Lögberg - 11.10.1945, Blaðsíða 6

Lögberg - 11.10.1945, Blaðsíða 6
6 LÖGBERG, FIMTUDAGINJN 11. QKTÓBER, 1945 Dulin fortíð 84. KAFLI. Hvað lafði Damer áhrærði, varð hún að líða mikið fyrir æsku óvarkárni sína. Eins lengi og hún lifði, lá á henni ýmislegur orðrómur og um- tal. Það urðu stór vonbrigði fyrir þær slúður- systurnar, hertogafrúna af Redfern og Mrs. Isabel Damer, að Daners hjónin komu til baka til Avonwold; það gat þá ekki hafa verið eins mikið sem lafði Damer hafði gert fyrir sér, eins og orðrómurinn gerði úr því. Mrs. Isabel Damer huggaði sig þó við það, að lafði Damer hefði ver- ið kærð fyrir að hafa myrt Robert Elster. Maðurinn hennar unni henni af alhug, eftir sem áður, en yfir líf hans var fallinn skuggi, sem hún, hve einlæglega sem hún reyndi, gat aldrei afmáð. Hann sagði aldrei eitt einasta óþolinmæðis né stygðaryrði til hennar; álasaði henni aldrei fyrir það sem skeð hefði, og hann leyfði ekki að neinn mintist á þessi mál í hennar nærveru. Hann sýndi henni alla mögulega virðingu og umönnun, en skugginn var óafmáanlegur. Þetta var í fyrsta sinn sem blettur hafði fallið á nafn- ið Damer, og afleiðingin varð, að milli hjónanna var eitthvað, sem gat aldrei með öllu útrýmst. Það var ekki aðeins meðal hjónanna, heldur og milli barnanna og móðurinnar. Þau elskuðu hana og báru mesta traust til hennar; þau sýndu henni alla virðingu, og dáðust að fegurð henn- ar og yndisleik; já, meir en það, þau voru stolt af henni, en eitthvað, sem eins og særði tilfinn- ingu þeirra, án þeirra vitundar, það var: "Það hafði verið talað svo mikið um mömmu." Að síðustu varð leyndarmálið að vera opin- berað fyrir yfirvöldunum, því Damer lávarður vildi, að sannleikurinn yrði opinberaður. Eftir nokkura mánuði fóru dagblöðin að segja frá því, á mjög virðulegan hátt, að það hefði ekki verið almenningi kunnugt, að hinn dáni og svo nafnkendi stjórnmálamaður Thornton Marckmount, hefði látið eftir sig ekkju og einn son. Ekkjan eftir hann hefði svo síðar gifst Damer lávarði á Avonwold, og að sonurinn tæki nú þegar við Marckmount óðalinu. Við þessa frétt fékk hin máluga Mrs. Isabel Damer vatn á mylluna sína. "Já, hefi eg ekki altaf sagt það, Andrey," sagði hún við manninn sinn, "að það væri eitt- hvað skrítið við þessa lafði Damer, nú sérðu hvort eg hefi ekki haft rétt fyrir mér. Við fáum víst aldrei að vita allan sannleikann, en það er ekki að ástæðulausu, að Karl er orðinn grá- hærður og hrukkóttur í andliti." Lafði Damer var farin að venjast, að verða fyrir forvitnislegu augnatilliti þar sem hún kom, en versti hreinsunareldurinn sem hún varð að fara í gegnum var, að hún, til að tryggja hamingju Rose, varð að auðmýkja sig fyrir lá- varði og lafði Dysart, og segja þeim alla söguna. Þegar fréttist um óhamingjuna, sem féll yfir Avonwold, hafði lafði Dysart sagt við manninn sinn, að ef það væri nokkur sannleikur í því, sem sagt væri um lafði Damer, þá yrði hann 'að tala við Archie, og leiða honum fyrir sjónir, að hann yrði að slíta trúlofuninni við Rose, því það væri með öllu ómögulegt, að hann giftist dóttur þeirrar konu, sem ætti sér slíka sögu að baki. Dysart fjölskyldan varð að vera frí frá öllu umtali og hafin yfir alt slúður. Jarlinn vissi ekki hvernig sonur sinn mundi taka slíku, en hann var alveg sammála konunni sinni um það, að slíkt gæti ekki komið til mála, að hann héldi áfram trúlofun sinni við Rose, ef það væri nokkuð satt í þessari óheillasögu. Þau höfðu bæði verið elskuleg við Rose, þessa fáu daga, sem hún var hjá þeim, en þau sögðu við Archie, að það væri þeirra föst og innileg ósk, að hann segði slitið sambandi sínu við Rose, ef það væri orðrómur um einhvern dulinn vansa í sambandi við Damers fjölskylduna. Hann varð afar hryggur. Honum þótti ósköp vænt um foreldra sína; hann hafði aldrei á æfi sinni gert neitt, sem þau vildu ekki; hann mátti ar, en að hinu leytinu gat hann ekki skilið, hvernig sér væri mögulegt að yfirgefa Rose. Hann varteérstaklega hreinlyndur og heiðar- legur að upplagi, svo hann fór á fund Damers lávarðar og sagði honum hvernig sakir stæðu. Damer lávarður sagði við konuna sína: "Eg held þú verðir að gera það, Florence. Eg segi ekki að þú skulir eða megir til, en það er líklega óhjákvæmilegt." Afleiðingin af samtali þeirra varð það, að hún keyrði til Hatton Court og átti þar langt samtal við jarlinn og konuna hans. Það væri ofsagt að segja, að alt hefði strax fallið í Ijúfa löð með þeim; þau hlustuðu á sögu lafði Damers og yfirveguðu hvert atriði í sögu hennar rólega og gaumgæfilega. Það var lá- varður Dysart sjálfur, sem kvað upp úrskurð- inn í þessu máli. "Það var löglegt hjónaband," sagði hann, "vanhugsað og leynilegt, en löglegt. Sonur þinn er fæddur í löglegu hjónabandi. Eg hefi mína skoðun á því, hvort þú varst þá að gera rétt, með að giftast leynilegri giftingu. En það er ekkert óheiðarlegt við það, og eg hefi engan rétt til að neita um samþykki mitt til þess, að sonur minn giftist dóttur þinni." Lafði Damer var neydd til að láta sér nægja með slíkt samþykki. Það var auðvitað auð- mýkjandi fyrir hana, en nú var hún beygjan- legri en fyr á árum. Átti hún enn eftir að líða meira fyrir æsku ógætni sína? Já, hún sá aldrei framar þetta elskulega bros, sem vant var að vera á andliti Hope, fult af trausti og ánægju. Hún hélt áfram að vera mildin og ástúðin sjálf í allri umgengni sinni við lafði Damer, en sambandið gat aldrei orðið það sama og áður. Lafði Damer hafði sagt alt um fortíð sína, og með því hafði hún sært Hopes viðkvæma hjarta ólæknandi sári. Það tók hvorki langan tíma né mikla fyrir- höfn að fá rétt Verners til Marchmount eign- anna viðurkendan; Miss Marchmount gerði ekkert til að hindra það, að arfurinn gengi til hins unga, glæsilega manns. Hún varð alveg hissa þegar hún heyrði um giftingu bróður síns. "Nei, ekki alveg hissa," sagði hún við lafði Damer; "hann drap á eitt- hvað slíkt í sínu síðasta bréfi til mín, nú skil eg hvað hann meinti." Verner Marchmount flutti sig nú á hinn gamla herragarð, og tók upp ættarnafn föður síns, ásamt tignarnafni hans, og öllum hinum miklu eignum; það gekk alt svo rólega og um- svifalaust, að það vakti lítið sem ekkert umtal. Allir voru sammála um, að hinn nýi eigandi hefði í alla staði verðskuldað að njóta eignanna, sem hann átti fullan erfðarétt til. E N D I R. Spádómur Efíir E. BESKOW Inga var óánægð með hlutskifti sitt í lífinu. Hún þráði eitthvað, sem gæti breytt öllu til batnaðar fyrir sig. Því hún var ennþá svo mik- ið barn, að hún hélt að öll breyting hlyti að vera til hins betra. Hina raunverulegu foreldra hafði Inga aldrei þekt. En hún átti fósturforeldra, sem höfðu tekið hana að sér nýfædda. Þá voru þau sjálf barnlaus. En síðan höfðu þau eignast börn, og með þeim hafði það komið, sem gerði hið við- kvæma hjarta Ingu litlu biturt: mismunurinn á þeim og henni. í raun og veru var enginn mismunur gerður á þeim. En skajplyndi Ingu var þannig, að hún gerði mikið úr öllu, sem hugsast gat að væri skakt og leitaði eftir ástæðu til óánægju. Á unglegu andliti hennar var stöð- ugur óánægjusvipur, er bar vott um mjög slæma skapsmuni. Hún var þó ekki svo mjög að hugsa um hið yfirstandandi, þar sem hún nú gekk eftir veg- inum, er lá til húss spákonunnar. Það var fram- tíðin með öllum sínum möguleikum, sem hún nú hugsaði um og sá í hillingum. Hún hafði barnslega trú á það, að framtíðin yrði bjartari en hið yfirstandandi, og að hún mundi bera í skauti sér alt það óákveðna, sem hún óskaði eftir. Inn í þetta óþekta vildi hún endilega fá að skygnast. Og þar sem hún gat ekki sjálf lyft blæju framtíðarinnar, fór hún til spákonu. Það var engin ástæða til að Inga viltist, því svo greinilega hafði henni verið sagt til vegar. Fyrst átti hún að fara yfir brúna, svo með fram ánni vinstra megin, síðan milli tveggja bónda- bæja, svo í gegn um hlið inn í kúahagann og að endingu gegnum annað hlið og inn í skóginn, þar sem hún átti stöðugt að halda til vinstri handar. Stígirnir í skóginum voru margir og gátu verið villugjarnir. En héldi hún altaf til vinstri, var henni sagt, kæmi hún að bæ við enda fjallsins. Þar á bænum var^gömul kona, sem sagt var að gæti spáð í spil. Nú var Inga á leiðinni til henn- ar, til að sjá inn í framtíðina, er hún þráði svo óstjórnlega mikið. Hún fór eftir þeim leiðbein- íngum, sem hún hafði fengið. Inni í skóginum hélt hún trúlega til vinstri handar. Henni fanst vegurinn langur. Líklega hefir henni fundist hann lengri vegna þess, að hún var hrædd um að villast. Henni fanst hann langur og erfiður, eins og vegurinn inn í hina heillándi framtíð. — En að endingu náði hún takmarkinu. Það var mjög lítið hús, með ofurlitum trjágarði í kring. Inga varð glöð yfir að sjá húsið, þó lítið væri. Og ennþá glaðari varð hún þegar hún sá gömlu konuna sitja á bekk fyrir utan húsið, því að sú gamla leit einmitt út fyrir að geta spáð. Inga opnaði rauðmálaða hliðið og gekk til gömlu konunnar. Hún gleymdi að heilsa áður en hún sagði til erindis síns. Líklega hefir það verið af áhuga fyrir að vita forlög sín. Gamla konan leit á Ingu og las í andlits- drætti hennar. Hin hyggnu augu hennar höfðu skygnst inn í misjöfn kjör mannanna og lesið í mörg ólík andlit. Á þann hátt hafði þroskast hjá henni meðfæddur hæfileiki til að sjá og skilja margt, sem fer fram hjá fólki yfirleitt. —Hvers vegna vilt þú vita forlög þín? — Hvers vegna? Bara af því eg vil vita þau. Það er svö margt, sem eg vil vita. — Sestu hérna við hliðina á mér. Svo getum við talað dálítið saman um forlögin. Inga settist. — En spilin? sagði hún spyrjandi. —¦ Eg spái ekki í spil, heldur í andlitsdrætti. —Verður það líka rétt? — Miklu réttara. Sittu svoleiðis, að eg sjái framan í þig. Inga settist þannig, að henni leið illa undir hinu rannsakandi augnaráði gömlu konunnar; hennar eigin augu reikuðu. Af einhverjum á- stæðum hafði hún ekki góða samvizku frammi fyrir þessu hyggna og sjáandi augnaráði. Hún skildi þó ekkert í því, þar sem að hún gat ekkí ásakað sig fyrir neitt. Því alt, sem var öðru vísi en það átti að vera, var kringumstæðunum að kenna, en ekki henni. Þar að auki var framtíð- in og ekkert annað, sem spákonan átti að sjá. — Hm, hm, sagði gamla konan, eins og hún uppgötvaði nokkuð og Inga fyltist eftirvænt- ingu. — Þú ert óánægð með tilveruna, sagði sú gamla. Það fanst Ingu hún hafa vitað áður — ekki hafði hún komið til að heyra það. — En þú hefir enga ástæðu til að vera óánægð, bætti gamla konan við. Það var nýtt fyrir Ingu. Hver hafði ástæðu til að vera óánægður, ef ekki hún? Gamla konan tók hina hvítu og mjúku hönd Ingu litlu í sína grófu hönd og horfði á hana. —Þessi litla hönd þarf ekki að vinna mikið, sé eg. Einhver vinnur fyrir þér og gefur þér alt, sem þú þarft með. — Það gerir fóstri minn, sagði Inga, óþolin- móð eftir að fá lokið þessu tali um það, sem hún þegar vissi. Segðu mér eitthvað um framtíðina. — Við komum að því smám saman. — Heldur þú að framtíðin komi fljúgandi til okkar, án nokkurs samhengis við það yfirstandandi. Þá hefir þú ekki ennþá lært stafróf framtíðarinnar, enda þótt þú hafir að líkindum lifað í seytján ár. — Eg er seytján og hálfs árs. Gamla konan kinkaði kolli. — Seytján ára. Það er vorið. Það er mikið líf í vorinu, og þú skalt ekki halda að sumarið komi á annan hátt en úr vorinu. Blómahnappar vors- ins verða blóm sumarsins og ávöxtur haustsins. Eigi eg að geta sagt nokkuð um sumar framtíð- ar þinnar, verð eg að þekkja eitthvað af því, sem falið er í blómhnöppunum fyrir framan mig. Inga fór nú að skilja, hvað vakti fyrir gömlu konunni og ásetti sér að sætta sig við þessa sein- látu og undarlegu aðferð hennar við að spá. Spákonan hélt áfram, þar sem hún hafði hætt: — Jæja, svo fóstri þinn vinnur fyrir þér og gefur þér að, sem þú þarft með. En fóstra þín, kennir hún þér ekki einhverja gagnlega hluti? — Hún kennir mér að sauma og líta eftir börnum og þess háttar. Það er alt svo leiðin- legt. — Færð þú ekki að læra fleira? Gengur þú ekki í skóla? -f- Til allrar hamingju var eg nú laus við hann í vor. Mér finst leiðinlegt að læra. — Hvað finst þér þá skemtilegt? — Svo margt annað, en það fæ eg ekki. En héyrið þér, það eruð þér, sem spyrjið, en eg sem svara. Á það ekki að vera gagnstætt? — Nú er það mitt að spyrja en bráðum getum við haft verkaskifti á því. — Jæja, spyrjið þér þá! sagði Inga, sem enn þá einu sinni lagði bönd á óþolinmæði sína. Gamla konan leit niður eftir óþroskuðum lík- ama Ingu litlu, og athugul augu hennar upp- götvuðu sitt af hverju. Hún sá ljósbláa silki- bandið um hálsinn, hnýtt í slaufu undir öðru eyranu, sá beltið vera hert alt of mikið að mitt- inu og hún sá mjóu, þunnu skóna klemma litlu fæturna. I einu orði sagt, hún sá margt, sem bar vott um barnalegan hégómaskap. Þér þykir gaman að vera í fallegum fötum? — Já, þykir ekki öllum það? — Þér þykir meira varið í að fötin klæði þig vel, heldur en að þau séu sterk og hlý? —Já, auðvitað, það versta sem eg veit, eru ljót föt, og ef þau endast lengi, þá fæ eg svo sjaldan ný. Gömlu konunni fanst nú hún hafa spurt nóg. Hún horfði á Ingu með íhugunarsvip, en augu hennar lýstu jafnframt meðaumkun. — Svo þig dreymir um framtíðina. — Hvað viltu vita um hana? Það færist líf í Ingu. Loksins fékk hún að sþyrja. Það var bara svo mikið, sem hún vildi vita. Á endanum gat hún komið því saman í eina spurningu: — Verð eg hamingjusöm? — Hvað kallar þú hamingju? Inga varð aftur að íhuga, hvað hún átti að segja. Það var nokkuð, sem hana langaði til að spyrja um, en hún kom sér ekki að því að gera það beinlínis, heldur fór í kringum það. — Fæ eg það, sem eg óska mér? — Það getur vel verið að þú fáir það, sem þú óskar eftir. En þú verður tæplega hamingju- söm fyrir það. — Hvers vegna ekki? —¦ Vegna þess að þú kant ekki enn þá að óska. — Kann eg ekki að óska? Jú, það kann eg sannarlega. Ef það væri nóg að bara óska, þá yrði eg áreiðanlega hamingjusöm. -— Þú kant ekki að óska, hélt sú gamla áfram, vegna þess að þú veist ekki, hvers þú þarfnast. Þú óskar ekki hins rétta. — Hvers á eg þá að óska? — Ekki að fá það, sem þú óskar þér, heldur að óska eftir því, sem þú færð. Því að er það bezta. Með undrun í bláu augunum sínum leit Inga á gömlu konuna. En hún svaraði þessu undarlega ráði engu orði. — Giftist eg bráðum? Nú bar hún djarflega upp þá spurningu, er hún rétt áður var of feimin til að koma fram með. — Viljir þú endilega giitast fljótlega.'pá get- ur það sjálfsagt orðið, því þú hefir ýmislegt til að bera, sem karlmönnum geðjast að. Inga roðnaði af ánægju yfir hólinu og varð nú djarfari að spyrja. — Verður það af mikilli ást? — Það er mjög vafasamt, held eg, ef þú giftir þig fljótt. — Ekki? hrópaði Inga sneypt og ekki ánægð. — Sú, sem álítur það vera sjálfsagt að aðrir vinni fyrir henni og gefi henni alt, sem hún þarfnast, og sem ekki þakkar fyrir það, hefir vanþakklátt hjarta, og í slíku hjarta rúmast ekki mikil ást. — En verð eg elskuð af manninum mínum? spurði Inga, sem ekki vildi fá áminningar, held- ur bara heyra um forlög sín. — Það er til margs konar ást. Það er til ást, sem líkist loga í spónum, brakandi skjótt. Það er líka til önnur ást. Hún er líkari loganum í viðnum, björtum og hlýjum, sem vermir og brennur hægt út. Inga var ekki hrifin af þessari samlíkingu. Hún óskaði einmitt eftir slíkri ást, sem blossaði upp, en henni geðjaðist ekki að því, að hún skyldi slokna fljótt. __Hvernig á eg að fara að því að verða elsk- uð? — Til þess að verða elskuð með þeirri ást, sem brennur hægt út, þarft þú að líkjast viðn- um: hafa það í þér, er nær ástinni. Ingu fanst svarið ónákvæmt. En hún skildi það samt betur en hún vildi láta uppi. Þess vegna sneri hún talinu að öðru. — Verð eg rík? — Sú, er ekkert vill læra og sem finst öll vinna vera leiðinleg, getur ekki aflað sér auð- æfa. — En getur maðurinn minn ekki verið ríkur? — Auðæfi renna úr greipum letingja og fljúga frá þeim, er elska óhóf og hégóma. Ingu fanst, að svörin yrðu verri og verri. Átti alt að ganga henni svo illa? Það kom enn- þá stærri ólundarstútur á hana, heldur en venju- lega, og augnaráð hennar var í senn þrjósku- fult og biðjandi. —Þarf eg þá alt af að sitja heima og vera höfð út undan. —Heimili þitt getur þú auðvitað yfirgefið. En þér mun alt af finnast þú vera höf ð út undan, meðan þú krefst mikils af öðrum. —Það er alt svo slæmt og leiðinlegt, senuþér segið mér, sagði Inga grátandi. Hún þurkaði tárin úr augunum með öðru handarbakinu. Hina höndina krepti hún reiði- lega í kjöltu sinni. Þessaa knýttu hönd tók nú gamla konan milli beggja handa sinna og klapp- aði henni hægt, meðan hún talaði. — Það sem eg hefi sagt þér um framtíðina, er alls ekki óafturkallanlegt. Eg hefi aðeins sagt það, er mér finst trúlegast að verði, ef alt það, sem eg sé í þessum blómhnapp fær að þroskast í friði. En framtíðin getur orðið öll önnur. Þú gleymir því, litla vina mín, að framtíðin er ekki eitthvað, sem er laust við okkur. Framtíðin verður að miklu leyti eins og við erum sjálf. —Hvernig á eg þá að vera, til þess að eg geti orðið hamingjusöm í framtíðinni? spurði Inga. — Lifðu ekki í dreymdri framtíð, heldur í líð- andi stund og vertu þar í sál og hjarta, sem þú ert enn þá að árum til og skynsemi: barn. — Barn! hrópaði Inga og snéri upp á sig. Eg vil ekki vera barn lengur, eg vil verða stór. Eg er líka þegar fullvaxin, sautján ára. — Stór verður enginn í andlegum skilningi, án þess að verða sem barn. Barnsstundin er hin mesta auðlegð og bezta trygging fyrir hamingju, því barnanna er himnaríkið. Inga þagði. Hún var undrandi. yfir þeirri stefnu, sem samtalið hafði tekið. Það hefði henni aldrei dottið í hug, að spákona talaði um himna- ríkið. Skyldi hún annars hafa farið á annan stað en hún hafði ætlað sér. Hún leit í kringum sig og sá, hvað alt var lítilfjörlegt til að geta kallast bóndabær. Svo var þetta hús líka ekki við fjalls- endann heldur fyrir neðan það. — Er ekki annar bær lengra upp í fjallinu? — Jú, tuttugu mínútna gang héðan. — Þar býr spákona, er það ekki? spurði Inga með vaknandi áhuga. Þegar hún las svarið í andliti gömlu konunnar ,stóð hún strax á fætur. Framh.

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.