Lögberg - 15.11.1923, Blaðsíða 6

Lögberg - 15.11.1923, Blaðsíða 6
LÖGBERG, FIMTUDAGINK 15. NÓVEMBER 1923. Eg held því sem eg hef J?að var heldur en ekki uppbyggilegt, að heyra hann tala um óbeit sína á hóglífi og hversu hann þráði kofa einsetumannsins. Og sama er að segja um það, hversu upp með sér hann var af bústaðnum, og með hve mikilli ánægju hann sýndi okkur garðinn, sem var skuggasæll og vel sáður. Hann tók fram með sýnilegri á- nægju stóreflis skorpusteik og vínflösku og setti á borðið. "Eg fasta í dag," sagði hann. "Eg má hvorki eta né drekka fyr en eftir sólarlag Holdið er hamramur jötun, fult af ofmetnaði og girndum, og andinn verður sí og æ að vera reiðubúinn og grípa hvrt tækifæri, til þess að undiroka og þjá óvin sinn. Mrs. Alen er enn þá niður við virk- ið, gapandi með hinu fólkinu og þjónninn ykkar og þernan hafa enn ekki komið; en eg verð upp á lofti, ef þið þurfið nokkurs með. Mrs. Percy hlýtur að vera þreytt eftir ferðalagið." Hann var farinn og skildi okkur eftir ein Hún stóð á móti mér við gluggann; þar hafði hún staðið síðan við komum inn. Hún var enn rjóð í framan og augu hennar leiftruðu. Hún hélt á rósunum, sem séra Jeremías hafði hrúgað í fang hennar. Eg færði mig nær borðinu. "Bíddu!" sagði hún, og eg snéri mér til hennar aftur. "parftu ekki að spyrja neinna spurninga?" spurði hún. Eg hristi höfuðið. "Ekki einnar einustu." "Eg var skjólstæðingur konungsins!" hróp- aði hún. Eg hneigði mig, en sagði ekki orð, þó að hún væri að bíða eftir að eg talaði. "Ef þú vilt hlusta," sagði hún loksins drembi- lega en þó í þægilegum biðjandi róm — "ef þú ^ilt hlusta, þá skal eg segja þér hvernig það atvikað- ist að eg gerði þér svona rangt til." "Eg hlusta," varaði eg. Hún stóð þar sem birtan féll mest á hana og rósirnar lágu upp við brjóst hennar; hin dökku augu hennar hvíldu á mér og hún bar höfuðið hátt. Móðir mín dó þegar eg fæddist; faðir minn dó fyrir mörgum árum; eg var skjólstæð- ingur konungsins. Drotningin hafði mig hjá sér meðan hún var á lífi. Henni þótti vænt um mig, held eg, og konungurinn var mér líka góð- ur — hann var vanur að tala við mig um galdra og ritninguna og það að uppreisn gegn konungin- um væn uppreisn gegn guði. pegar eg var seytján ára gömul bauð hann mig skozkum lá- varði fyrir eiginkonu. Eg elskaði hann ekki, þvi eg hafði adrei séð hann, svo eg bað konung- inn að taka eins mikla peninga og eg væri verð til giftingar og gefa mér frelsi. Hann var mér þa svo góður, að hann útvegaði skozka lávarð- mum aðra konu, og eg danzaði ókvíðin í veizlunni hans. Svo leið tíminn, og konungurinn var mér enn mjog góður herra. En svo var það einn oheilladag, að Carnal lávarður kom til hirðar- mnar, og konungurinn leit oftar á hann heldur en hinn velæruverðuga Buchingham Eftir nokkra mánuði vildi konungurinn alt, sem Buc- hingham óskaði. Til þess að gera þessum nýia gæömg sínum til geðs gleymdi hann sínu fyrra gofuglyndi, já, hann virti iandslögin vettugi. Eg var frænka hans og ekki fullveðja enn; hann gat gitt mig hverjum sem honum þóknaðist. Os honum þóknaðist að gefa mig Carnal lávarði." Hun þagnaði, snéri sér frá mér og fór að horfa a skáhöllu sólargeislana fyrir utan glugg- te£ h *" haí5!.talaÖ róIe*a °S ™° drembl- Iegri hægð, sem Iysti sér bæði í rödd oglá^- bragði; en nú þegar hún stóð þegjandi - eg rauf ekki þognma _ roðnaði hún af endurminning- unni um rangindin, sem hún hafði orðið fyrir og það kom reiðisvipur í augu hennar. Svó hropað, hun alt í einu með reiðiþrunginni rödd: Konungunnn er konungur! Hvað er vilii þegnsinS( að h setji sig upp , mót. J wTn hjarttaAk°nunnar * n.óti geðþótta hans Honum stoð^á sama þó að hönd mín Stif Sf ^ -^ W *önd. Imhann vddi Jeggja hana í. Hverju máli skifti það, þó HanTva/áð1 ^J: »W ^ ^nabandi? Hann var að ems vdji ungrar stúlku og það átti aíku» hana Eg átti engan að neml konung órevnd Va;e.,nstæðdn^r' kvennmaður, ung og oreynd. J7eir reyndu að neyða mig, og eg fylt íst af reiði við bá r>„x ¦ s y taka mmn Jlí f * P Var enginn tjl >ess að í vanZí ' engÍnn til >ess að hj'álpa mér i vandræðum mínum eða sýna mér betri úrræði en þau sem eg trreÍD til f„ w i. UII*oi sem kom m/ , g hata >enna mann, a W Z Z Pin" l Úag' af °llu hJ'arta ™ín« veíttvlð °^af °1,Um krÖftum mínum-' VÍ veirt hvað eg gerði til að flýja frá þeim flýja fr aþessum manni. Eg flúði England bún jng. þernunnar og undir hennar nafnf El kö \ M Virgnuu í þeim dularbúningi. Eg Ut hafa SoíuS f U',meta ^ Ul Verðs> hafa ™£ * tí eThel veVriðnUm Þarna ^ ^ -tt eins og E* táíL Varnin^ur sa- «em eg þóttist vera níÍTZi T manninn-sem *»* ^ nokkra virðmgu. Eg ]ét hann, sem var mér Handrit fyrir söguna var ckki vift bendina þegar blaðið fór í pressuna. Heimsandinn. (órímuð háttleysa). Hér sit eg í forsælunni og finn kuldanæðinginn af Heimsandanum. Mig næðir í brjóstið, eg er orðinn að frosnum ísmanni. Með sorgblöndnu háðglotti kasta eg fram hálfkærings græsku kendu glenzi að heiminum. Eg hefi tapað virfiingu fyrir anda heimsins. Eg hlusta á mál hans, merki hræsnina og lýgina. Þegar eg bið hann um þegar eg bið hann um sólarljóð vorsins, þá sendir hann mér boðorð auðguðsins til að lifa eftir. • pá hrópa eg: "pú níðingur, sem vilt slíta úr hjarta mér trúna á ið Fagra, Góða og Sanna." Hann syngur mér sigursöngva valdsins, frægðarinnar, heiðursins og þjóð- rækninnar pá svara eg: "Vei yður, þér hræsnarar." Hann reiðist og ógnar. pá hlæ eg og segi: '¦Ó, vesalingur! vald þitt er kúgun, frægð þín er morð, heiður þinn er rán «g þjóðrækni þín hatur." Þá þegir hann og hugsar ilt í hjarta sínu. ;. Svo skjallar hann mig: Þú ert frjáls og vitur. Gef mér atkvæði þitt og eg geri þig ríkan af mínum tollu'm og skött- um." "Far burt frá mér andskoti," segi eg. "pú ert Anarkisti", aegir hann. Eg hlæ kuldahlátri. Andi heimsins (— leikur um ið ytra. Hann reynir að brjótast inn í hugskot 'mannanna. Hann gerir hávaða, suðar um eyrun, reynir að töfra og dáleiða. Hann glitrar og gyllir forað Svívirðinganna og plantar falsrósum á öræfi eyðileggingarinnar. Hann syngur sál'ma og hersöngva. Hann mútar blaðamanninum, prestinum og dómaranum. Hann hieiðrar ofbeldismenn og þjóðarsvikara, en lítilsvirðir og ofsækir fróma og góðgjarna. Hann gefur þei-m sem hefir en tekur frá þeim sem ekki hefir. pannig er andi heimsina á tuttugustu öld. En í brióstum mannanna býr annar andi, — Andi mannsins. Hann er engrar aldar andi, hann er eniru háður nema Tíma og Rúmi, sem er eilífðin sjálf. Hann er kúsraður en ósigrandi, því hann er ótak'markanlegur. Andi mannsins, — gerfi vonarinnar, þrárinnar, ástarinnar og fegurðarinnaif, — er útlagi heimsins. Hann dylst í leynum mannshjartans hræddur og ofsóttur. Hann er eins og héri í holu, þar sem úlfurinn bíður fyrir utan tilbúinn að rífa hann sundur ef hann kemur út. ,Mannshjartað! varmt af innra eldi mannlegra ástríða og tilfinninga, er griðastaður mannsandans, sem hrakinn og lamaður reynir að syngja sólarljóð ins komandi vors réttlætisins; Minningarljóð eftir miljónirnar, sem dáið hafa undir svipuhöggum harðstjóranna. Vonar og ástar söngva til innar upprísandi sólar Frelsisins. En ó! þú mannlega sál. þínar vonir, þínar ástriður, þín ást, — eru óendanlegu einkennin, sem andi heimsins orkar aldrei að myrða. Andi mannsins lifir og sigrar. Það er sú ódauðlega trú framtíðarinnar, trum a ið Góða, Fagra og Sanna. Hefjum þvi uppreist 'móti anda heimsins. Brennum hof hræsninnar, og hallir rángirninnar. Sprengjuvn uPP vígi morðfýsninnar og smíðum jarðyrkjuverkfæri úr vopnum eyðileggingarinnar. Og þá r— í heimi frelsisins og réttlætisins mun bergmála á fjallatindu'm sannleikans sigur-söngur mannsandans :>— "Friður á jörð." S. B. Söndahl. Ófreskjan á Jökuldal. Eftir Pál Melsteð. í Árbókum Jóns Espólíns, 10. deild, 19. bls., segir svo: "Árni hét maður, bjó á Brú á Jökulsdal, hálfgiftur, hann beitti fé sínu á Hrafnkelsdal, en menn ætluðu þar á liggja meinvættir, var hann haldinn maður sterkur; en eitt sinn fór hann í sauðaleit í dainn, og kvaðst mundu koma að kveldi aftur; kom hann eigi, og var farið að leita hans; þótti mönnum líkindi sjást til, að hann hefði eltur verið, og fanst hann þó við ána um daginn eftir, liggjandi á grúfu, og votur upp fyr- ir kné, en fötin rifin upp úr brókum hans, svo hann lá á berum kviði, og örendur; rifin voru klæði hans á barminum, og svartbláir flekkir um öklaliðu, en armleggir báðir úr axlarliðunum; sýndist nokkru ofar við ána, í krapa, skamt það- an semhann hittist, sem glímt mundi hafa verið og leyst upp grjót, en spor voru rakin þaðan nokkuð á leið til fjalls, og þótti blóð í, og sem skriðið hefði verið á f jórum fótum; var mark eft- ir hina fremri fætur sem álftarkló, en sem hross- hófar eftir hina eftri og kló fram úr, og er þetta sagt eftir þingvitni, er tekið var, ætluðu menn tröll, og hafa slíkan útbúnað, og skriðið eftir viðskiftin og týnst, því að síðan var bygður dal- unnn, er fyr 14 í eyði, og varð engum meint." Tíunda deild árbókanna, sem saga þessi er tekin úr, kom á prent 1843, en mörgum árum áður, mig minnir árið 1824 eða 1825, þegar eg var á Hólmum í Reyðarfirði hjá dr. phil. séra Gísla Brynjólfssyni, kom þangað gömul kona, er í ungdæmi sínu hafði verið á Jökuldal. Hún sagði frá þessum atburði nokkuð á annan veg en Espólín segir frá, og var hennar frásögn hér um bil á þessa leið: Bóndinn á Brú á Jökuldal — mig minnir að hún nefndi hann Gunnlaug — átti margt sauðfé, og var venja hans á vetrum, þegar jörð var uppi og veður leyfði, að halda pví til beitar fram á dal, standa yfir því um daga og reka það heim að kvöldi. Bóndi var smiður og hafði stundum með sér spýtur og tálguhníf og tegldi til ýmsa muni, svo sem kláfstuðla, hrífu- höfuð o. s. frv, meðan hann var yfir fénu Nú Jiðu dagar og ár, þá var það einn vetur, að bónda dreymir að hann sé fram á dal með sauði sína, og þá er minst varir, verður honum litið upp, og sér hann, að einhver skepna kemur hlaupandi ofan dalinn og stefnir þangað sem hann er staddur. pegar þetta færst nær, sýnist hon- um það vera hestur, svartur á lit eða brúnn. En þegar honum þykir hesturinn vera kominn fast að sér, hrekkur hann upp, og segir konu sinni drauminn. Henni lízt illa á og biður hann að fara ekki inn á dalinn. En hann fer samt sem áður, kemur heim aftur að kveldi og verður eink- is var; og gengur svo nokkra hríð. Pá er það eina nótt, að hann lætur mjög iJla í svefni, en vaknar um síðir og segir draum sinn. Hefir hann þá dreymt, að hann væri fra. i a dal, og hin sama skepna, sem áður hafði fyrir hann borið, kom og réð á hann og barði hann, þangað til að báðir armleggir hans voru brotnir. Nú fór sem fyr, að eigi tjáði að letja hann. Veður var gott og fylgdi hann fé sínu á haga þann dag inn á dalinn; en nú kom hann eigi heim um kveldið. Daginn eftir fóru menn af næstu bæjum og leituðu hans. peir röktu þaðan einhver spor, undarlega löguð, inn eftir daJnum, og komu þanv,- að sem bóndi hafði verið um daginn, og voru þar tréspænir og smíðar hans; en hnífinn fundu þeir eigi. pessi ókennilegu spor röktu þeir langt inn í dal og sáu sumstaðar blóðdrefjar. J?að þóttust þeir sjá, að maðurinn hefði híaupið lengi aður en ófreskjan náði honum, en þar sem hún hafði náð honum var traðk mikið; slitið hafði hann sig lausan og komist þangað sem þeir fundu hann dauðan. Og svo kann eg ekki þessa sögu lengri. Eg Jeyfi mér, áður en eg legg frá mér penn- ann, að bæta hér við lítilli athugasemd. Espólín segir, að Árni á Brú "hafi beitt fé sinu á Hrafnkelsdal." Eg efast um, að þetta 8c rett, vegna þess, að Jökulsá, eitt með mestu vatnsfollum á fslandi, rennur milli bæjarins að Bru og Hrafnkelsdals, og hlýtur því Brúarbónd- mn að reka fé sitt yfir Jökuisá, ef hann vill beita þvi i Hrafnkelsdal. En ómögulegt er það ekki, þegar as er á ánni á vetrum Mér þykir hitt senmlegra, eins og frásögn konunnar bendir til að fenu hafi verið beitt í Brúarlandi inn á dal- mn, þeim megin árinnar, sem bærinn er. nyjar vorubirgdir tegW!dum, geirettur og ^. konar aðrír strikaðir tiglar, hurðir og gluggar. KorrtiÖ og «jáið vörur vorar. Vér erum ætlð glaðit að sýna þó ekkert sé keypt. The Empire Sash & Door Co. LimHod HENRY A.VE. EAST WINNIPEC STŒRSTA um áriðH ódýrasta og FJÖLLESNASTA vikublaðið, sem gefið er ^^ út á íslenzka tungu er s- Lögberg Gerist kaupindi nú þeg- ar. Látið $2.00 fylgja pöntuninni. PRENTUN Látið yður 'ekki standa á sama um hvernig að prentun yðar lítur út, farið með það sem þér þurfið að láta prenta til þeirra sem baeði geta og gera gott verk. Vér höldum þvi fr»m «8 vér gerum gott verk b«ði á stórum og imáum pöntunum. Reynið oss. Sanngjarnt verð. Columbla Pre*», IM., Wbmtpec Enn fremur segir Espólín, "að þetta sé sagt eftir þingvitni, er tekið var." Hann lætur sögu þessa hafa gjörst árið 1749. Er þá mjög lík- !egt að þingvitnið hafi verið tekið eigi all-löngu 3Íðar en atburður þessi var„ og það hefir þá að líkindum gert Pétur sýslumaður porsteinss^ , oinhver merkasti sýslumaður 18. aldar hér á landi, og þarf eigi að efa, a ðþingvitnið hefir verið vel úr garði gert fra hans hendi. En hins vegar er engin vissa fyrir því, að Espólín hafi sjálfur séð það þingvitni, eða, að það hafi komist óbrjálað í hans hendur. Aldrei sá eg neitt um atburð þenna getið í embættisskjölum eða embætti,- bókum Norðurmúlasýslu, og heyrði engan mann á hann minnast, nema konu þá, sem til er vitnaö hér að framan. En engu að síður tel eg alllík- legt, að einhver maður sé en uppi í Múlasýslum, er frætt geti menn um þetta efni betur en mér er unt. Reykjavík 4. marz 1891. Páll Melsteð. Töfravald hlátursins. J?að eru ait og fáir sem gjöra sér grein fyrir töfravaldi hlátursins. Hann er eins og vindur- inn, sem þeytir skýjunum í himinhvolfinu burt frá sjónum. Eins og lækurinn tæri, sem svalar þyrstum og langþreyttum ferðamanni. Eins og sólin sem helJir geislum sínum yfir jörðina og gefur öllu sem Jifir yndi fjör og ánægju. Stúlka ein ung og æskufríð, sem lífið brosti við og hún við því, var teki'n föst í sjóþorpinu Chereury á Frakklandi. Lögreglan fór með hana á lögreglustöðvarnar og kærði hana fyrir að hafa valdið óeyrðum. pegar lögregluréttur- inn var settur var þessi stúlka leidd fram fyrir dómarann og hann spurði hana, hvernig stæði á því, að hún svo góðleg og háttprúð skyldi gera sig seka í óeyrð og illindum. "Eg var ekki völd að neinum óeyrðum", mælti stúlkan. "Eg bara hló, meira að segja skellihló." .'Lofaðu okkur að heyra hvernig þú hlóst," sagði dómarinn. Stúlkan fór að brosa. En brosið hefir lík áhrif á menn og ljósið á myrkrið. það læsir sig gegnum þunga ólund og harðneskj-'. og áður en þeir sem inni voru í réttarsalnum vissu voru þeir farnir að hlægja, og dómarinn líka, og kvað hann kæruna á hendur stúlkunni á engu bygða, og hláturinn ekki í tölu glæpa. Gáta. Eftir Schiller. Hvað er það sem hug að fæstir Jeiða? pó hvílir það sem skart á konungsmund. pað til er búið bragna til að meiða, og brandi skyldast er á marga lund. Það blóðgar ei þótt þúsund sárum særi, og sízt það rænir auðgar stöðugt >ó; það allan hefir heim á sínu færi og helgar líf vort jöfnuð, gleði og ró. Það ríkin stærstu stofnaði á láði, það staði og borgir elztu reisa vann. — pað aldrei stríð í heimi hefja náði, og heill sé þeim, sem treystir þv*í og ann. S. A.

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.