Austri - 10.09.1891, Blaðsíða 1

Austri - 10.09.1891, Blaðsíða 1
Koma úttil nýárs, 3 blöð á mánuði. Verð: 1,50 aura, erelndis 2 krónur. Borgist fyrir lok október annars 2kr. Upps'ógn, skrifleg, fcuud- in við áramót. Ógild nema komin sé til ritstjórans fyrir 1. oktober. /Vugljsmgar 10 aura líuan, eða 60 aura liver þml. dálks. I. árg. SEYÐISFIRÐI, 10. SEPT. 1891. 3ír. 4. GUFtSKIPSFER:BIR til Reykjavíirar frá SeyðMrði sunnan fyrir land. ' ÍJufuskipÍb „Vaagen" fer frá Seybisfirði (Wathnes bryggju) þribjudaginn þann 15. september klukkan 9 f. m.; kemur vib á Vestdalseyri, Hánefstobum, Brimnesi og Brekku í Mjóafirbi til þess ab taka farþegja og farangur, sendingar o. fl. Frá Brekku fer þao beina leib til Vestmannaeyja og svo til Beykjavikur. Frá Eeykjavik snýr „Vaagen" aptur til Seybisfjarbar og kemur vib á Fá- skrúbsfirói eba Keybarfirbi, ef ekki verftur farib nor&ur fyrir land. pann 2 4. September fer „Vaagen" á sama tíma dags, frá sama stao, sömu leio frá Seybisfirbi til Keykjavíkur og kemur þá líka við á ofangreindum stöbum. í annari hvorri ferbinni kemur „Vaagen" vib á Vattarnesi í Beybarfirbi til þess ab taka þar farþegja. í bábum ferbunum mun dvalib i Beykjavík nálægt sólarhring. Seyðisfirði 1. september 1891. 0. Wathne. Konráð prófes&or Oíslason. —o— Með mestu ánægju skal eg verða •við tilmælum ritstjóra þessa blaðs að mæla nokkur orð eptir Konráð Gísla- son látinn. Konráð var fæddur 3. júlí 1808 á Xiöngumýri í Skagafirði og var skírð- ur í -Löng«mýrarskemmu. FaSir hans var Gísli Konráðsson, alkunnur fróð- leiksmaður o% skáldmenni, (f. 18.júní 1787, d. 1877); faðir Gisla var Kon- ráð hreppstjóri á Yölluin (f. 1722, d. 1799) í Skagafirði. Konráði á Völl- um lysir Jón Espólín svo í ættartölu- bók sinni: „leirskáld; var smiður og ruddi". Eaðir Konráðs á Völlumvar Gísli smiður í Flugumýrarhvnnmi Konráðsson, en hvers son Konráð á Kuykjum faðír hans hafi verið greinir menn á um. Jón Espólin telur hann Jónsson, en Gísli faðir Konráðs pró- fessors telur hann Gislason, Konráðs- sonar prests á þingeyrum (1643, á lifi 1985) þórðarsonar. Móðir Kon- ráðs prófessors. en kona ' Gísla, Yar Evfemia Benediktsdóttir, Ólafssonar i Rauðhúsum, Jónssonar, Helgasonar Einarssonar. Evfemía var laungetin og var móðir hennar Sigríður dóttir séra Jóns í Grímstungum (d. 1799) Jónssonarskálds, Sighvatssonar, Grett- issonar, Egilssonar úr Sléttuhlíð. TJm Hppvaxtarár Konráðs prófessors get cg fátt sagt, enda munu þau hafa lið- Jo að flestu eins og gerðist í pá daga llJá bændafólki. Foreldrar hanshöfðu m *a fjölskyldu og efnahagur peirra Vaf tsePur, því faðir hans var hneigð- íiri y>")r bækur en búskap, endaminn- ist Espólín Qísla syo j ættartölubók mmv. „Gísli a Löngumýri, skáld, og skrifari og Tel greindurj en fátsek. ur". Svo sagði 0g prófessor Konráð P»ér einhvern tíma, er tilrætt varð um fi ður hans, að opt hefði faðir sinn verið svo vikum skipti hjá Espólin ?ið ritstörf einkum á vetrum og hefði ^spólín beinlínis sent eptir honum stundum. Um pær mundir, sem Kon- ráð var að alast upp og löngu par eptir var séra Jón Konráðsson prest- ur á Mælifelli (var par 1810—1860) og prófastur í Hegranespingi og var merkur maður að lssrdómí. Gisli fað- ir Konráðs og hann voru þrímenníng- ar og var séra Jón pá gildastur mað- ur í peirri ætt og var auðugur, pví Konráð í Kollgröf faðir hans var fé- glöggur mjög. Hjá séra Jónibyrjaði Konráð að lsera undir skóla og var hjá honum kafla úr v»tri fyrir 1836. Finn eg nú hjá mér, pegar eg er að leita að drögum i linur pessar, að eg hefi ritað upp eptir Konráði sjálfum á Jónsmessudag 1885 svo látandi frá- sögn um veru hans á Mælífelli: „séra Jón kenndi honum ekki annað en reikning og sagði hann mundi gata or&íð vargur í honum, en efaðist um að hann mundi geta annað lært. Prestdóttirin hafi átt aí kenna sér dönsku og hefði hún haft til pess Basthólms höfuðlærdóma, en sér hafi pótt bókin leiðinleg og sagðist þá hafa fengið hálfgerða skömm á dönskunni. Prestsdóttirin sat þegar hún var að kenna honum framaná rumi, »n hann lá upp í rúminu fyrir aptan hana. Séra Jón hafi ekkert kennt sér í latínu, en hann hafi snúið íyrir sig Bröðers gramraatik i íslenzku og skrifað hana sjálfur og látið sig hafa heira. Segist hann hafa lesið hana heima og haft hana með sér, þegar hann fór að standa yfir fé, og las hann hana i stöðunni, og kvað sér væri þaðan kominn meginstyrkur sá, sem hann hefðí haft fremur öðr- um í skóla í latneskri grammatík. Hann kvað sér hafa þótt gaman að grammatíkinni. Hann segir móðir sín (Evfimía Benediktsdóttir) hafi kennt sér að skrifa og hún hafi líka kennt sér það í mannkynssögu, sem hann hefði kunnað þegar hann kom í skóla, og hefði hún gjört það eptir Galletti. Aðalorsökin til þess að hann hafi farið til Mælifells 7ar sú, að hann hefði lært kverið sitt á þrem vikum þegar hann var átta ára, en það hafi gengið stirt með að fá sig til að ryfja það upp aptur, og því hafi hann verið látinn fara þangað, en það hafi reyndar eingan árangur haft, því móðir sín hafi haft beat lag á því • að kenna sér! Hann kveðst hafa kunnað mikið til Pa«sow's orða- bók grísku og Adagia Erasmi Bott- erodami, þegar hann var í skóla. Passow fékk hann (1831) sem præ- mium industriæ og var slikt þá veitt í fyrsta skipti í Bessastaðaskóla; hélt Steingrímur biskup pá ræðu um framfarir Konráðs". Dóttir séra Jóns sú »r hér er nefnd og kenndi Kon- ráði dönskuna, ætla eghafi verið þor- björg, er síðar varð kona séra; Bene- dikts Vigfússonar á Hólum og þótti hafa verið röggsemdarkona. Víst er það og, að hún muni hafa þekkt Kon- ráð vel þegar í æsku, því cand. mag. Guðmundur þorláksson segir mér, að hún hafi beðið sig þegar hann sigldi til háskólans 1874, að bera „Konráði litla" kveðju sína. þá var Konráð fyrir löngu orðinn nafntogaður fræði- maður og meir en hálfsjötugur að aldri. þó að Konráð hefði fengið nokkra til- sögn á Mælifelli, var það þó eiginlega ekki ætlunin að hanu færi í skóla, heldur réðst hann nú með föður sín- um til sjóróðra suður á lanu 1826 og réru þeir báðir hjá Bjarna á Straumi um vertíðina og sagðist Konráð muna eptir því, að faðir sinn hefði verið vanur því að rísa óðara úr rekkju en birta tók og settist þá út við glugga og fór að rita upp rímur eða sögur og var stundum búinn að vera þar lengi þegar formaður kallaði. TJm vorið áður Konráð færi norður, sagði hann mér, að hann hefði verið nokkra daga í vinnu hjá Dr. Hallgrímí Sche- ving og verið að pæla upp kálgarð fyrir hann og gjöra aðrar voryrkjur. Stóð þá svo á að kona Schevings >urfti að fá skrifað bréf suður í Hafn- arfjörð ; og af því hún vissi að Gísli Konráðsson var annálaður skrifari þá beiddi hún Konráð son hans að rita bréfið og gerði hann það. j Sýndi hún Scheving svo bréfið þegar búið var og þótti honum það vera stýlað furðu- vel og óvenjulega góð íslenzka á því. Tók Schewing hann þá tali og komst þá að því að hann kunni æðimikið í dönsku, latínu og mannkynssögu og réðist nú svo að Konráð fór í Bessa- staðaskóla og útskrifaðist hann þaðan 1831. í skóla sagðist hann hafaver- ið kallaður Sóti, af þvi hann var dökkhærður. Hann varð skjótt orð- lagður í skóla fyrír gáfur sínar og einkum þekkingu í málfræði; hafa gengið ýmsar sögur um hann frá þeim árum, svo sem þegar hann ritaði klausuna: multum valet ingenium etc. Með sérlegri ánægju heyrði eg hann minnast eins frá skólaárum sínum, en það var á veru sína hjá Magnúsikon- ferenzráði í Viðey; var hannhjáhon- um kafla úr sumri og dáðist hann að því, hve alúðlegur Stephensen hefði verið sér. Sérílagi gat maður skilið á honum að honvim þótti vænt um það, er Stephensen eitt sinn, þegar þeir voru á gangi úti á eynni, var að tala um gáfnalag Konráðs og sagði að hann mundi líklega hafa líkar gáf- ur og hann hefði haft á hans aldri. Sagðist hann hafa svarað þvi: „Ncn me comparo nominibus tantis" (ekki liki eg mér við önnur eins nöfn) og kvað hann konferenzráðinu hafa líkað vel svarið, enda gaf hann honuni að skilnaði 20 dali, og var það opt að Stephensen reyndizt vel efnilegum mönnum ungum, er honum leizt á. Konráð fór til Kaupmannahafn- ar sama sumar sem hann útskrifaðist (1831) og tók inngöngupróf við há- skólann um haustið með fyrstu eink- unn, þar af fékk hann ágætlega í lat- inu, latínskum stíl, grísku og hebresku. Hann lagði upphaflega fyrir sig lög- vísi, en hætti við hana og kvaðst þó hafa haftgamanaf henni. Fórhannþá að leggja stand á íslenzku ogíslenzkt fornmál og varð 1839 stipendiarius Arna-magnæanus. Hann hafði um hríð opinberan styrk til þess ásamt

x

Austri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austri
https://timarit.is/publication/141

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.