Austri - 10.08.1895, Blaðsíða 1

Austri - 10.08.1895, Blaðsíða 1
Kemur út 3 á mánnði eða 36 "blöð til næata nýárs, og kostar hér á landi aðeins 3 kr., erlendis 4 kr. Gjalddagi 1. úlí. Uppscgn fkrifleg l'inr.din við áramót, Ogild nema koznin 8c til ritstjórans fyrir 1, október, AugKsingar 10 auia línan eða 60 aura liver þuml. dáiks cg Lálíu d^rara á fyrstu síðu V. Ar. SEYÐISFIRÐI, 10. ÁG-ÚST 1895. Na, 22 AmtsDokasafnið tg£ut^ Sparisjóður S/8S ST 4°/ð Yfirlýsing. Með því nú er komið á samkomulag milli hrappsnefndar- innar og verzlunarinnar um út- svar liennar eptirleiðis og hið fyrra útsvarsmál er lagt undir iirskurð amtsins, þá lýsuín við hérmeð yfir þvi, ao við látum útrætt um þetta mál i blööun- um. Vopnaíirði 1. agúst 1895. Árni Jónsson. 6> F. Daviðsson. Bokarfregn. EIMREIÐIN 1. hepti,80bls.; ritstjóri Dr. Valtýr Guðmunds- son. Kaupmannahöfn 1895. þetta er fyrsta heptið af tímariti því, sem Dr. Valtýr boð- aði til í vetur er leið, og marg- ir munu hafa gjörzt áskrifendur að. Höfðu ý-nsir ritsnjallir menn heitið ritstjóranum aðstoðar sinn- v ar við íitgáfu ritsins, enda hpfir þetta fyrsta hepti fram að bjóða ritgjörðir eptir 7 menn, auk rit. stjórans sjálfs. Bókin liefir inni að halda stærri og smærri rit- gjörðir og kvæði. Skalhér fyrst minnast nokkuð á ritgjörðirnar. Lyrsta ritgjörðin er eptír Dr. Valtý. þar scm tímaritinu hefir verið valið nafnið „Eim- reiðin", kynjar engan á, að fyrsta fitgjörðin er látin vera um ,, Járn- brautir 0g akvegi". Er þar töluvert rætt um járnbrautamál- ið eins og því nú vikur við í "Norvegi, og kemur svo siðar mergurinn málsins, sem er sá, að höf. er rammur formælandi þess, að jámbrautir séu lagðar á íslandi. Vill hann að lagöar séu „2 aðaljárnbrautir, önnurfrá Eeykjavík austur í Arness- Og Eángarvallasýslur, hin norður um land til Akureyrar. Út frá þeim svo smábrautir, þriðjungs- brautir, sporbrautir eða akbraut- ir'. Næsta ritgjörð er um „ís- lenzkar iðnaðartilraunir; iðnaðar- stofnanir á íslandi á 18. öld", eptir Jón Jónsson, stud. niag. Eróðleg ritgjörð og' vel skrifuð. þá er eptir Boga Melsteð nokkur orð um drykkjarhorn Griffenfelds, og mynd af því. Er horn þetta kallað islenzkt, en það er óvíst. „Latínuskólinn" eptir Dr. Valtý er þar næst. þykir höf. að stúdentum frá latínuskólanum í Eeykjavík sé gefnar of lágar einkunnir við burtfararpröfin í samanhurði vi5 aðra latínuskóla í Danaveldi. . þar næst kemur mjög eptir- tektaveið og merkileg grein „um lungnatæringu á Islandi,, eptir Guðmund Magnússon, lækna- skólaktmnara. Skýrir höf. þar frá því, að lungnatæring (Tuber- culosis pulmonum) hafi mjög færzt í vöxt á Islandi á síðari ái-um. Veiki þessa, sem er bakteríu sjúkdómur, og lýsir sér sem smærri eóa stærri hnútar eða örður í hinuryi sjúku likams- pörturo, og sem á Jækna máli heitir „Tuberculosis" (Tuberkel þ. e. smáhnútur), vill Guðmund- ur læknir láta á íslenzku heita „berklasótt". Má vcl una við það nafn, þó mér finnist, að eins vel hefði mátt láta allt nafziið h?lda sér, og kalla sýkina „tú- berklasótt". Að lungnatæring sé að færast í vöxt hér á landi, byggir greinarhöf. á eigin reynslu, sjúklingum, sem hann hafi haft til meðferðar, bæði á Norður- og Suðurlandi. því er miður, að túberklisóttin mun vera að fær- ast í vöxt einnig hér á Austur- landi. þannig hefir sá, er ritar línur þessar, haft 12 sjúklinga til meðferðar á síðustu 5 árum, sem allir hafa verið sjúkir af ótvílræðri túberklsasott, mest í lungum og sumpart í þörmum (Tabes meseraica). Veiki sú sem áður hefir verið köllvtð luugna- tæring hér á landi, er allt annars eðlis, og hefir optast verið orsök- uð af sullum, að því er Dr. Hjaltalín segir í fyrirlestruin, sem eg á eptir hann frá 1878. |>ar segir hann svo-. „þessi tær- ing (af sullum) er öll önnur en „tuberculosis pulmonunt", sem tíð er ytra og er miklu hættulegri. Hér á landi orsakast lungna- tæring vanalega af sullutri, sem grafið heiir í, og síðan gjört gat á lungun; fjöldi manna gengur svo árum skiptir með þesskonar veiki, og mörgum batnar hún með aldrinum". Læknaskóla- kennarinn lýsir aðalatriðum veik- innar í fám orðum, talar svo um að veikin sé næm, og að síðustu leggur hana reglur til að hindra útbreiðslu veikinnar. það er hráki sjúklinganna, sem verður að gjöra hættulausan, því hann innifelur í sér sóttnæmið. „Siúkl- ingarnir rnega ekki hrækja á gólfin né í vasaklúta sína, heldur eiga þeir að hrækja í hrákadalla eða hrákaglös, og skal hella karbólvatni á botninn, eða hylja hann með votu sagi eða votum sandi; þessi ílát verður að hreinsa daglega, brenna hrákana, en þvo ilátin úr sjóðandi vatni. Vasa- kbita sjúklinganna, rúmföt og nærföt má ekki þvo með föttim heilbrigðra. það á að sjóða föt j þeirra og klúta áður en þvegið er". Eg hefi verið nokkuð lang- orður um þessa ritgjörð Guð- mundar læknis vegna þess hve afar nauðsynlegt það er fyrir alþýðu, að veita orðum hans eptirtekt, þar sem hér er um að ræða hinn allra hættulegasta sjúkdom mannkynsins nú á tím- um. Eptir þessa ritgjörð kemnr „Drengnr á bæn". f>að er mynd, tekin af höggmynd eptir íslenzk- an mann,, Einar Jónsson ;'ir Ar- nessýslu. Eylgja myndimú nokk- ur orð eptir Boga Th. Melsteð. þessu næst er „Blóðvatns- lækningar við barnaveiki", rit- gerð eptir Gísla lækni Brynjólfs- son. Eæðir hún um hina nýju lækningaaðferð viö barnaveikina að spj'ta blóðvatni (serum) und- ir hörund hinna veiku. ' Aðferð þessi er kennd við læknana Eoux og Behring. Eitgjörðinni fylgja 4 myndir. Enn er „úr menningarsugu lslands", grein eptir Dr. Valtý, sem sýnir að vátrygging hefir verið þekkt og notuð á gullöld íslands, þjóðveldistímanum. því næst er ritgjörð eptir Sveinbjörn kennara Sveinbjörns- son í Arósum „um endurbót a latínuskólanum". Vill höf„ að ! til lcsturs og fræðslu ungum og hætt sé að kenna grisku í lærða skólanum í Eeykjavík, og latína ,-æ aðeins kennd í 5. og 6. bekk, og það bara lítið eitt. Aptur séu nýju málin kennd mikið ýt- arlegar en verið hefir að undan- förnu. Mundi mörgum þykja það þörf og göð breyting, þó ekki verði því neitað, að „latína er list mæt". þar eptir kemur „Hafnar- líf", einkar fjörugt skrifuð rit- gjörð eptir Jön Jónsson, stud. mag. Lýsir hann þar lífinu í Ivaupmannahöfn, og á lýsingin um leið að vera einskonar skugg- sjá af lífinu í storbæjum. það væri synd að segja að fiest só ekki til tínt, og nákvæmt eptir öllu tekið, og það svo, að höf. jafnvel tilgreinir, að griðkur í Kaupmannahöfn séu „sjaldnast hvítarmaðar". Ber öll greinin vott um nákvæma athugun, og að höf. hefir gengið rækilega „í bæinn". Alítur líka „heppileg- ast að vera ávaðbergi,oggrennsl- ast eptir hvaó til ber á stræt- um úti frá morgni til kvölds,,. Er greinin skemmtileg tilbreyt- ing frá hinni þurru skólafyrir- komulags-,,diskussion" næst á undan. Eitgjörðitnum klykkir út með „íslenzkri hringsjá" eptir ritstjórann. Er þar getið um dóma manna í útlöndum um ís- lenzkan skáldskap, og margt er þar annað smávegis íslandi við- komandi. ]>á er eptir að minnasf nokkuð á kvæðin. Af þeim á ritstjórinn 2 að tölunni, dálagleg. Steingrímur Thorsteinsson á 6,- með sama snilldarbragðinu og menn eiga að venjast frá þeirri hálfu. þorsteinn Erlingsson á þar einnig 6, og eru þau öll falleg að forminu til, og hvað hinni skáldlegu meðferð efnisins viðvíkur, eins og líka við mátti búast af jafn göðu skáldi og þorsteini. Einkar skemmtilegt' og smellið er t. d. kvæðið „Elli sækir Grím heim". Aptur hefðu 2 stærstu kvæðin „Brautin" og „A spítalanum" aldrei átt, áo mínu áliíi, að birtaet á prenti, ' sizt í þessti riti,- sem ætlað er'

x

Austri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austri
https://timarit.is/publication/141

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.