sé hringurinn mjög lítill þá er hætt við mann svimi." „Eg vil að menn fari beint. Ætlir þú að segja, að þú sért á móti konuefninu mínu, \á vil eg aö þi'i segir það blátt áfram." „Auðvitað. En þó þjii viljir komast upp á hús- þak þá er ckki nauðsynlegt að þ:ú sctjist við fallbyssu- kjaft og látir skjóta þér upp; þaö gæti orðið til þess þú gleymdir, að til er stigi til að komast niður eftir." „Eg er ekki í þannig skapi núna, að eg hafi neina skemtun af orðaleik þjnum, en hver er þessi stigi þinn?" ,,Að systur þínni verði gefinn tími til að átta sig á því, að það,. sem htin sagði í dag, hafi veriö á- stæðulaust — hún veitnú, að það var ástæðulaust að segja það eins og hún gerði." „líiður þú mig að vera með í leynilegri rannsókfl til jiess að grafast eftir atliæfi tinjiustu minnar? Lang- ar þig til að neyða mig út í illindi vjð þjg. eftjrað þú hefir sagt, að slíkt væri ómögulegt? Erttt gengiun af vitinu?" „Eg tala ekki um neina' leynilega rannsókn. Eg kysi helzt að Mademoiselle l'atras vissi um það alt saman. Hafi systir þín rangt t'yrir sér, þá elskar hún þig alt of mikið til þess að iðrast ekki og kannast við yfirsjón sína; en hafi hún rétt íyrir sér—" „Sussu, stissu. Eg vil ekki heyra þetta. Eg hefi mig hvai i. Edna verður að fara liéðan ; og þar með er málinu lokið." „Þú um það — en hvað mig snertir, þá cr mál- inu e k k i loki „Er þér það alvara, og það K> |,ú yitir hvaí það hlýtur að kosta? Hugsaðu þig um." „Er eg hinn eini sem þörf hefir á að hugsa sig um?" „Eg hefi afráðið hva ri." >.Þ iijrmgu þinni í dag. Vindlingur batnar ekkert á bragðið þó maður reki brennandi endann á honum framan i andlit vinar síns -." ari vindlingar þínir til fjandans." )nmiít það sem sá mundi segja sem srirsauk- ans kendi," svaraði eg gð. tíI ekkert meira um þetta hevra." míns og lagði hendina á öxl hans. „Cýrus minn góð- ur. \'ið skulum ekki láta það koma illu á stað og að- skilja okkur þó þVi elskir konu, sem eg ekki elska — einhverja fegurstu konuna, sem guð hefir skapað, og sem eg veit ekki nema sé að sama skapi góö. Viö erum þroskaöir menn, eins og þú veizt, en ekki börn, Og það eru tvær hliðar á máli þessu; annarsvegar við- skiftahagsmunir, hinsvegar persónulegar tilfinningar. I>ví miður hefir þetta flækst talsvert hvaö i annaö; en ættum við ekki til samans að vera færir um að greiða það í sundur afttir?" g vil ekki heyra eitt orð á móti henni." „Hefi eg nokkuð ilt um hana sagt? \"ið skulum nú slepþa þessu í bráðina og tala heldur um önnur mál okkar." „Eg hefi gengið i nýja flokkinn." „Auðvitað hefir- þú gért það. Eg bjóst við það }'i"ðu skilmálajnir sem hún setti ef hún ætti að — trúlofast þer. Með því átti eg viö viðskiftahliðina. [>að hefir tekið þig nokkura daga að ráða þetta við þ'g — þ»g. sem venjulega ekki þarft nema fáeinar mínútur til að httgsa þig um: og þó vilt þú láta mig óumhugsað segja já og amen til alls. Þú veizt það dável, að eg er öllu hér til muna kunnugri en þú, og auk þess rekur ekki ástin eftir mer; geturðu þá láð mér þó eg vilji ofurlítiö skygnast fram í veginn? I>ú m.átt ekki vera ósanngjarn, Cýrus." .,livað meintir þú með því. að }rá byggist við að þetta het'ðu verið trúlofunar-skilmálarnir?" „Eg heyrði hvað Mademoiselle Patras sagði um samsærið þarna um nóttina, og auk þess hefir Stefán greifi sagt mér hvert áhugamál flokknum væri að fá „Fari Stefán til fjandans." „Enginn hefir á móti þvi. Hann hefic til þjess unnið með gjörvöllu lífi sínu. En ekki hjálpar það okkur naitt. Við erum að takast býsna-mikið í fang. Náttúrlega hefir þú gert þér grein fyrir því?" „Eg hefi í marga daga naumast um nokkuð annað hugsað." „Abdúl hefir verið okkur fremur vænn ; finst þér það ekki nokkuð harðneskjulegt af okkur að snúast á móti honum ?" ,,I>ú skilur þetta ekki. Ekkert getur frelsað hann frá samsærinu. Helmingur þjóðarin.nar er með í því, og hinn helmingurinn gleðst af því ef Abdúl er rek- innn frá. Völdin missir hanu því, og nema eitthvað sérstakt gerist þá verður hann líflátinn. En nú ætla eg mér að láta þetta sérstaka gerast og frelsa líf hans. Það skal engin lilóðstithelling verða." „Heldurðu þú getir komið í veg fyrir það ?" „Eg veit það. Eg hefi gert þaö að afdráttarlausu skilyrði. An þtess tók eg þvert íyrir að ganga í llokkinn." ,.( )g Mademoiselle Patras gekk að því og skuld- batt alla aðra til hins sama?" „Eg á að finna Marabúk pasja á morgun." ,.l>að tetti að verða fróðlegur fundur." sagði 9g kuldalega. „\'ið skulum tala þetur um þetta á morg- 1111; eg vildi ec gæti smiið því öllu við." „Hvað ætlar þú að gera, Mervyn?" „Við höldum saman, Cýrus, eins og þti komst að orði í dag; en hvort heldur bandalag okkar verður langt eða skamvint, þá ætti það að veröa viðburöaríkt ef ekki hættulegt." Eg þóttist sjá, aö þaö mundi reyn- ast okkur þannig; og cg sat ttppi langt fram á nótt, ekki til að hugsa tim I'.dnti og grísku konuna fjandskapinn þeirra á milli, héldur til aö hugsa um hættuna fram undan, sem okkar ollum var stofnað í með þessari æðislegu niðurstöðu GtSmts. Því að sumir elskendur eru vissulega óðir. VII. KAPITULI. Skuggi guðdómsins Hinir truflandi, viðburðir dagsins, hin dirfsku- •fulla niðurstaða sem Grant hafði komist að, and- vökur og óvær svefn mn nóttina og of margir sterkir vindlar hjálpaðist alt að til þess að mér leið illa næsta morgun. Það var einhver kviði í mér fyrir yfirvofandi hættu, sem sumir kenna lifrarveiki, en oftast á rót sína að rekja til einhvers annars. Eg óskaði-að gríska konan væri komin niður á sjávafbarn, og mér lá við að bannsyngja alla kven- lega fegurð, vegna þéss að fegurð grísku konunnar hafði svo töfrandi áhrif á vin minn, að hann sa ekki hvað hættulega stefnu hann hafði tekid Ekki gerði það heldur útlitið áltilegra \>< sendimaður kom um morguninn og boðaði Gra fund soldáns. Á hádegí áttum við að heimsækja Marabúk pasja, og var því auövitað ferð þarrri frestað þar til siðar um daginn; og á leiðinni til Yildiz Kíosk sá ee að Grant leið ekki öllum betur en mér. Þegar Grant sem þú ekki kemst hjá."' kom fram fyrr sol(laninn þá var CR ^ vigsta(ídur heimskulegu ástæðu, að heima hjá sér mátti soldán- inn ekkert skilja eða tala annað en tyrknesku og ara- bísku, jafuvel þp kunnugt væri, að hann var mæta vel að sér í frönsku. Hvorugur okkar mintist á það scm gerst hafði daginn cáður; og satt aö segja tölttðum við svo sent ekkert saman á Ieiðinni annað en fáein orð um það', hvað soldáninn gæti viljað Grant. • Ýildiz Kíosk er að líkindum fegursta fangelsið .eða höllin, vilji maður fremur nefna það því nafni, sem nokkur heigull nokkuru sinni hefir reist sér tril verndar. Höll er þaö nefnt, en fangelsi er það í raun Og veru, því aö stjórnarinn. sem annars hefir meira persónulegt vald yfir þegnum sínum en nokkur annar einvaldur heimsins, er svo fyrirlitlega hræddur um líf sitt, að hann þorir aldnei tit aö koma nema viö ein- stöku hátíðleg tækirfæri; og þá hefir hann ætíð sterk- an Iífvörð unt sig og ber eins hraðan á og unt er meíS alt sem gera I>arf til þess að komast sera fyrst inn fyrir hallarveggina aftur. Hallargarðurinn er nálægt tuttugu þ/ttstind ekrttr, og einhver fegursti blettur í öHum heimi, á Yildiz hæðinni og hallar niður aö Bosfórus bökkunum. ingarnar rúma þúsundir manna og eru þvi fjölda margar, smærri og stærri. tengdar saman með skemtigörðum, gangstéttum og brúm. Umhverfis sj.álfa höllina eru þrennar veggjaraðir og milli þeirra byggingar, sem herforingjar og þjónar búa í. Þar eru prennir h'ermannaskálar, sem hmm þúsundir af úrvala'.iði Tyrkja búa í. Kvennabúrin eru í skrattt- legum aldingörðum inni í skemtigarðinum. Við ókum beint þangað, sem soldáninn tekur á -endiherrum, konunglegum gestum og vild- arvinum sínam. Eins og eg hefi áður s.agt. hafði eg húið í mörg ár á Tyrklandi, en aldrei hafði eg fengið að Iita sold- áninn fyr en Grant kom til sögunnar. Eg var honum því lítt kunnur, en eg fékk það álit á honum, að ekki asta væri hann frábærlega laðandi, kurteis og við- feldinn, heldur hæfileikamaður mikill, en tortfv^einn síhræddur um sig. Hefði hann ekki við þessa tak- markalausu, meðfæddu lífhræðslu að striða þá væri hann mikilmenni. Það er virðingar viðkvæði hjá Tyrkjum, aö „tím- inn standi kyr fyrir soldáninum" 1 vegna eldist hann aldrei; og til þ era viökvæðið sejm senni- Iegast cr hár hans stöðugt litaö svart. A flestum mönnum mundi slíkt gera ósamkvæmni í útlitinu, en honum fer það vel. öðru íeyti — og í rauninni að þessu leyti líka —hkist han.í mörgum þýðum og göfugum Norðurálfumönnum á efra aldri. Hann er oftast bú- inn í stutt-treyju meö nýjasta sniði. og brjóstið al- þakið glóandi heiðursmerkium; og, eins 01? Grant komst aö orði, manni líöur engu ver frammi fyrir honum en forseta Bandaríkjanna. Við alla eftirlætisgesti sína — og í þeirra hópi var Grant — var soldániun kurtcisin sjálf. Hann lét Grant setjast á sófa vjð hlið séj, k^eikti sjálfur í vindlingi og rétti honum, kveikti í Öðrum handa sér og lét síðan á sér skilja, að hann væri tilbúinn að taika til ntcáls e3a hlusta, cftir því sem á stóð. Þjónunum, sem við voru, benti hann að færa stg fjær svo þeir vJíki gætu heyrt, hvað fram f;eri. og yfir höfuö fór hann að öllu, eins og þó Grant hefSi verið jafning? hans. Eg túlkaði; en til þ^ss áð soldáninn gæti skilið alt sem vi% sögðttm, þó hann ekki mætti láta merkj- ast aö hann skildi það, þá töluðum við Grant saman á frönsku. en ekki ensku. Og þó ekki væri mkið í þá aiðferð okkar varið, bá held eg hún hafi attkiö traust Grant; að minsta kosti var það honum þægilegra, því að á meðan eg var að útleggja það sem Grant sagði, gat soldáninn verið að hugsa sig ttm svar. til vill cr rctt að taka fram hvaöa á'lit Grant hafði ú soldáninum. Aðal-dráttinn í lífi og karaktér ánsins áleit Grant lífhræðslu. Dómgreind kannaö- i.-t (irant við að hann hefði: hæfileika til að gera grein- armun á réttu og röngu, góðum manni og vondmn, i stjórnaraðferð og illri; en að hann skorti alger- l>rek til aö halda fram áliti sínu. Ilann vissi nær hann átti að gegja j, hann vissi, að orð lians voru lög; en þrek og hugrekki til að segja það, við átti, hafði honum ekki verii em við hann var sagt og hvað sem honum var ráðlagt, ætið fyrsta og helzta atriðið, hvaða hætta honum gæti af því staðið. Þeir sem honum stóð mestur ótti af, voru vægðarlaust líflátnir; þeir sem gátu talið honum trú, um, að þeir gætu varðveitt hann fyrir yfirvofandi iiættu, þeir áttu hann algerlega í hendi sér. ÞaS var þetta, sem leiddi til svo margra ranglátra morða 1 stjórn soldánsins svo óvin- sæla. Erindi okkar í þetta sinn á fund soldáns tók ekki hátign vildi heyra það af Grants eigin yörum, hvernig fyfirtæki hans gengju.og hann hlýddi með athygli þegar Grant skýrði honum frá fcjví á ig stoð upp um 1. ^i þetta, gekk til vinar sem ttilkur. Þar þurfti ætíö átúlk að halda af þeirri frönsku og eg útlagði það á tyrknesku.

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.