Lögberg - 06.12.1923, Blaðsíða 1

Lögberg - 06.12.1923, Blaðsíða 1
r, Það er til myndasmiður í borginni W. W. ROBSON AthugitS nýja staðinn. KENNEDY BLOG. 317 Portage Ave. Mót Eaton iifte Þetta pláss í blaðinu fæst|til kaups. 35. ARGANGUR WiNNlPEG, MAN., FIMTUDAGINN (>. DESEMBER 1923 NUMER 49 Canada. A. N. McPherson, hefir verið -kipaður dómari við héraðsrétt- inn í Winnipeg, samkvæmt nýj- ustu fregnum frá Ottawa. Hinn nýji dómari hefir stundað lög- mannsstörf í Winnipeg borg um langt ára skeið. Er hann skozkur að ætt og uppruna. — Aðfaranótt síðastliðins 'mánu- dags, kom upp eldur í bygg- ingu þeirra Mason og Risch hljóð- færasala á Portage Ave., er or- sakaði feiknatjón. Um fjöru- tíu manns, er á þriðju og fjórðu hæð bjuggu, björguðust af við illan ieik og mistu búslóð alia. Manntjón varð þó ekkert. Eigna- tjónið er metið til $192,000. Sú breyting befir orðið á sam- setning Bracken stjórnarinnar, að Charles Cannon, þingmaður í Mountain kjördæ'minu, hefir ver- ið skipaður mentamálaráðherra, en Albert Prefontaine hinn franski, þingmaður Carillon kjör- dæmisins, og um eitt skeið leið- togi afturhaldsflokksins í fylkis- þnginu, hefir hlotið fylkisritara- embættiis. Útnefningar fara fram í kjördæmum þessum þann 14. þ. m. en kosningar hinn 24. — Bracken stjórnar formað- ur tekst á hendur landbúnaðar- mála embættið, jafnframt ráðu- neytis formenskunni, en Neil Cameron, sá er því gengdi situr áfraVn í ráðuneytinu, án fasts emíbættis. McLeod, fylkisritar- inn fyrnefndi, he'dur embætti sem umsjónarmaður sveitamáJ- efna. Réttarrannsókn stendur yfir um þessar mundir í Vancouver, B. C, er vakið hefir afar mikla eftirtekkt. Hafa nokkrir lög- gæslumenn hins konunglega ridd- araliðs, verið kærðir fyrir að hafa verið viðriðnir í stórum stíi, sölu cocaine og annara skaðse"md- arlyfja. Er búist við að rann- sóknin standi yfir í marga daga enn. Dómsmáilráðgjafinn í British Co'lumbia, befir tilkynt, að hann ætli isér að leggja fram í þinginu einhvern hinna næstu daga breyt- ingu við vínsölulög fylkisinfc, er gersamlega útiloki sölu áfengra drykkja n' klúbbum. Kaupmannráðið í Vancouver, hefir lýst yfir því, að fyrir 'lok yf- irstandandi árs, 'muni verða flutt- ar út úr þeirri borg fimtán mil- jónir smálesta af korni til Bret- lands og Auturlanda þjóðanna. Verður þetta meiri kornflutning- ur frá höfn þessari, en dæmi eru áður tií. •W. H. Johnson, sveitaskrifari að OchTe River, Man., hefir ver- ið fundinn sekur um að hafa dreg- ið undir sig $6,510 af fé bygðar- '.ags'sins, óg verið dæmdur til þriggja mánaða betrunarhmss- vistar i Dauphin. Með sex atkvæða 'meirih'.uta. hafa íbúarnir á Rock Island, Queibec, samþykt sölu á áfengu öli og krafist þess að stjórnin setji þar á fót vínsölubúð. Fylkisþingið í Manitoba kemur saman að öllu forfal'Ialusu þann 10. janúar næstkomandi. Brack- enstjórnin átti fund með stuðn- ingsmönnum sínum í þinginu í vikunni ,sem leið og er mælt að þetta hafi orðið að samkomulagi um þingsetningardaginn. Taugaveiki all.skæð, geywar um þessar mundir í bænum St. Jero'me, Quebec. Þrjár mann- eskjur Ihafa begar dáið, en yfir hundrað manns liggur hættulegn veikt. James Bain, fyrrum fylkislög- gæslumaður í Amstar dómþinghá (Manitoba, hefir verið skipaðu- lögreglustjóri í Selkirk bæ, í stað Alex Martin, er nýlega sagði sýslan þeirri lausri. Hon. Frank Oliver, er um 40 ára skeið hefir verið eigandi og aðalritstjóri blaðsins Edmonton Bul'ietin. hefir lýst yfir því, að héðan í frá hafi hann engin' af- 'skifti af rit.stjórn blaðsins. ' M>\ Oliver var sem kunnugt er nýlega skípaður í fra'mkvæmdarstjórn þjóðeignabratitanna — Canadian Nationa! Railways. Rt. Hon. W. L. Mackenzie King, stjórnarformaður Canada, kom til Halifax úr Englandsför sinni, síðastliðinn föstudag, var honum fagnað með kostum og kynjum. Sama kvöldið flutti Mr. King ræðu fyrir feikna mannfjölda til stuðnings George A. Red'mond, þingmannsefni frjálslynda flokks- ins í Halifaxborg. Bandaríkin. Senator Hiram Johnson frá California, hefir Iýst yfir því, að hann hafi afráðið að leita for- seta útnefningar af hálfu Repu- blicana, fyrir kosning'ar þær, er fram eiga að fara í Bandarikjun- um í öndverðu'm nóvembermán- uði, 1924. Telst hann til hins fijálslyndari fylkingararms flokks síns. / Af hálfu Demókrata þykja líkleg- astir til forsetatignar, þeir Hen- ry Ford , William Mc Adoo og senator Undervood frá Alabama. Að Ford frágengnum virðist al- 'ment búist við að McAdoo muni verða hlutskarpastur. Báðar málstofur Oklahoma- þingsins hafa afgreitt lög, er banna KuKlux Klan meðlimum að bera grímur fyrir andliti. Upp- ástunga, er fram á það fór, að skylda félagismenn til þess að birta árlega nafnaskrá, var fe'ld. Coolidge forseti hefir fallist á tuttugu miljón dala f.iárveitingu, til aukinnar strandgæslu, í þeim tilgangi að fyrirbyggja vín- svnyglun. Hreinar tekjur Bandaríkja- stjórnar af Panamaskurðinum, fyrir fjárhagsárið, er endaði hinn 30. júní síðastliðinn. námu $12,06- 3,880. Warren T. McCray, rtíkiÁstjóri í Indíana, hefir verið sakaður um ao hafa dregið sér ^225,000 af a'- mannafé. Við fyrstu vi' una, var ríkisstjórinn látinn lau^ gegn 25 þúsund dala veði. Ekki er þess vænst að frekari rannsókn fari fra'.Ti í málinu, fyr en í næst komandi janúarmánuði. Nýlátinn er í Boston, Charle Francis Jenny, 62 ára að aldri. dómari í hæðstarétti Massachu- settsríkis. Búist er við að þegar Washing. ton þingið kemur saman, muni Republicanar krefjast þess af Coolidge fonseta, að hann látí uppskátt hvort hann ætli sér að leita forseta útnefningar eða ekki. Bretland. Fornfáleg mynd, sem enginn virtist vita af hverjum var, hefir hangið lengi á einum vegg sendi- herrabúistaðar Bandaríkjastjórn- ar í Lundúnum. Einn af vinu'm Col. Harveys, sendiherra Banda- ríkjanna í þessari áðurnefndu borg, heimsótti hann nýlega og veitti mynd þes'sari eftirtekt. Tel- ur hann mynd þessa vera af John Quincy Adams, Bandaríkjafor- seta, málaða árið 1847. Mynd- arinnar 'hefir verið saknað í Was- hington í nærfelt áttatíu ár. Col. Harvey hefir afráðið að flytja myndina 'með sér heim, er hann lætur af ísendihlerraembættinu. Brezk blöð telja þetta hreinan og beinan merkisatburð. Sir R. Thomas, þingmaður fyrir Anglesey kjördæmið á Englandi, keypti nýlega í ruslabúð nokkurri málverk, sem fu.llyrt er að sé eftir heimsmeistarann Raphael. Greiddi hann að einis fyrir það nokkra skildinga. Sérfræðing- ar hafa grandskoðað málverkið og fullyrða að það sé Madonna del Pazzo, eða Lindarfrúin, eftir þenna fræga snilling. Eigand- anum hefir verið boðið of fjár í málverkið, en 'hann telur það ekki falt fyrir neina peninga. Nýlátinn er í Dublin á írlandi Philip Cosgrave, bróðir Cosgrave forseta. Hann var nafnkunnur stjórnmálamaður og var kosinn þingmaður fyrir Suður-Dublin 5 ko>sningunum síðustu. Oliver Baldwin, sonur Baldwins yfirráðgjafa, virðist að vera &¦ kveðinn .iafnaðannaður í ,skoð- unum. Hinn 27. f. m., flutti hann sína fyrstu stjórnmálaræðu í Buckingham kjördæ'minu, til istuðnings þingmannsefni verka- manna, er þar leitar kosningar. Ktfmst hann meðal annars svo að orði: "Núverandi stjórn hefir setið að völdum í ár, og hefir ekk- ert annað aðhafst, en fitla v:ð fingurna á sér. Enginn í stjórninni hefir bein í nefinu íil að segja fyrir verkum og siá um að þau séu framkvæmd. Cg nú er stjórnin með toLlavern 1, eða einhverja svokall'aða tegund verndar á prjónunum. Eina verndin sem eg æski, er vernd gegn þviflíkri stjórn." H\aðanœfa. Franska þingið hefir enn á ný lýst trausti sínu á Poincare stjórnarformanni og veitt honum j ótakmarkað umboð til að fram-i fylgja Versalasamningunium i þaðj ýtrasta. Með trausts yfirlýsing-! unni voru greidd 505 atkvæði, en að eins 70 á 'móti. Á síðustu sex m'ánuðum, hefir Bandaríkjaþjóðin lagt fram rúma háífa aðra mjljóni dala, til líknar munaðarlausum börnum á Þýzka- landi. Nóbelsverðlaunin fyrir efna- fræðisrannsóknir, hefir hlotið í ár, Dr. Robert Andrews Millikan, ií Pasadena, California. Bófeuentaverðlaun Nóbels, hafa í ár verið veitt írska skáldina Wiíliam Butler Yeats Ebert forseti Þýzka lýðveldis- ins, hefir skorað á Dr. Heinrick F. Albert, fyrrum fjármálaráð- gjafa, í Cuno-stjórninini, að mynda nýtt ráðuneyti. Sjálfvsmorð eru orðin svo tíð á Rúsidaiidi um. þessar mur.dir, :vð Soviet stjórnin hefir skipað nefnd mánna, til bess að rannsaka allar ástæður þar að lútandi. í nefndinni eiga sæti þrír læknar og tveir háskól'akennarar. Síðastliðinn sunnudags*morgun lögðu af stað til fslanids, Mr. og iMrs. Jóhann J. Sigurðsson, írá Baldur P. O. Man. The Scandinavian — American eimskipa.félagið í Minneapolis, Minn., biður þess getið, að far- þegjaskipiö Frederick VITI. hafi sigit *rá Cliri°tl^ania 21. þ. m. o^ komið til New York hinn 1. des- ember. Nefnt skip leggur af stað frá New York iþann 8. deaemibeT. Sex hundruð manns biðu bana af völdum flcðs í Bergamo daln- um á ítalíu, síðastliðinn sunnu- dag. —• Fjöldi fólks stendur uppi ráðþrota, án skýlis yfir höfuðið. Hrakningar á Ishafinu. Á föstudaginn (12. okt.) kom til Isafjarðar norska hafrann- sóknaskipið Conrad Holmboe á- samt öðru skipi, Polarulven, sem sendur hafði verið til1 a<5 leita þess. Var fyrnefnt skip 'mjög illa á sig komið, orðið svo lekt, að skipshöfh þes,s hafði orðið að standa við dælurnar dag og nótt í nokkra sólarhringa. Svo lekt var það orðið af skemdum þeim, sem það hafði fengið í íshrakn- ingunum við austurströnd Græn- lands. Conrad Holmboe fór frá Tro-msö í Noregi í júlí og hélt fyrst til Jan Mayen. Á þeirri leið mældi það hafdýpi sjávarhita og strauma. Frá Jan Mayen fór skipið áfra'm vestur í höf 27-. júlí og varð strax á fyrsta degi vart við ís. Þó kom foann ekki að verulegri sök fyr en 28. ágúst. Þá þjarmaði isinn svo að skipinu að fra'mstafninn lyftist hátt upp úr sjónum, og mátti búast við að skipið liðaðist í sundur. Var þá ált lauslegt borið úr skipinu; en 31. ágúst tókst skipshöfninni að sprengja ísinn með dýnamiti O'g var þá flutt um borð í skipið aftur. Var þetta á 73. stigi norðurbreiddar. Rak nú skipið með ísnum suður á bóginn lengi vel og var nær daglega í hættu statt. Loksins komst það út í ísbrúnina á þriðjudaginn var, og hafði þá verið að velkjast í haf ísnum nær hálfan annan mánuíS og skipshöfnin þolað margt ilt. Og á föstudaginn kom skipið til ísafjarðar, í svo 'Slæ'mu ástandi, að efasamt er að það geti orðið sjófært aftur. Það er vísinda stofnunin "Geo- fysisk Institut" í Tromsö, sem á skipið, og keypti það í fyrra frá Ameríku til hafrannsókna. Er það smíðað 1892 úr eik og er að eins 127 smálestir að stærð og hefir 120 hestafla hjálparvél. í su'.nar voru sett í það loftskeyta tæki, svo það gat ávalt haft sam- band við Jan Mayen. pegar það fréttist, að skipið væri svo nauðuglega statt var þegar brugð- ið við að senda skip til bjálpar. Ko mmeðal' annars málaleitun um það hingað að fá lánað skip, og bauð Kveldúlfsfélagið einn af togurum sínum. En það varð úr að norska »kipið Polarulv var sent í h.jálparleiðangurinn, og kovn það .skip með hinu til fsa- fiarðar. Tilgangurinn með ferð þessari var sá, að kynnast hafstraumum í íshafinu. Norðmennirnir Fr. Nansen og Helland-Hansen sýndu frarh á það fyrir nokkrum árum, að strau'mar þessir væru mjög breytilegir óg að veðráttan í Nor- egi sérstakléga, væri í einkenni- lega miklu samræmi við legu stráumanna. Það er nánari rannsókn þessa máls, isem "Geo- fysísk Institut," vínnur að og hefir annað rannsóknarskip "Ann- ie" eínnig vérift'við rannsóknir í Norðurhöfum í su'mar, á vegum stofnunarinnar. Hefir ekkert frést til þessa 'skips síðan 4. á- KÚst í su'mar, og er Polarv'.v far- inn aftur frá ísafirði til þe?js að leita að bví. Formaður fararinnar er norski veðurfræðingurinn Edlund, og er hann enn á Isafirði, ásamt flest- um leiðangursmönnum. En einn þeirra, Rit'mester Isachsen, se;n hér var lengi í fyrrasumar, fór með '"Sirusi" til' Noregs. Meðal annara manna má nefna sænska v«ðhrfræÖinginn Rossby. Skip- stjórinn á Conrad Holmbye heit- ir Næss. Mikil hætta er á að Annie' hafi farist í ísnum. , Voru á pví 'skipi sex menn, og var einn þeirra veikur er síðast fréttist. Rifrmest- er Isachsen, sem Morgunb'aðið átti símtal við á laugardagskvöld- ið, segir, að óvenjulega mikill ís sé í Norðurhöfum i sumar, og að það megi heita mikil -mildi að "Conrad Holmboe" komst af. — Matvæli höfðu þeir nóg, og gátu drýgt búsforðann m«ð hvítabiarn- arketi. Skutu þeir marga birni á ísnum, og þótti ketið Iostætt. ________________________N__ Bjarni Jónsson frá Vogi sextugur 13. okt. átti Bjarni Jónsson frá Vogi sextugsafmæli. Þess var minst með fjöl'mennu samsæti, er haldið var á Hótel ísland, og var honum boðið þangað ásamt frú hans og dóttur. f fsamsætinu voru yfir 100 manns, konur og karlar. Matthías Þórðarson þjóðminja- vörður stýrði sa'msætinu. Guðm. Finnbogason prófessor hélt aðal- ræðuna fyrir heiðursgestinum, talaði um stjórmái'astarfsem: hans, ritstörf hans og skáldskap. margra ára starfsemi hans í stú- dentafélaginu hér, stuðning þann sem hann hefði jafnan veitt ís- lenzku'm listum og bókmentum þjóðrækni hans og trú á framtíð íslands. Fyrir alt þetta flutti •hann heiðurs gestinum þakkir. Á eftir var sungið kvæði eftir .Takob skáld Smára. Bjarni Jónsson svaraði með snjallri ræðu, mintist æskuára sinna og hvað fyrir sér hefði vakað þá, en sagði, að sami bjarminn væri yfir brúninni á brékku þeirri, se.Ti hann nú bygg- ist til að klífa, það er brekku hins sjöunda tugar, og jafnan hefði j ('eikið fyrir augum sér áður, þegar | hann á tímamótum æfi sinnar ; hefði litið fram á veginn. Hann endaði ræðu sína með því að biCja menn að drekka skál fslands. Dr Alexander Jóhannesson -mælti fyrir minni frú Guðlaugar konu B. J. Þar næst talaði Indriði Ein arsson og birtist útdráttur úr ræðu hans á öðrum stað í blað- inu. ,Tón Ia?knir Jónsson flutti heiðursgestinum kveðju frá 'bekkiarbræðrum hans í latínu- iskólanum og mintist á ýmislegt frá samverudögum beirra þar, en Kuhr Magister flutti 'honum kveðju þýzka félagsins hér i bænum op þakkir fyrir starf hans að því, að hafa komð fra'm um það, að þjóð- efla sa'mband milli íslenzkrar os þýzkrar menningar. Sigurður Eggerz forsætisráðherra talaði þar næst og sagði meðal annars, étt áður en samsætið byrjaði íiefði hann átt símtal við mann vestur í Dölum og hefði sá sagt sér, að Bjariii frá Vogi ætti vísa bandalagið væri annaðhvort sof andi, eða þ& hreint og beint dautt. Ekkert ta'.di hann fjarri sanni, en slíkar staðhæfingar. Mintist hann í því sambandi á gagnsKÍfti fanga, umboðsstjórn Saar héraðanna, björgun Aust urríkis o" 'málaniiðlunina milli kosningu. Ríkarður Jónason kvað , ítala og Grikkja. Alt þetta væri kvæðið "Landvarnai'.uaður," semi beinlínis þjóðbandalaginu að porsteinn heitinn Erlingsson , þakka. pá benti hann Og á hina hafði orkt til Bjarna fyrir tíu ár- um, á fimtugsafmæli hans. Form. samsætisins, (Matth. pórðarson las kvæði frá porsteini Björns- syni c. theo,1., sem birt verður hér í blaðinu. Einnig las hann upp fjölda heillaóskaskeyta, sefm heið- ursgestinum höfðu borist. — Bjarni frá Vogi hélt isvo aðra ræðu og þakkaði alt, sem til sín hefði verið talað og konu sinnar og bað menn drekka skál islenzkra kvenna. Hljóðfæraflokkur skemti milli ræðuhaldanna, og eftir borðhald- ið var dans. Samsætið stóð yf- ir frá klukkan átta og hálft til tvö og hálft u'.n nóttina. Til Bjarna Jónssonar frá Vogi sextugs. umfangsmiklu líknarstarfsemi, er stofnun þessi hefir haldið uppi í Sa'oniki og hinum eystri Norður- álfulöitdum og hvatti almenning til þess að styrkja sem allra bezt með fjárframlögum sjóð þann, er til þess væri stofnaður, að annast um hina mörgu tugi þúsunda munaðarlausra barna á svæðum þessum. J. A. Machray, forseti þeirrar deildar er istofnuð var fyrir nokkru í Winnipeg, til stuðnings þjóðbandalaginu stýrði fundi og kynti ræðumann tilheyrendum sínum. Kvað Nansen vera heims- borgara, frægan vísinda og ] stjórnmá'.amann. Allir þektu ! nafn hans af norður heimskauts- ; rannsóknunum. Enn frem- ! ur hefði hann gengt um hríð j sendiherra embætti í Lundúnum, ------ j fyrir hönd hinnar norsku þjóðar Hann stendur, eins o,g stóð hann i og getið sér þar hinn bezta orð- fyr í striði lands og þjóðar. í augum brennur bjartur hyr. Að baki dísir góðar. f æðum norrænt aðalsblóð. f armi þrek og styrkur. A hugans arni heillög glóð, sem hrekur deyfð og 'myrkur. Hann hi'.ýddi' Braga huliðsmál og hljóm af fornum sögum. Hann knúði fast hið fræga stál frá feðra vorra dögu'.n með drenglund Gunnars, giftu HaPs. mót gamla íslands fjöndum, unz heyrðist milli fjöru og f.iallls, er fl.s'ðu (>eiT af ströndtftn. Hann fór í víking, flutti heim til fóstru dýra sjóði, sem gilda meira gulli og seim, hann greiddi þá í ljóði. Hann greiddi þá af ættarást, sem alllra fegunst ljómar, — og menning vor skal 'muna 'Fást', á meðan tungan bljómar. í kvöld vér hyllum höfðingsmann í hei'mi starfs og anda o-t honum færum hróður þann að heyrist milli 'landa. Og lífið honum verði vænt, sem verið bezt iþað getur, 'með andans sumar iðjagrænt, er engan þekkir vetur. Jakob J. Smári. —Lögrétta Frú Jóanna Stefánssan. Munið eftir söngsamkomu þeirri er hún heldur ií St. Step- hens kirkjunni föstudagskveldið 7. ]\ m. til styrktar djákna starf- inu i Fyrsta lút. söfnuði. Þar er um ágæta skemtun að ræða og göfugt málefni. Á betri skemt- un er ekki völ. Látið ekki þetta tækifæri Hða hjá, og gleymið ekki að tryggja ykkur númeruð sæti hjá J. ,T. H. McLean Music Co. í tæka tíð. I stýr. Mest væri þó um Nansen ; talað í seinni tíð í sambandi við ! vnannúðarmálin. Heimsborgari. Pað tók ekki áheyrendur lang- | an tíma að sannfærast uana, að hér I var á ferðinni stórmenni, sem miklu hafði afkastað, þar sem Nansen var. Hetjumenskan og mátturinn, minti á hina fornu vík- inga. Ræðan svo snjöll og sannfærandi að "hún læsti sig gegnum líf og sál, eins og ljósið í gegnum myrkur." Áheyr- endurnir tóku erindinu með hóg- værum fögnuði engin ys, engin ærsl, að eins fagnaðarþrungin samhygð við tiginn gest, er veg- legt viðfangsefni hafíi méð höndum. Háski framundan. "Er það hugsanlegt, að 'menn- ingin láti annan ófrið viðgang ast?" spurði Dr. Nansen. "Hafi^ þér igleymt síðasta stríðinu og af- leiðingum þess?" Lýsti ræðu- maður síðan með átakanlegum orðum stríðshörmungunum 'miklu, —¦ miljónunum föllnu, sa'rðu og örkumluðu, fjártapin»u, siðferðis- lega tapinu og menningartapinu í heild sinni. Fljótt á litið sýnd- ist það ekki líklegt, að heímurinn gæti frá siðferðil'egu eða fjár- hagslegu sjónai'miði, staðið sig við að leggja út í nýtt stríð. Þo kvaðst hann ekki ganga þess dul- inn, að enn væri háski fram- undan. Talsvert væri þó farið að rofa til á Rússlandi. pjóðin væri smátt og smátt að ná sér og losna undan hungurs og Comm- unista 'sjúkdómnum. Sökum aðstoðar þeirrar er aðrar þjóðir hafa veitt Rússlandi, er ekki ó- hugsandi að það eigi eftir að verða ein af tengitaugum Norð- álfunnar. Mestur háski stafaði frá ástandinu á pýzklandi. par benti í raun og veru alt á stríð annað en há helzt nafnið. Ó- stetnuna og þar af leiðandi bess * •*¦ * -* , j i * ' , v , friðarfræi vær; sað þar dae-Iega. htt 'megnug að stvra fram hiai i ,-> „ L,- j, ¦ ' *^1A ilrtI" "J" unga kynsloðin bryr.nt af natn blindskerjunum. Dr. Nansen er . .• ,.*¦•• >, * . ,. , ' I vantrausti og hefmgirm. Það forsett nefndar þeirrar, er þjóð-j ^ fcyi m,ðui. SVQ farið ftð nu. bandalagið - League of Nationsiveramli trufl ,r a sviAl- atvinnu skipað, j þeim tilgangi, að líkna|og iðnaðarmalannaj gæti fært öll flottalyð og munaðarleysingjum,!marka5ssambond ,sv0 ur lagi að er ofr.ðunnn 'mikli hafði komið í ör8ugt yr6i að forða sér flá kaf. vonarvöl. KvaAst ban« þ?ss full-j færíng eða druknun. Veilum í yis, að nema því að eins. að tafar- j versalasamningunum mætt. lauat yrð. gengið ul verKs og kenna u.m ástandið ', Ruhr hér. -ynt að kcma a bróðurle?ri sam-| uðunum. Kvaðst ræðumaður vmnu milli hinna ýmsu þjóða er. aldrei hafa haft neJna tröllatru nualainnbyrðishatur,muniófrið-!a þeim samningum ar böhð brjótast út af nýju marg.; rynn- til rjfja harkan- falt ægtlegra en nokkru sinni fyr/, yæri be-tt yið Þjoíverja. ^ Alþjoðasamvinna værilífsskilyrð-:;það .merkilegasta af ollu væri p-( ið sjalft, og til þess að stuðla að það að jafnvel Þjóðverjar sjalc. henni, væri þjóðbandalagið sjálf- ir virtust hafa gleymt ar4sinni á kjonn stofnun. Aldrei hefði BeIgíu og Iandgpjí„unum á nokkru sinm verið meiri þörf á Frakklandi. Það væri ekki trausti og goðvilja en einmitt nú. nema sjalfsagt) að lata pjMverja Allar tilraumr í þá átt að ha-mla ófriði. væri tilgangslausar, fyr utdráttur úr rœðu Dr. Friðþjófs Nansen. á iWalker leikhúsinu í Winnipeg 27. nóv. 1923. Dr. Friðþjófur Nansen, stjórn, mála og vísindamaðurinn nafn- kunni líkti Norðurálfunni í ræðu sinni, við skip í stórsjó, þoka á allar hliðar, hvergi grilti stjörnc hvergi glampi af vita í náttmyrkr- inu, skipshöfnin ósammála um Öllum sem m*' greiða Belgíu og Frakklandi skaðabætur. Þessar tvær sið- en hugarfar þjóðanna breyttM | ast nefndu þjóðil.( hefðu orðið þanr%( að bróðurhugur kæmi íí harðast uti og þess vegna ætt„ lík stefna yroi,kröfurþeirra forgangsrétt En stað haturs rík.iandi og ráðandi aflið í með ferð alheimsmálanna. PjóðbandalapiS glaðvakandi. það sem ræðumaður tjáðist hafí> freistingu til að segja, að væri enn þá meira virði, en réttlætið '.jálft, væri framtíðin! Ráðn- Ræðumaður kvað ýmsar raddir ing gátunnar fengist ekki fyr en hnefaréttar eða bo'magnsstefn- unni yrði rutt úr vegi og allir að- iljar kæf.nu sér saman um sátt- mála, er þeir teldu sé^ helgustu skyldu að virða og halda. Eigi taldi ræðumaður vonlaust um, að takast 'mætti enn að bjarga Pýzkrt-.andi, en slíkt byldi enga bið. Kvað hann mjög hafa verið mis'áfið, ao fá el-V. þjóð- bandalagiru ^álið til meðfe>ðar fyrir löngu, því að öllum Hkinduro mundi þá viðunanleg úrlausn hafa fengist á allar hliðar. Þýzka- land hefði átt að hafa sótt um inngöngu í þjóðbandalagið 1921: hefði þjóðin þá getað samið um mál sín á sama grundvelli eg hinar þjóðirnar. Eina bjargar- voniin virtist, eins og nú stæða sakir, sérfræðingamót í líku formi og þeir Hughes og^ Curzon, hefou stungið upp á. 1 því yrðu al'lar Norðurálfu þjóðirnar að taka þátt, ása'mt Bandaríkjaþjóð- inni og Canada. Á sliíkri stefrni væri æskilegt að ættu sæti, sem flestir hagfræðingar, en færra af þeim stjórnmálamönnum, er alt af hefðu staðið í eldinum. Þjóo- bandalagið hefði bjargað Austur- ríki og væri eú þjóð komin á ótrú lega góðan reikspöl í velgengis- áttina, þegar tekið væri tillit til kringumstæðanna. Hanns kvað sér aldrei hafa skilist hvernig á því stæði, að ekki hefði 'mátt beita sómu aðferðum við pýzkaland. í sambandi við umboðsstjórn Saar héraðanna, fór Dr. Nansen einkar hlýjum orðum um R. W. Waugh. fyrrum borgarstjóra í Wnnipeg, er sæti átti í nefnd þeirri og kvað hann aldrei hafa verið fei'minn að standa réttlæt- isins megin. Þá ,lýsti ræðumaður með hríf- and og átakanlegum orðuin flutnihgi af miljónum flótta- manna, frá iprakíu og Litlu Asíu til Grikklands og og starfi því, er þjóðbandalagið hefði unnið í þarfir þessara brjóstu'mkennan- legu olnbogabarna. Grikkir hefðu sannarlega ekki legið þar á Iíði sínu, heldur gert alt er í þeirra valdi stóð til bjargar. pjóð- bandalagið hefði í samráði vi<S grísku stjórnina, þegar komið tíu þúsundum af fólki þessu á sjálf- stæðan fjárhagsgrundvöll. Enn væri þó framundan margt Grettis- takið, er þyrfti að lyfta og tii þess væri alheimsaðstoð óumflýj- anleg. RæíSumaður kvað alli •mega ganga út frá því sem gefnu, að hinar og þes^ar truflanir mundu eiga sér stað á Grikklandi fyrst um sinn. En þeim mun nauðsynlegra væri að koma pjót- inni á fastan fót, sem kunnugt væri, að 'í hvert sinn er stríð brytist þar út færi allur Balkan- skaginn í bál og brand. Dr. Nansen kvað miklu vera meira u'm mannúðar og líknar- starfsemi í heiminum nú á tím- um, en nokkru sinni fyr. Ein^ og nú stæðu sakir, kvað hanin líknarstarfsemina öldungis óum- flýjankga. Hitt væri þó enn æskilegra, að byrgja brunnínn, áður en barnið dytti ofan í hann, — reyna með öðrum orðum, að fyrirbyjrgja vamdræðin i tíma. f Iok ræðu sinnar hvatti Dr. Nan- sen alla menn til að láta ekkert það ógert, er útilokað gæti glæp- inn ægilegasta, er nefndur van stríð.

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.