Lögberg - 12.08.1943, Blaðsíða 1

Lögberg - 12.08.1943, Blaðsíða 1
PHONES 86 311 Seven Lines LÍOt' '#&? Cot- ** Dry Cleaning and Laundry PHONES 86 311 Seven Lines ilot^ u* »\ve< lí0"S>* tt«>^>* Service and Saiisfaction 56 ÁRGANGUR LÖGBERG. FIMTUDAGINN 12. ÁGÚST, 1943 NÚMER 32 Canadísk borgararéttindi og borgara- skyldur Eftir Ingibjörgu Jónsson. (Gimli 2. ágúst, 1943) Hr. Hinrik Björnsson í dag minnumst viö ættlands okk- ar, íslands; viS minnumst feðra okk- ar og mæSra, landnemanna íslenzku og við hyllum okkar eigið land, Canada, landið sem elur okkur. Vifi liöldum þessa hátíS í þeirri trú, aS hollusta viS erföir okkar og hollusta við land okkar haldist í hendur. ViS trúum því aS viS verSum betri kon- ur og menn — betri canadiskir borg- arar — ef viS kunnum aS meta og bera lotningu fyrir því, sem fagurt og göfugt er í menningarerfðum okk- ar; atS við sýnum manndóm með þvi að bera rækt til feðra okkar og mæðra og minnast þeirra með þakklæti og virðingu. Aldrei hefir landi okkar legið meir á en nú að eiga góða borgara — konur og menn, sem kunna að meta og virða það, sem dýr- niætt, er og eru reiðubúin að leggja fram fórnir því til varnar. Canada hefir nú staðið í gsinnni- legu stríði í hartnær fjögur ár gegn einræðisstjórnum, sem áformuðu að hneppa allar þjóðir heimsins í lík- amlegan og andlegan þrældóm. Að- ferð þessara ófriðarstjórna var sú, að sundra og sigra — spiiia samvinnu meðal þjóðanna fyrir sameiginlegu óryggi, og leggja þær síðan undir sig, eina og eina í senn, þar til allar væru yfirbugaðar. Þessi aSferð heppnaðist þeim lengi vel, sökum þess að marg- ar þjóðir trúðu því að þær myndu ó- hultar gegn ofbeldisþjóSunum, ef þær aðeins lýstu yfir hlutleysi sinu. ]>eim varð ekki að trú sinni og ein þjóðin af annari varS árásarvörgunum að bráð. Hefði Bretland falliS og óvin- irnir náS brezka flotanum á sitt vald, þá var röðin komin að okkar landi —¦ Canada. En Bretland, þetta forna vígi lýðræSisins, féll ekki. ÞjóSin okkar, Canada, og hinar þjóðir brezka ríkjasambandsins fylktu sér aS baki Bretlands. ViSnám þessa .þjóSasam- bands ásamt vörn Kínverja bjargaði niannkyninu frá því aS vera dregiS til baka niSur á frumstig villimensk- unnar. Eftir að óvinirnir réSust á Rúss- land og Bandaríkin, sameinuSust loks allar þessar þjóðir um þaS aS verja frelsi sitt, brjóta ofbeldisöflin á bak aftur og leysa hinar undirokuSu þjóð- ir úr ánauS. í dag erum viS ekki lengur í varnarstöSu; við sækjum á, og það er undir okkur komið, borg- /Urum þessara landa, hve sigursæl sóknin verður og hve fljótt við getum bundið enda á þessa ægilegu styrjöld. Ungmenni okkar sækja fram á sjó, a landi og í lofti, gegn óvinunum og leggja fram dýrustu fórnir, jafnvel lífið sjálft, í þjónustu lands okkar. ViS, sem heima sitjum verðum aS standa að baki þeirra sem einn mað-' Ur og veita þeim allan þann stuðning, seni við getum í orðum og verkum. Því betur, sem viS rækjum þá skyldu, því fyr koma þeir heim. ÞaS er mannlegt eSli aS meta ekki fyllilega þaS, sem maSur hefir tekiS 1 arf og ekki barist sjálfur fyrir að oSlast. Okkur, sem njótum þeirra réttinda, sem lýSræSisland veitir þegnum sínum, hættir oft viS aS taka þessi réttindi sem sjálfsagðan hlut. Enginn veit hvaS átt hefir fyr en •»ist hefir. Hinar undirokuSu lýS- ræSisþjóSir munu nú skilja fyllilega S'ldi þeirra réttinda, sem þær hafa veriS sviftar. Stjórn hins undir- okaða lands er sjálfvalin klíka, sem ekki má finna að víS og ekki er hægt að víkja úr sessi hvað mikilli kúgun Sem hún beitir. Skipunum þessarar k'iku verður fólkiS að hlýSa mögl- unarlaust. Spæjarar stjórnarinnar eru alstaðar á verSi gegu því að frjáls hugsun sé látin í ljósi. Gerist nokkur svo djarfur að finna að gerðum ein- ræðisstjórnarinnar er honum þegar varpað í fangabúðir, þar sem hann er kvalinn og píndur til þess að segja til annara, sem kunna að vera á móti harðstjórunum. Allar menningar- stofnanir, skólar, kirkjur, blöð, bæk- ur, útvarp, leikhús, o. s. frv. eru tekn- ar í þarfir stjórnarinnar, til þess aS móta hugsun fólksins í samræmi við kenningar flokksins. Hver sem ekki sættir sig viS þennan andlega og lík- amlega þrældóm er ofsóttur miskunn- arlaust. Allir hafa heyrt um bóka- brennurnar, um ofsóknirnar gegu mentamönnum, kennurum og kirkjum. Og allir hafa heyrt um hvernig alt fólkið í vissum þorpum hefir veriS myrt sökum þess aS þaS dirfSist aS sýna mótþróa. Ungmenni Canada eru að berjast í dag til þess aS verja okkur frá því að við verðum slíkum harðstjórum að bráð. Þeir eru að verja réttindi þau, sem við njótum sem borgarar í lýðræðislandi. I okkar landi höfum viS rétt til okkar eigin skoðana í pólitískum, trúarbragSa og mannfélagsmálum. Við megum láta skoSanir okkar í ljósi, afla okkur skoSanafylgjenda og mynda flokka um áhugamál okkar. ViS megum finna aS viS hvort annað og finn.". aS viS stjórnina, og viS höfum rétt til þess aS víkja stjórninni frá völduin ef að viS erum óánægð meS hana. AtkvæSisrétti okkar get- um viS beitt til þess aS kjósa þá stjórr, sem viS æskjum og til þess aS koma fram lagabreytingum, ef okkur finst viss lagaákvæði óréttlít eSa úrelt. Ef viS erum ólögum beitt höfum við öll satna rétt til að sækja réttindi okkar fyrir dómstólum lands- ins. En við höfum ekki rétt til þess aS taka lögin í okkar hendur, né höf- um viS rétt til þess aS reyna aS breyta lögunum né breyta stjórn landsins meS því aS prédika ofbeldi eSa beita ofbeldi. Slíkt eru ólög, en með lögum skal land byggja, en meS ólögum eySa. Ógæfa undirokuSu þjóSanna færir okkur heim sanninn um þaS hve skoS- anafrelsi okkar og lýðræSisréttindi þau, sem viS njótum eru mikils virði. En lýðfrelsi okkar er samt langt frá þvi að vera fullkomið og þessvegna tapaði margt fólk trúnni á þaS og heilar þjóSir voru kærulausar um þessi réttindi sín og seklu þau í hend- ur einræöisstjórna, sem lofuSu þeim gulli og grænum skógum. EólkiS hugsaSi þannig: Hvers virSi er mér atkvæSisréttur, ef eg fæ ekki aS vinna fyrir lífvænlegu kaupi, ef eg þarf aS þiggja atvinnuleysisstyrk og tapa þannig sjálfsvirSingu minni, ef börn líSa skort en á sama tíma er mjólk helt niður og korn og ávextir plægðir í jörS, ef ungmennin fá ekki þau tækifæri, sem þeim ber, en Ienda á flæking landshornanna á milli í at- vinnuleit? Fyrir tuttugu og fimm ár- um fórnuSum viS þúsundum manns- lífa til þess aS verja lýSfrelsi okkar, en þaS lýSfrelsi veitti okkur ekki ör- yggi gegn skorti eSa öryggi gegn at- vinnuleysi. LeiStogar lýSræSisþjóðanna hafa svaraS kröfum fólksins um aS lýS- frelsiS yrSi gert víStækara. í janúar 1942 lét Roosevelt forseti svo um- mælt að tryggja bæri þjóSunum fer- falt frelsi: málfrelsi, trúfrelsi. frelsi án skorts og frelsi án ótta. A fund- inum á Atlantshafinu gerSu Churchill og Roosevelt sameiginlega yfirlýsingtt um aS þetta væri taktnarkiS aS stríS- inu loknu. Margar lýðræðisstjórnir eru þegar farnar að gera áætlanir, sem stefna aC þessu takmarki; á þaS benda Beveridge áætlunin á Bretlandi og Marsh áætlunin í Canada. Nýlega sendiráðsskrifari frá Washington ltéldu fulltrúar frá satneinuðu þjóS- Og frú hans, lögðu af stað heim unuui þing í Hot Springs, Virginia, leiðis á laugardaginn eftir rúm til þess aS ræöa samvinnu þjóöanna á rar viku dvöl í Winnipeg. Létu sviSi framleiSslu og útbýtingu mat- þau hið besta af viðkynningu væla. Alt þetta eru spor i rétta átt og immu sennilega bera mikinn árangur ef fólkiS í heild sinni fylgir þessu fast eftir og krefst framkvæmda. F.n hiS sanna lýSfrelsi, sem veitir hverj- unt eiiuiin hlutdeild í gæSum jarSar- innar og tækifæri til þess að þroskast á þann hátt, sem honum var áskapaS munum við sennilega ekki öðlast fyr en gagngerð breyting yerður ;i hugs- unarhætti okkar. Síngirni og gróða- hvöt hafa íylgt mannkyninu frá upp- hafi, en eftir byltinguna í iSnaðinuni, þegar aS vélaöldjn hófst, voru þessar hvatir hafnar upp í veldi dygSanna. ÞaS var álifín dygS aS græða fé og komast yfir auðæfi og völd. ÞaS var álitiS aS sá maSur, sem gæfi sig al- gerlega að sínuin persónulegu hags- munum væri um leiS aS vinna aS hags- fhunum almennings, og þaS var álitin goSgá ef aS stjórn fólksins fetti fing- ur út i gerSir manna á iðnaSar og viSskiftasviðinu. Aldrei í veraldar- sogunni hefir mammon verið dýrk- aður eins og á síðastliSnum tveimur öldum. Árangurinn af þessum hugsunar- hætti og þessari ótakmörkuSu sam- kepni, er loks orSinn sá, að stóriðn- aSurinn og viSskiftin á heimsmark- aSnum eru komin i hendur auSvalds- hringa, sem ráSa framleiSslunni, skiftingu nauSsynjanna og verSi þeirra. Þessir hringir starfa ekki aSallega í þágu almennings; þaS sem neo'tir gjörSum þeirra er fyrst og fremst gróSahvötin. Þegar talaS er um auSvald er auS- vitaS ekki átt viS þá einstaklinga, sem komist hafa yfir nokkurt fjármagn sökum atorku sinnar og hagsýni og geta þannig oft skapaS skilyrSi til Framhald á bls. 4 Islenzkir sjómenn heiðraðir ryrir björgunarafrek Eimskipafélag íslands hefir sæmt 10 háseta og einn farþeka á e.s. Brú- arfossi heiSursviSurkenningu fyrir frækilega björgun úr sjávarháska. Brúarfoss var í skipalest á leiS- inni milli New York og íslands. VarS skipalestin fyrir 5 sólarhringa lát- lausri kafbátaárás og bjargaSi Brúar- foss áhöfninni af einu skipanna, sem sökt var, 40—50 manns. Nokkrir menn af Brúarfossi þar á meSal einn farþegi sýndu sérstakan dugnaS og fórnfýsi við björgunina og lögSu jafnvel líf sitt í hættu. ViSurkenningarskjal Eimskipafé- lagsins, sem undirritaS er af stjórn félagsins hljóSar þannig: "Stjórn og framkvæmdarstjóri h.f. Fimskipafélags Islands vilja hér meS tjá ySur virSingu sína og þakklæti fyrir djarflega framgöngu viS björg- un skipshafnarinnar af e.s. "-----------" tiiu borS i skip vort e.s. "Brúarfoss" á leiS frá Ameríku. Meö hluttöku yðar í umræddu björgunarstarfi, þar sem þér af frjálsum vilja lögSuS líf yðar í hættu hafiS þér varpaS ljóma yfir sjómannastétt íslands." Eftirtaldir menn, áhöfn og farþegi á Brúarfossi, hlutu heiSursviSurkenn- ingu Eimskipafélagsins: Kristjón ASalsteinsson, 2 stýrimaður, |SigurSur Jóhannss. 3. stýrimaSur, Jörundur Gíslason 4. vélstjóri, Guðmundur Sigmundsson lofskeytam., Svavar SigurSsson háseti, Geir Jónsson, háseti, Einar Þórarinsson háseti, Kristján Einarsson, farþegi IÞórarinn Sigurjónsson, háseti, Sigurbjörn ÞórSarson, háseti, Gunnar Einarsson, kyndari. sinni af fólki hér, og eins má óhætt segja að fólki hér hafi verið .hin mesta ánægja af að kynnast þeim. Þau eru bæði einkar prúð og ljúfmannleg í viðmóti. Á föstudagskvöldið var þeim haldið samsæti á Royal Alexandra hótelinu. Rúmlega hundrað manns voru viðstaddir. Fór samsætið fram hið besta með stjórn Hannesar Péturssonar. Auk hans fluttu ræður þeir hr. Jón J. Bíldfell fyrir minni Is- lands, séra Philip Petursson fyrir minni frú Torfhildar og. séra Valdimar J. Eylands fyrir minni heiðursgestsins. Er ávarp hins síðastnefnda birt á öðrum stað í þessu blaði. Á milli ávarpanna fór fram söngur undir stjórn Sigurbjörns Sigurðssonar, en dóttir hans Agnes aðstoðaði við hljóðfærið. I lok samsætisins þakkaði hr. Björnsson fyrir sig og hönd konu sinnar með lipurri ræðu, og mælti einnig nokkur orð á ensku Lauk þannig heimsókn þessara góðu gesta til Winnipeg í þetta sinn. En vér vonum að leiðir 'þessara góðu hjóna liggi brátt aftur hingað vestur Islendingadagurinn í Blaine, Wash. •2--.. JÚLt, 1943 Dagurinn rann upp ríkur aí sól og sumri, eins og flestir dagar hér eru á þessum tíma ársins. Himininn var heiSur og blár, hvergi sást skihnoSri á lofti. Sólin streymdi sínum lífgandi geislum yfir lög og láS, svalur sjáv- arblærinn hressir alt sem lifir og gef- ur þvi nýtt líf og fjör. Öll náttúran í kringum mann er skrautklædd í sín- uni marglita SumarskrúSa, og virðist brosandi bjóSa öllum góSan daginn. LoftiS er svo hreint og tært aS jafn- vel fjöllin í kring virSast "krjúpa á kné" næstum viS fætur manns, þó viS vitum aS þau eru í nokkurra mílna fjarlægS. Náttúran hefir ekkert sparaS til aS gera þennan hátíSisdag okkar hátíS- legan, barasta að okkur takist eins vel aS gera þannan dag hátíSlegan í end- urminningum allra þeirra, sem taka þátt í því. í dag er íslendingdagshátíS haldin í Blaine, einasti dagur ársins, sem viS höfum helgaS okkur. í dag, aS minsta kosti, ættum viS allir og öll aS vilja vera íslendingar; allar leiðir Is- lendinga á þessuríi slóðutn ættu aS liggja til Blaine í dag. ÞaS er þaS minsta, sem hver og einn getur gert, til aS styrkja þessa þjóSræknisstarf- semi meS nærveru sinni. Xefndin, sem kosin var norSan megin landamæranna hafSi ráSstafaS því við B. C. Electric félagið, aS hafa nóga vagna til aS taka alla þá, sem vildu sækja hátíSahaldið í Iilaine, til Cloverdale, B.C. meS lestinni sem fer þangað kl. 8.45 f. h. frá Van- couver. Fjöldi af löndum hafSi safnast saman á vagnstöðina, allir koraust um borð, þó þröngt væri, og margir ur8u að standa i byrjun, en eftir því sein lengra var fari(T; smá rýmkaSist, svo allir fengu sæti. Til Cloverdale var komiS um kl. 10 f. h. þar sem allir landarnir fóru af. Svo þá var helst til of mikið rúm á lest- inni. t Cloverdale mætti gestunum hópur af mönnum með bila, til að taka allan hópinn til The Peace Arch ^Park, í Blaine, þar sem hátíðarhaldið fór fram. Svo var aljur hópurinn keyrSur til baka til Cloverdale kl. 7 um kvöldið; alt var þetta gert kostn- aðarlaust. Þegar eg vildi þakka hon- um, sem eg. keyrSi meS fyrir fyrir- höfnina, þá þótti honutn þaS ekki nema þvi aS minnast á það. Býst eg vifi aS allir hinir keyrslumenniniir hafi veriS sama hugar. Eg er sann- færSur um þaS, aS hver og einn í okkar hóp sendir keyrslumönnunum innilegt þakklæti fyrir rausn þá og gestrisni, setn þeir sýndu okkur. Klukkan var um 11 f.h. er hópur- inn kom til Peace Arch Park. Þar sem skemtiskráin byrjaSi ekki fyr en kl. 1.30 e.h. þá brúkaSi fólkiS vel þann tíma til aS mæta gömlum vinum og skyldfólki, sem ekki hafði sézt í fjölda mörg ár, í mörgum tilfellum voru það 40 til 50 ár, var þá margs að minnast frá 'hádegi lífsdaganna" og s6Iskini æskunnar. Var öllum þeim tíma vel variS, og ekki minsti þáttur- inn til aS gera þetta hátíSahald skemti- legt og endurminningarnar um þessa samfundi munu lifa þaS sem eftir er, i hugum okkar flestra. Stundvíslega kl. 1.30 e. h. byrjaSi hátíðarhaldiS. Forsetinn, Andrew Daníelson setti samkomuna meS snjöllu ávarpi. Eg ætla ekki aS skýra neitt frá skemtiskránni, þaS verSa sjálfsagt aSrir til þess. Máske ræS- urnar og þrjú frumort kvæSi birtist í islenzku blöðunum. Voru allir, sem á dagskránni voru okkar heimatnenn og konur hér á vesturströndinni, nema séra SigurSur Ólafsson frá Sel- kirk, Man. Fitt var þaS, sem eg sann- færðist um er eg hafSi hlustaS á skemtiskrána, en þaS var það, að viS getum ekki, eSa þurfum ekki, aS fá neitt frá öSrum til að halda okkar þjóSræknisdaga, viS fáum ekkert betra en viS höfum aS bjóða sjálfir, eins og nú stendur. Annað var það sem mér þótti mikils vert, svo aS ís- lendingurinn í mér varð dálítiö hreik- inn, og er mikils vert-fyrir okkur alla landana hér á vegturvegum, var það, að sumt af kvæSutn þeim, sem sung- in voru, voru eftir skáldkonuna okk- ar hér vestra, Jakobinu Johnson. Einnig voru sum lögin, sem sungin voru, raddsett af H. S. Helgason í William Bryce Hinn nýkjörni C.C.F. þing- maður Selkirk kjördæmis var kosinn með miklum atkvæða- mun umfram gagnsækendur sína í kosningunum á Þriðjudaginn. Er þetta fyrsti kosningasigur þessa flokks í fylkinu utan Winnipegborgar. Annar merk- isberi sama flokks var kosinn í Humboldt kjördæminu í Sas- katchewan. Heitir hann Joseph W. Burton. Bellingham; voru þau bæSi leidd fram á ræSupallinn og kynt ölluin af sftng- konunni Ninnu Stevens. Var þeim fagnafi mefi fjörugu lófaklappi. Þau Ninna Stevens og Júl. Samuelson sungu nokkra einsöngva. Var þeim báSum vel fagnaS meS lófaklappi, og kölluS upp aftur og aftur. Alt i dagskránni var á íslenzku, nema ein ræSan flutt af M. M. Linfors ritstjóra fyrir sænskt blað. sem gefiS er út i Vancouver. Hann og Magnús Elías- son hafa mest unniS aS því, aS koma á meiri samvinnu i öllum félagsmálum milli skandinavisku þjóSanna, Dana, NorSmanna, Svía og íslendinga. Hafa nokkrar samkomur veriS haldnar, þar sem allir þessir þjóSflokkar hafa sam- eiginlega tekiS þátt í. Þao var taliiS, að um 200 tnanns hafí sótt þetta mót, frá Vancouver Og Xew Westminster. Er þaS ótrú- lega fátt af öllum þeim fjölda sem er hér búsettur, frá 1500 til 2000 manns. Vonandi er, landar góSir, aS þiS verSiS árvakrari næsta ár og minnist skyldunnar, sem á okkur hvílir gagn- vart þjóðræknisstarfseminni, sem allir góSir og gildir íslendingar vilja styðja af fremsta megni. Þessi ís- lendingadagshöld eru stór þáttur t þjóðræknisstarfsemi Vestur-íslend- inga. Stígið því á stokk og strengiS þess heit, að fornum siS, aS þiS og alt ykkar sifjaliS, sækiS íslendinga- daginn næsta ár. — Hvorki þiS né börnin ykkar inega missa af því. Peace Arch Park er fagur og minn- ir gesti sína á aS vera friSsamir; líka voru þaS allir i þetta sinn. ViS Van- couver-búar þekkjum engan fegri staS á þessari jörS en Stanley Park í Vancouver. S. GuSmundsson. Myndin er • af svif-flugu, sem notuð er til herflutninga; stjórnendur þeirra eru sérstak- lega valdir fyrir harðfylgi og einbeittni.

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.