Lögberg - 15.09.1938, Blaðsíða 4

Lögberg - 15.09.1938, Blaðsíða 4
LÖGBERG, FIMTUDAGINN 15. SEPTEMBER 1938 Hijgfaerg (JefiS út hvern fimtudag af T U K C O LU M B I A P RE S S L, I M I T S D 695 Sargent Avenue Winnipeg, Manitoba Utanaskrift ritstjórans: EDITOR LÖQBERG, í»5 SARGENT AVE. WINNIPEG, MAN. Editor: EINAIl P. JÓNSSON YerS $».00 um árið — BorgUt fvrirfram The "Lögbergr" i« printed and published by The Colnmbla Preaa, Limited, 695 Sargent Avenue, Wlnnipeg, Manitoba PHONE 86 327 Skemtiför til Þrœlafossa Jónas Jónsson Alþingismaður heidursgestpw Winnipeg Hydro Síðastliðinn föstudag stofnuðu forráða- menn Winnipeg Hydro til skemtifarar að orkuverunum við Winnipeg-ána í heiðurs- skyni við Jónas Jónsson alþingismann, og buðu með honum í leiðangurinn milli tuttugu og þrjátíu Islendingum úr Winnipegborg, Nýja Islandi og North Dakota; var förin að öllu hin ánægjulegasta; lagt var af stað frá skrifstofubyggingum félagsins á Princess stræti laust eftir klukkan fjögur og komið til gististaðar um nfuleytið, þar sem starfrækt er hið eldra orkuver rafkerfis borgarinnar; skorti hvorki á ferðinni gnótt vista, gleði né góðan fagnað. Framan af leiðangri var veð- ur næsta tvísýnt, suddaregn og þungbúinn haustblær um mörk og skóg; en eftir því sem nær leið nóttu rofnuðu skýjaflókarnir unz engu var líkara en stjörnur og máni hefði svarist í bandalag um að fagurlýsa umhverf- Ið og lauga lög og láð dulrænum töfraljóma; við mánaglit og stjörnublik sýndust risatré standa á höfði í spegilsléttu vatninu, og mintu ósjálfrátt á ijóðlínur Gríms: '' En um sjóinn gegnum glæja gömul fjöll á höfði standa." Þetta var eitt af þeim undrakvöldum, sem Canada býr yfir þegar tjaldað er því bezta, eins og augljóslega var gert í þetta sinn. Haustkvöldin eru víðar fögur en á Ist iandi; ef til vill eru þau það hvar í heimi sem er. "En ekkert fegra á fold eg leit en fagurt kvöld á haustin," Þannig kvað Steingrímur, og þannig hugsa vafalaust margir fleiri en hann, þótt eigi syngi þeir tilfinningar sínar í ljóðform. Herra Walter J. Lindal, K.C., hafði fararstjórn með höndum og leysti þann starfa af hendi með hinum mesta skörungsskap; gegndi hann forstjórn í stað P. Anderson kornkaupmanns, er ekki gat tekið þátt í för- inni vegn'a veikinda í fjölskyldu hans. Undir borðum á laugardaginn að Pont du Bouis, skömmu áður en lagt var af stað íil Þrælat'ossa, fluttu stuttar ræður þeir Mr. Lindal, Mr. Smith, aðstoðar-forstjóri Winnipeg Hydro og herra Jónas Jónsson, er þakkaði þá virðingu, er sér og landi sínu félli í skaut mcð þessari eftirminnilegu og fræðandi skemtifor; var góður rómur gerður að tölum allra ræðumanna. Veðrið á laugardaginn var ósegjanlega yndislegt og útsýni við Þrælafossa hið feg- ursta; sólfar mikið og dýrðarblíða til kvölds; ferðamannahópurinn í hinu bezta skapi; enda saman komnir þarna gamlir og góðir sam- ferðamenn; komið var heim á tíunda tíman- um um kvöldið. Gestir eru vafalaust á einu máli um það, að þakka Winnipeg Hydro á- nægjulega inni- og útivist! Winnipeg Hydro er stofnun, sem borg- arbúar bera fyrir brjósti og hafa gilda á- ,stæðu til að vera stoltir af; það er henni að þakka, að girt var fyrir það, að einokun ætti iíér stað' í framleiðslu og sölu raforku hér um slóðir; það er henni að þakka, að Winnipeg- borg er alment kölluð rafborg Norður Ame- ríku; það er henni að þakka, að borgarbúar njóta ódýrari raforku en nokkur önnur borg á þessu mikla meginlandi. Og óumræðilegt fagnaðarefni má oss íslendingum vera það, að einn úr vorum hópi, framtaksmaðurinn alkunni, Arni Eggertsson, skyldi eiga sæti í bæjarstjórn, er úr því var skorið hvort Win- nipeg Hydro kæmist varanlega á laggirnar. eða hvort borgarbúar yrðu knúðir til þess að beygja sig undir hæl einokunar á sviði raf- framleiðslunnar; þar stóð Árni eins og klett- ur fólksins megin, hvort sem honum verður það nokkuru sinni fullþakkað eða ekki; hann er einn af feðrum rafkerfis Winnipegborgar. Islenzkur menningarfrömuður Á þjóðhátíðardag Islendinga þann 2. ágúst síðastliðinn, lézt á heimili sínu í höfuð- borg Islands tónskáldið og klerkahöfðinginn géra Bjarni Þorsteinsson fyrrum prestur á Hvanneyri við Siglufjörð, 76 ára að aldri; hann var fæddur að Mel í Hraunhreppi í Mýrasýsln þann 14. dag októbermánaðar árið 1861. I lærðaskóla Reykjavíkur hóf hann nám 1877, en lauk þar prófi með ágætisein- kunn vorið 1883. Snemma bar á ríkri söng- þrá bjá séra Bjarna; söngnám var í æsku hans megin hugðarefni; en þess var honum að mestu varnað sakir efnaskorts; hann lauk embættisprófi við prestaskólann 1888 og vígð- ist hið sama ár til Hvanneyrar prestakalls; gegndi hann þar prestsembætti í 47 ár, og er mælt að enginn prestur hafi þjónað það lengi síðan á 16 öld; hann þótti mikilhæfur kenni- maður; þó verður hans vafalaust lang lengst minst sakir víðtækra fórna í þágu íslenzkrar söngmenningar. Og þó hann á því sviði væri öldungis sjálfmentur maður, þá gerðist hann ]>ar engu að síður umsvifamikill brautryðj- andi, sem íslenzka þjóðin stendur í djúpri þakkarskuld við; hann söng sig snemma inn í tilfinningalíf þjóðar sinnar; lögin hans sum hver, eru á hvers manns vörum; má þar til nefna Systkinin, Kirkjuhvol, Blessuð sértu sveitin mín, Taktu sorg mína svala haf og Sólsetursljóðin. "íslenzkir hátíðasöngvar" hafa með heilögum hljómþunga bergmálað í kirkjum Islands frá því um síðustu aldamót og fært þjóðinni óumræðilegan fögnuð; þó vann séra Bjarni sitt lang mesta kraftaverk með 1000 blaðsíðu bókinni "íslenzk þjóðlög", sem út kom nokkru eftir aldmaótin; er þetta geysimikið vísindarit, sem hann starfaði að og safnaði til í fullan aldarfjórðung; með þrekvirki þessu vann hann þjóð sinni ævar- andi gagn, og fyrir það út af fyrir sig, verð- ur bjart um nafn hans og minningu í aldir fram. Harmafregn 1 undanfarinni viku flutti Lögberg stutta greinargerð um það, að frú Guðrún Lárus dóttir, alþm., hefði verið með sviplegum hætti kvödd á braut af vettvangi þessa jarð- neska líf s ásamt tveim dætrum sínum á blóma- aldri, og nú birtir blaðið ítarleg ummæli Morgunblaðsins í Reykjavík um þenna sorg- lega atburð. Frú Guðrún var mikilhæf kona, hrein- lunduð og heilsteypt í skapgerð; að henni stóðu úrvalsættir, og til þeirra sótti hún marga höfuðkosti. Allir þeir, sem áttu því láni að fagna, að kynnast frú Guðrúnu per- sónulega, finna til djúps saknaðar yfir svip- legri burtför hennar, og tjá eftirlifandi ást- mennum viðkvæma samúð. Sorgin drepur á dyr með mismunandi hætti; hún kom öllum að óvörum í þetta sinn. Frú Guðrún Lárusdóttir var fædd á Val- þjófsstað í Fljótsdal þann 8. janúar árið 1880. Foreldrar hennar voru þau séra Lárus Halldórsson Jónssonar prests að Hofi í Vopnafirði og Kirstín Pétursdóttir Guðjohn- sen; hún fluttist með foreldrum sínum til Keykjavíkur, er faðir hennar kom þangað til Fríkirkjusafnaðarins; tók hún snemma að gefa sig við líknar og mannúðarmálum, jafn- framt því sem hún lagði fyrir sig ritstörf. Arið 1903 giftist hún Sigurbirni Ástvaldi Gíslasyni guðfræðingi, ættuðum úr Skaga- firði, og reistu þau bú suður á Melunum við Beykjavík þar sem kallað er að Asi; þeim hjónum varð tíu barna auðið, og lifa fimm þeirra móður sína. Þrátt fyrir umsvifá- mikla heimilisstjórn, er frú Guðrún rækti með ágætum, vanst henni þó ótrúlega mikill íími til þátttöku í opinberum málum; hún átti sæti í bæjarstjórn B>eykja\'íkur frá 1912 til 1918, jafnframt því sem hún sat lengi í fá- ta'kranefnd; laut starfsemi hennar að því, að gera bærilegri kjör þeirra, er telja mátti til olnbogabarna samfélagsins; þar fann hún sig óskifta, heima. Arið 1930 var frú Guðrún kosin á Alþing, en eftir stjórnarskrárbreytinguna varð hún fyrsti uppbótarþingmaður Sjálfstæðisflokks- ins. Frú Guðrún Lárusdóttir, var eins og sagt var um Bergþóru konu Njáls, drengur góður, og harmdauði samferðasveit sinni. Mikilvægasta varúðarráðstöfunin gegn ófriðarvoða Nýtt, stórt, hraðshreitt skip . . . segir Ásm. P. Jóhannsson í vistlegri dagstofu á Hótel SkjaldbreiÖ hitti eg Ásmund P. Jó- hannsson fasteignasala frá Winni- peg. — Ilann kemur hingað heim um svipaÖ leyti og "farfuglarnir — þau árin sem hann kemur. —^Hvað oft hafið þér komið i heimsókn til okkar að vestan? —Það er nokkrum sinnum, segir Ásmundur, og síðan telur hann upp ferSirnar alt frá því 1907. —SkylduS þér ekki ve'ra sá Vestur-íslendingur, sem oftast hefir farið á milli? —Ekki veit eg það. Það fer kannske að verða svo úr þessu. Það var auðheyrt á^öddinni, að hann hugsaði sér að koma hingað bft enn. —Eg þarf altaf að koma hingað við og við, sjá gamla og nýja kunn- ingja, heimsækja sögustaði, og fylgjast með þeim mannvirkjum, sem hér eru gerð, og siðast en ekki sízt að fylgjast imeð rekstri og gangi Eimskipafélags íslands. En þó eg komi hér við og við, og fylgist nokkurnveginn með því helzta sem hér gerist, þá megið þér vera viss um, að eg tek fult tillit til þess, að þó við Vestur-Islending- ar og þið ihér heima eigum mörg sameiginleg áhugamál, þá eigum við hver í sínu lagi okkar sérmál, sem eru alveg fyrir okkur, eins og þið látið okkar sénmál afskiftalaus, eins leiðum við ykkar sérmál hjá okkur. Hveitiverð og kreppa —Hvað er í stuttu máli að segja um hagi landa vestra? —Mér er skrifað að vestan, að uppskeruhorfur hveitis séu í góðu meðallagi í sumar. ,En það er hveitiræktin sem er veigamesti at- vinnuveur vesturfylkjanna, eins og þér vitið. í fyrra var hinn ömur- legasti uppskerubrestuf vegna þurka. Þurkarnir voru sumstaðar svo miklir í Alberta og Saskatche- wan, að allur gróður skrælnaði og bændur urðu bókstaflega að flýja með kvikfénað sinn langar leiðir. En nú er verðið sem bændur fá ' fyrir hveitið að hrapa niður úr öllu ! valdi. Mér er sagt að setja eigi j lágmarksverðið 70 cent á mælinn | (60 pund). Verðið er máske ekki orðið það lágt ennþá. En þetta er líka helmingi lægra verð en var á hveitinu í fyrra. Annars má segja um almenning vestra, að hann er á þessum árum, síðan kreppan skall yfir 1929,'orð- inn horseigari en hann áður var. Menn eru farnir að venjast við hin erfiðari kjör, sem þeir hafa átt við j að búa síðan 1929, er hið óskaplega atvinnuleysi braust út, og alt snerist við, að kalla mátti. Hinir opinberu styrkir hafa vita- skuld hjálpað mörgum sem verst hafa verið staddir. En þeir hafa lika orðið bæjum og sveitarfélögum svo þungir í skauti, að bæja- og sveitasjóðir eru komnir í botnlausar skuldir vegna styrkjanna til atvinnu- leysingjanna. Og þá kemur til kasta ríkisins að hlaupa undir bagga. En ríkisstjórnin dregur nú mjóg að sér hendina í þeim efnum. Ekki má skilja orð mín svo, að íslendingar hafi lent i meiri vand- ræðum þarna vestra en aðrar þjóðir. Síður en svo. íslendingar eiga al- staðar að geta bjargað sér í sam- kepninni við aðrar þjóðir. Bjartsýnir bændur Annars, svo eg víki að öðru, var uggur í mér að koma heim í þetta sinn, im. a. vegna þess, hve sveitung- ar mínir, ef eg rnætti kalla þá svo, húnvetnsku bændurnir, hafa orðið fyrir þungum búsifjum af völdum mæðiveikinnar. Það er hörmulegt að heyra hvernig sumar sveitir eru leiknar, þar sem sumir bæir eru orðnir sauðlausir að kalla. En að því dáðist eg, er eg kom þangað norður, hve kjarkgóðir Stofnið spari-innálæðu við banka Peningar yðar eru öruggir og þér getið notað þá nœr sem vill Á tólf mánuðum lögðu viðskiftamenn inn 10,500,000 upphæðir í Royal Bank of Canada; sönnun fyrir því trausti, sem almenningur ber til þessarar stofnunar, sem hefir eigrlir yfir $800,000,000. THE ROYAL BANK OF CANADA Eignir yfir $800,000,000 menn voru, og hve lítið þeir kvein- kuðu sér undan tjóninu. Þeir mint- ust aldrei á það að fyrra bragði, ekki fyrri en farið var að spyrja þá um það. Einna imest dáðist eg að einum borgfirzkum bónda er eg heimsótti Hann hefir mist mestalt fé sitt. Hann var langt kominn að byggja steinsteypu'fjárhús fyrir 256 fjár þegar pestin skall yfir og strádrap fé hans. Hann kærði sig hvergi og hélt áfram við fjárhúsin. Hann átti 50 f jár í þau þegar þeim var lokið. En þetta er fljótt að kom aaftur, sagði hann við mig. Hann hélt, ef alt gengi eftir vonum að hann gæti átt um 80 f jár í haust. Og á þessu fé sem eftir er vinnur pestin aldrei, sagði hann. Bjartsýni hans og kjarkur minti mig á húnvetnskan bónda er eg heyrSi taJað um í ung- da-mi mínu. I lann hét Tómas og átti heima í Brekkukoti. Hann átti 30 ær og misti þær allar vorið 1887. Þegar Lárus sýslumaður Blöndal kom að þinga að Sveinsstöðum um vorið kendi hann í brjósti um Tómas vegna fjármissisins. Vildi sýslumaður gefa honum eftir þessar krónur, sem hann átti að greiða í þinggjald. En Tómas vildi ekki þeyra það. Hann sagði við sýslu mann, að hann borgaði sitt þó þetta kæmi fyrir, því, sagði hann: "Hvað skyldi einn bónda muna um 30 kind- ur?" Úr norðwrferð Síðan barst talið að ýmsum mönn- um, sem Ásmundur og frú hans hittu í ferð sinni um Norðurland, og skal þá fyrstan nefna Hjört Líndal að Fremra-Núpi í MiðfirSi, sem hefir veriS hreppstjóri síSan 1879. Hann er einstakur imaSur, segir Ás- mundur. Hann er slíkur höfSingi í allri framgöngu að hann sómdi sér í hverjum félagsskap hvar sem er í heiminum. Hann er með afbrigðum ern. Við urðum samferða að Munka- þverá í Eyjafirði Guttormur J. Guttormsson og eg. Þar hittum við Jón Jónsson bróður Stefáns bónda, er var 55 ár í Ameríku. Það þótti Guttormi merkilegt að hitta hann. Guttormur er nú sextugur. En Jón á Munkaþverá hafði hjálpað föður Guttorms að koma upp fyrsta bjálkakofanum yfir sig í frumskóg- unum þar vestra. Og þetta var áður en Guttormur fæddist. Jón er ní- ræður og hinn brattasti enn í dag. Til Hjalteyrar kom eg. Verk- smiðja Kveldúlfs þar er það mynd- arlegasta mannvirki sem eg hef i séS hér á landi, komið upp á svo skömm- um tima. Við erum oft að tala um amerískan hraða í framkvæmdum. En hraðinn á bygging þeirrar verk- Athugið gaumgœfilega LjÓsaÚtbÚnað yðar! Þegar 11 ú hin myrku kveld eru í aðsigi, farið þér að verja lengri tíma inni — við lestur, skrift- ir eða sauma. Verið þessvegna viss um að ljósin séu i lagi svo þér ekki ofþreytið augun. Vegna fegurðar og gæða skuluð þér nota liina nýju, óviðjafnanlegu gólflampa, sem eru til svnis í City Hydro's Lampabúðinni. Og munið þetta! Að hafa nóg af lampaglösum fyrir yðar HYDRO l AMP4 frosnir að innan til þess að útiloka ofbirtu. Þeir spara einnig, vegna þess að þeir endast lengur. Pakki með sex (25, 40 og 60 watts) ....................... »1.20 Pantanir sendar C.O.D., 'eða bæta má þeim við ljósareikninginn. SÍMI 848 131 BOYD BUILDING

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.