Lýður - 19.09.1888, Blaðsíða 1

Lýður - 19.09.1888, Blaðsíða 1
25 arkir af blaðiim kosta 2 kr., erlendis B,50kr. Borgist fyrirfram til útsölumanna. Auglýsingar teknar fyrir 2 aura hvert orð, 15 stafir írekast, af feitu letri 3 au,, en stóruletri 5 au.; borgist fyrirfrarn. B,itgjörðír,_ frjettír og auglýsingar sendist ritstjóranum. Aðalútsölumenn: Arni Pétursson og Björn Jónsson á Oddeyri. 1. blað. Akureyri 19. september 1888. 1. ár. Góðir landsmenn! |>rátt fyrir hið bágborna ástand, sem enn kreppir að lantli voru, einkum norðan- og austanlands, hafa nokkrir íramfaravinir hér við Eyjafjörð lofað nokkru fé til pess að stofna fyrir nýtt alþýðuMað. Að ví?u koma sem sœndur út 5 frettablöð á landinu, sem virðast mætti nóg hvað töluna snertir, en 3 peirra eru Reykjavíkur blöð, 1 ísfirzkt og 1 norðlenzkt; en petta síð- astnefnda blað pykir mörgum vera oflítið, enda er aðal- pörfin sú. að koma út blaði, sem víðtækara sé en pað, gæfi rúm fleiri röddum, stéttum og flokkum og næði pví fyllra trausti og víðari ábeyrn. Tilgangur hins fyrirhugaða blaðs vors er pví fyrst og fremst, að reyna til að bæta úr téðum skorti með dálitlu blaði, er bæði færði fólki fréttir og leiðbeinandi greinir um vor helztu landsmál, og sem sýndi frjálslynda tilhliðr- un öllum stettum og skoðuimm, — að óskertum retti út- gefenda til að fylgja sjálfir fastri skoðun. Stefna blaðsins verður pá pessi: að efla viturlegt og óhlutdrægt almenningsálit; að efla félagsskap manna, áhuga og framkvæmd i öllum allsherjar málum, undireins með einurð og lempni; að gæta réttar og sóma allra sem einstakra, er oss pykja fyrir borð bornir sakir lilutdrægni og hleypidóma, hvort heldur par eiga hlut að máli bændur, embættis- menn, kaupmonn, innlendir eða erlendir. |>ví ver vilj- um káppkosta að ínnræta mönnum pann hugsunarhátt, er sæmir kristinni, siðaðri og sjálfstæðri pjóð. Serstak- lega viljum vér sýna löndum vorum í Vesturheimi og peirra málum meiri sanngirni, en hingað til hefir komið fram i sumum ísleiízkum blöðum. Sömuleiðis viljum vér efia velvildarhug til frændpjóða vorra og einkum vorra dönsku sampegna, sem skyldugt er og hyggilegt, enda má takast, pótt enginn sé annars bróðir í leik, par sem um almenn rettindi er að tala. J>areð góð skil á fréttum er einn aðalkostur blaða, munum vér afla: oss svo góðra cjg margra írettaritara, sem vér höfum fðng til. Kvæði, æfiminningar og smágreinir til fróðleiks og skemmtunar, skal blaðið einnig færa. LoliS fJcal þv'i yfirlý<t, að 'óllum þeim,sem scemilegan rit- JiáltJiunna, skalrera Jtcimil. cið m. k. mn 'sutiu sðk'n QffVöyn i blaði voru, ef þeir einungis Jiaf'a grcinir sínar hógú stutíar. Eiim dálkur eða mest tveir í senn er hæfilega löng grein i slík blöð; sem vor eru. Stundum má að vísu skipta grein- um i kafla til framhalds í fieiru en einu blaði, en sjaldan fer vel að purfa að bíta sundur blaðamálsgreinir. Góðir landsmenn! Gjörið nú enn rögg af yður og reynið blað petta með pvi að kaupa pað með réttum skil- um, rita í pað, auglýsa í pvi og styðja álit pess og krapt í orði sem verki — i pví sameiginlega trausti að vér mun- um kosta kapps um að uppfylla loforð' vor, og einnig í peirri von að bráðum muni batna í búi og áril K ý i- i t, Nokkur smikvæði eptir Ol'ófu Sigurðardóttitr Evík J88-i og K a np s t a ð a r f e r ð i r n a r, lítil frasaga eptir Ingibjörgu bkaptadóttur. Akureyri 1888. |>egar skáldsögukonan frú Torfhildur Holm lét sín pó að Neí, menn orðið, fyrst getið, var pað nýmæli i vorri pjóðmenningar sögu, að islenzkar konur semdu rit eða bækur. I vetur héldu 2 ísl. stúlkur opinbera fyrirlestra um menntunarefni, og nú liggja fyrir framan oss 2 rit, annað kveðlingar en hitt skáld- saga, sitt eptir hvern kvennhöfund. J>etta er pví eptir- tektaverðara, sem kvennfölki vovu er enn pá lítill mennt- styrkur veittur og fæstar, ef nókkrar, pessara höfunda hafa nokkurrar skólakennslu notið. Allar rita pær gott, eða jaíhvel afbragðs-gott mál, sem peir mega undrast, og enda fyrirverða sig fyrir, sem eptir svo og svo mörg ár hafa lært að rita tungu vora bjá „hálærðnm og hálaunuðum" möon- um. Maður mætti hugsa: einhver munur hlýtur sjást á pessari kvenna-islenzku og 'hinni hálærðu! pann mismun er ekki auðvelt að finna. Eða pá mættu hugsa: pað er pá ekki svo mikill vandi, nú að rita re.tta íslenzku, úr pví bæði • kvennfólk og ómennt- aðir bændur og vinnumenn geta neyðarlaust komizt upp á pað! Sannleikurinn er nú mitt á milli: Tungur, einkum sitt móðurmál, er auðvelt að læra fyrir pá, sem gáfur til pess hafa, en öðrum — og pað er fjöldinn — er pað tölu- vert erfitt. Og pó mjög mikið sé undir peim komið, sem kennir. er jafnan meir undir hinum komið, sem lærir. Nú eru kvæði og skáldrit, og enda hvers konar rit, sem eru, ekki hent fyrir aðra að semja eða gefa út en pá (eða pær), sem gáfur og hæíilegleika til pess hafa, enda er pað heil- ög skylda peirra, sem ritdóma semia að fegra einskis manns mál og sýna fulla vandlætingarsemi í dömum um. rit, og pó sérstaklega hvað meðfcrð málsins snertir. *" |>ao er pví fyrst og fremst að oss- pykir skyldugt -að votta nefndum tveimur stúlkum í sameiningu fulla viður- kenningu fyrir peirra fagra, lipra og furðanlega hreina mál. Hvað nú „smákvæðr' Ólafar snertir (hún er nii gipt kona her við Eyjafjörð), pá er par um töluverða kveðskap- argáfu að tala, svo pó ljóðmæli pessi hvorki séu mörg eða margbreytt, marka pau eins og fyrir nýju spori í bökfræði vorri hvað bókfræði kvenna snertir. 011 pessi kvæði standa að kveðskaparlist, eða að formi og frágangi, hér um bil jafn- fætis kveðlingum vorra „íærðu" skálda. Að vísu eru fiest ljóðmælin smákvæði (eins og titiflinn segir), og sum peirra nokkuð smá að efni l'ika, enda mörg, sem líkjast ótöluleg- um öðrum' yngri höfunda kvæðum um samskonar efni. En við sliku má nú jafnan búast, enda verður heldur ekki seð að höf. hafi nokkursstaðar beinlínis stælt eptir öðru, og hún er víða meira frumleg en búast hefði mátt við. ÖU eru kvæðin alvarleg, flest um raunir og reynslu ungs og elskandi hjarta, sem í sakleysi sínu- ýmist dreymir um himnaríki eða vaknar til að gráta yfir veröldinni. Næm tilfinning sorgar og ásta slær raunablæ ápessi kvæði. Víða nær orðfærið heppilega bæði hugsun hennar og tilfinning. Kvæðið „Hvað hjálparr"' er frumlegt, vel hugsað og allvel ort. „Til íí. N'." er líka vel kveðið, einkum seinasta erindið: „J>ln gyðja varð móðir; sitt guðlega blóð' hún gaf pin-um'andlegu börnum, og pví eru ljóð pín hjá annara óð svo auðpekkt söm sólin frá stjörnum". „Til ástarinnar"*, „Kaidinn og mærin", „Gamlárskvöld", „Tárið,,, „Alein", og nokkur fleiri, er allt snotur smákvæði. Nálega hvergi finnast smokkleysur né heldur uppfyllingar *) |>ar er petta erindi: „J>ín vön er sem austrið pá röðuii upp.rís, pín ró eins og kvöldsólin brosti, en án pín er lífið og ljóðanna dís sem lauflð í haustnætur frosti."

x

Lýður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lýður
https://timarit.is/publication/133

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.