Lýður - 21.05.1889, Blaðsíða 1

Lýður - 21.05.1889, Blaðsíða 1
25 n rkir af blaðimi kosta 2 kr., erlendis 2,E*0kr.Borgist fyrirfram til íitsölumanna. au^lysingar teknar í'yrir 2 aura livert orð 15 stafir irekast, affeitu letri3au., cn stóru letri 5 au.; borgist fvrirfram. ÐUR ititgjörðir, frjettir og auglýsingar sendist ritstjóranum. Aualútsölumenn: Halldór Pétursson Akureyri og Bjöm Jónsson á Oddevri 17. blað. Akureyri 21. mai 1889. 1. ár. Yorljóð. (Sbr. Wie horlich iuchtet mir die Natur, et). Mailied cpt'r Göthc. Hve ljómar jörðin og lopt og sær, Hver lilja tindrar og sólin hlær, Hver hnappur réttir sinn rósarmunn, Og raddir vigja hvern skögarrunn. Nú hrópar munnur og hver ein vör: „]>ú heilög sunna, þú líf og fjör!u J>ú ást, svo guðlog og gullin-frið, Sem geisladýrð yfir sumarhlið, Með gulli reyfir pú raka fold, Með rósum dreiíir pú stein og mold! — Mitt yndis-yndi! ég elska þig! J>itt auga tindrar, pér lízt á mig! Som fuglinn elskar sitt flug og hljóð, Og fjólan daggir og suraarglóð, Svo ann pér, svanni, raitt unga blóð, J>ú enduvekur mín beztu ljóð. Ég brenn af krapti, ég blessa pig, 0 blessuð vertu, sem elskar mig! Matth. Joclmmsson. Fjárhagur vor og frauitíð, Eílaust ypta flcstir landsmenn vorir öxlum, er peir heyra tillögu „íslendingafélagans" i „Lögbergi" um nýja fjár-póhtík og stór-frarakvæmdir hjá oss að dæmi annara pjóða. Fiostum mun fyrst verða fyrir að segja: Hoyrundur mikil og örlýgi! he'yr loptkastala! héyr „vesturheimsku" á liæsta stigi! Við slikum upphrópunarorðnm er einmitt að búast. Hver vill Íáná oss stórfé ? upp á hvað er að lána? hver borgar, hvernig og hvenær á pjóð vor að borga stór- "kapital? Ennfremur: hvað vantar annað á að landsbú- skapurinn hjá oss fari alveg ura koll, en slik stórlán og skuld á alraannafé ? Væri ekki siík láutaka (ef fengist) sama sem að veðsetja allt sem enn er óveðsett til af fe- mætu í landinu? Og hvað yrði svo úr viðlagasjóðinum og annari hallæris- og varahjálp, sem slíkt liafísa- og hungur- land ekki m& án vera? Nci, slíkt yrði óframkvœmilegt, cnda parf ckki slíka pólitik að reyna, fe fengist ekki — fengist hvorki sem ríkislán ne félagsskapítal. Fjárpólitík peirra dr. Gr. Thomsens er pó margt gott að pakka: ver höfum lært að halda landsreikning; ver höfum lært að eiga til góða, að minnsta kosti á pappír; og ver höfum lært að verja landið skuldum út á við. Og fyrir pá aura, sem ver höfum lagt fyrir, höfum ver sem sjálfstæð pjóð gotað í ýmsum efnum varið oss viti, prátt fyrir mjög erfiða tíð, já, byggt alpingishús, vitann á Reykjanesi, brúna á Skjálfandafijóti, og ýmislegt smávogis. Og enn — cptir allt petta — cr landið að kalla skuldlaust — á pappírnum. Já, á pappírnum! J>vi miður er allt hjá oss mest í munninum og á pappírnum. Að sönnu er (eins og áður er sagt) almcnningi mikil vorkun að hann hugsar á penn- an hátt og kunni ekki að hugsa öðruvísi. En er sá hugsunarháttur rettur? Dugarpessi fjárstjórn lengur? Stoðar pcssi landsbúskapur lcngur ? Eflaust eru tillcigur „íslendingafel." óframkvæmilegar í jafnsíóruin stíl og á jafnstuttnm tíma og hann tekur frara. En hans pólitik er efiaust rett í stefnunni. An pess að koma atvinnu lands vors sem allra fyrst áleiðis i pessa stefnu, sem hann segir, virðist oss alveg auðsætt, og marg sýnt og sannað af maigra alda reynzlu, að landið kemst aldrei upp. „Islendingafél." vill sanna oss að sumir ísl. bændur, sem félitlir reistu bú í Ameriku, hafi par unnið meiri mannvyrki á jörðum sínum í 10 ár en feður peirra hér á landi hafi unnið á sínum mann eptir mann í 1003 ar, bendir pvi til sönnunar einkum til túna peirra og akra, er peir séu búnir að yrkja frá stofni. Hvernig sem nú pessu er varið, er pað gott dæmi til að vekja hugsun vora og athuga. Hann bendir á, hversu fráleitur sé hagurlands vors, hvar scm á se litið, og.spyr: hvernig geta menn un- að við svo búið? Hver meining er í pví, spyr hann, að kosta pvilíka stjórnarmaskínu yfir pvílíkum búskap ? Hver meining sé í öliu pessu, atvinnu og samgöngumála káki, scm ckki borgi kostnaðinn? hver meining se i öllu voru sjálfstjórnarstríði meðan ver stöndum öllu öðru fólki á baki í verklogri menning og sönnum skörungskap? ]pað sé eðlilegt — meinar hann — að stjórn og embættismenn, sem nóg hafi að lifa af, sjái síður pessi vandræði, eða ef peir sjái pau, viti ckki ráð við peim, en síður vorkennir hann fulltrúum pjóðarinnar, stjórnmálaoddvitum, framfara- vinum hennar, mönnum, sem meir og minna eiga að pekkja hugsunarhátt og menning vorra tíma (með tímanum verð- um ver að fylgjast, eða falla úr söguuni), — peim mönnum vorkennir hann miklu síður að sjá ekki, að pessi landsbú- skapur hljóti að snúa blaðinu við, að ver hljótum að byrja nýja fjárpólitik, hljótum að gjöra eitt aftvennu, annaðhvort að flytja úr laudinu, eða fá stórfé til að koma atvinnu pess í evrópcist horf. Móti pessari skoðun mæta her á landi margar skoð- anir, uál. jafnmargar eins og höfuðin, en allar munu pan- til samans teknar rúmast í tveimur, eins og títuprjónar í öskjum. Önnur mun svcrja sig í ætt við aðferðina gömlu að spara eyrinn eða fleygja krónunni, sem með öðrum orð- um er vor arfborni hugsunarháttur, getinn i gömlum kot- uugsskap, sem aldiei hefir ratað nema út og inn göngin, og kallar sukk og kastala í lausu lopti hinn skynsamleg- asta gróðaveg. Hin skoðunin verður allra peirra, sem ætla að sjálfstjórn og pingræði veiti öll önnur gæði. Báðar pessar skoðanir ættu sem fyrst að deyja út. í>að er fyrir löngu koniinn tími til, að vér legðum niður vora ranghala- vorn og kistuhandraða- kotungskap, og pað er líka kominn tími til að vér letum oss skiljast að frelsið er ekki á pappírnum, að frelsið býr í framför- um, í siðgæði, viti, dugnaði, en miklu siður í stjórnarform- inu. peir sem nú pykjast sjá lengst 'og skarpast fram i komanda tið, peir segja að allt stefni að pví, að kenna möunum að vera sín eigin stjórn, að komast af án konnnga, án di-ottna, án forráðamanna, án höfðingjíi',1 "án böðla, já, án fulltrúápings, án alls pess óendanlega óróa sem nútímapólitíkinui fylgir. Að slíkt seu nú líka lopt- kastalar skulum ver játa, en hitt er satt: ótal margt af hinu btzta i nútínialífi hinna frjálsustu pjóða er gjört sum- part móti vilja sfjörnanna,' og sumpart peim að pakk- arlausu. Svo ei: yarið nálega öllum beztu samtökum til liknar, sparnaðar, ínenntUfiar eða efiingar mannkærleik og sönnum manndómi. Elestir menn Ufa líka svo,aðpeir eiga landstjórn og pólitik litið beinlinis annað að pakka en að þeim hefir verið optast lofað að halda skyrtunni! En óbeinlinis pá? Já og nei. J>jóðununi hefir lengst af vcrið varið likt

x

Lýður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lýður
https://timarit.is/publication/133

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.