Austri - 20.08.1895, Blaðsíða 2

Austri - 20.08.1895, Blaðsíða 2
A U S T R I. 90 e. deild, með pví mælti fiutningsm. 5J>orl. Jónsson og Jón Jakobsson, og auk pess Hallgr. biskup Sveinsson. Nefnd kosin: |>orl. Jónsson, L. E. Svéinbjörnsson, Hallgr. Sveinssou. Heíir víst eindregið fvigi í e. d. J. J. Kd. Fruiuvaip. til laga. um kaup á eimskipi og út- gjörð pess á kostnað landssjóðs. Frá samgöngumálanefndinni: Valtý Ghið- mundssyni, Jens Pálssyni, Jóni pör- arinssyni, Klemens Jónssyni og Skúla Thoroddsen. 1. gr. Á kostnað landssjóðs skal kaupa eimskip, er sé að niinnsta kosti 600 sniálestir (tons) netto að stærð og hafi farpegjarúm fyrir að minnsta kosti 60 roanns í 1. farrými og 40 í 2. farrými. A.llt se skipið yfirbvggt og hafi að minnsta kosti 11 milna liraða á sjöttungi sólarkrings. Skipinu skal fylgja lítill eimbátur, er nota megi til flutninga frá og að skipinu á höfnum. Til hess að kaupa slíkt skip mú verja allt að 350,000 l;r. 2. gr. Eimskip pað, er um ræðir 3 1. gr. ska! gjört á kostnað lands- sjóðs, og skal pví siglt milli íslands og útlanda og kringum strendur lands- ins samkvæmt ferðaáætlun, er alpingi sampykkir. 3. gr. Árleg útgjöld til útgjörð- ar skipsins skal veita á fjárlögunum. enda renna allar tekjur pess í lands- sj6ð. 4. gr. Kaup á skipinu og útgjörð pess skal falin á hendur farstjóra und- ir yfimmsjðn fargæzlumanna. Heimili pass skal vera í Reýkjavík og skal farstjöri hafa nðalskrifstofu sína par og taka par möti lögsókn í öllum peim málum, er höfðHð knnna að verða gegn honum soin farstjöra. 5. gr. I farstjórninni eru auk farstjóra tveir fargæzlumenn, er al- pingi kýs í sameiauðu pingi íil tveggja ára í senn. Deyi annarhvor peirra milli pinga, eða fatlist ;i. annan hátt, kýs landshöfðingi með ráði hins til bráðabyrgða mann í hið auða sæti. 6. gr. Landshöfðingi sfcipar far- stjóra samkvænit tillögum fargæzlu- manna og víkur honum frá, pegnr á- stæða pykir til. Farstjóri setur hsefi- legt veð eptir pvi, sem landshöfðingi ákveður. 7. gr. Farstjórinn annast ráðn- ingu skipverja á slcipið, farpjóna á skrifstofur sínar og fargreiðslumenn á peim stööum er purfa pykir, og á- kveður laun peirra. Hann ákveður og í'argjald og farmeyri, verð á vistum og öllu, er par að lítur. J>ó skal hann til alls pessa hafa sampykki fargæzlumanna. 8. gr. Farstjórinn skal semja nákvæma reikninga yfir tekjur og út- gjöld skipsins á hverjnm ársfjórðungi, og senda pá með fylgiskjölum til landshöfðingja, og fer svo um endur- skoðun peirra og úrskurð á peim, sem um aðra landsreikningn. 9. gr. Farstjórinn skal 'hafa í Tósi laun 4000 lo-ónur á ári og auk pess 4°.(l af öllum fargjöldum og farro- eyri skipsins. Fargæzlumenn skulu hafa 600 króna, pókiiun hvor á ári. Farstjóri og fargæzlumenn skulu hafa ókeyp'.s far með skipinu hvert er poir vilja á ferðum pess samkvæmt áætlun. 10. gr. Log possi öðl.ist gildi Sama dag og pau eru staðfesf. Tittaga til þingsályldunar iim slápun nefndar til að rann$al:a að- gjörðir landstýbrnarinnar í hinu svo- ncfnda Skúlamáli, (81) ein umr. Qiihjðn Gtiðlaugsson: Eins og h. pingdm. sjá fer tillaga pessi fram ;í. að neðri deild alpingis skipi nefnd til að rannsaka aðgjörðir landsstjórn- arinnar í hinu svonefnda „Skúlnmáli", eða réttara sagt til að leita upplýs- inga um tildrögin til málshöfðunar gegr, fyvv. sýslumanni Skúla Thorodd- sen og orsakirnar til pess, að hann siðan var leystur frá embætti. f>nð er ýmislegt í pessu máli sem oss pingmönnum og öðrum lands- mörinura er fullkunnugt, og á hinn bógiun vmislegt. sem er alls ókunnugt bæði pingi og pjóð. Eitt af pví sem oss er fullkunn- ugt, er pað, að arið 1892 l*om fyrir lítilfjörleg yfirsjón í embættisrekstri sýslumanns. }>að var aðeins lítilijör- legur formgalli í sakamálsrannsokn í máli, sem orðið er alkunnugt undir nafninu „SkurðsmáJið". það er lílca kunnugt, aS ráðherra lslands skipaði sérstaka.n dómst(51, commissarius, til að rannsaka petta mál og vita nvort sýslumaður hefði ekki framið brot gegn 127. gr. hegn- ingarlaganna. J>egar pessi rannsókn hafði staðið um hríð, var honum vikið frá embætti, og tilfærir stjórnin pá astæðu fyrir frávikningunni, að Skúli Thoroddsen sé talinn grunaður um brot gegn 5 greinum hegningarlaga.nna nfi, 125.. 127., 135., 142. og 144. gr. og um leið var skipað fyrir um sér- staka rannsökn, ekki einungis í Skurðs- málinu, heldur á allri embættisfærzlu Tiioroddsens. Jaað vita menn ennfremur að pessi rannsókn hefir haft ýmsar (3- heppilegar afieiðingar fyrir ýms höruð laudsins og jafnvel fyrir landið allt. Meðan á raBnsóEninni stóð var á- standið í Isafjarðarsýslu svo bágborið að eg treysti mer ekki til að lýsa pví. Fáir gátu verið óhultir fyrir réttar- höldum og svardögum. Ymist logaði allt héra^ið í málaferlum, eða fraus af kuldastermi liaturs oggremju milli flokkanna, peirra, sem andvígir voru Skúla Tlioroddsen, og hinna, sem miklu heldur vildu honum vel. |>etta hafði þau áhrif, að pau frækorn eyði- lögðust, sem búið var a§ sá til fram- fara og blómgunar heraðsins, en upp kom í staðinn illgresi eitt, sem ekki er víst hvort búið er að uppræta enn. £>á vitum ver pað, að pegar rann- sökninni var lokið, var höfðað saka- mál gegn Skúla sýslumanni; gekk pað svo í gegnum alla dómstóla og vitum vér úrslit pess par. Sérstaklega munu öll- um minnisstæð hin síðustu afdrif pess við hæsta rött ríkisins, sem margir meðal pjóðar vorrar og pað jafnvel peir, sem fengið hafa hina æðri og betri pekking, álíta ekki einungis hinn fullkomnasta dómstól ríkisins, heldur jafnvel k öllum Norðurlöndum. Svo hafa sumum pingmönnum farizt orð um pennan dómstól og skal eg ekki hrekja pau. f>essi dómstóll sem talið er óráð að ver fslendingar sleppum og sem Danir telja oss bðrnum líka ef ver viljum sleppa, hann hefir kom- izt a.ð peirri niðurstöðu, að hr. Skuli Thoroddsen sé sýkn af öllum kærum. Enníremur er pað kunnugt að málarekstur pessi hefir haft mikinn ko.,tnað í för með ser. J>ví auk pess, sem pað hetír eytt stórfé fyrir Skúla Thoroddsen, liefir pað lika eitt fe og tíma fyrir öðrum einstökum mönnum í Isafjarðarsýslu og jafnvel víðar, en pó er pað laudsjóðurin-n, pessi sjóður sem ver pingmenn eigum ;\ð ráðstafa, sem orðið hefir fyrir verulejrura út- gjöldum vegna málareksturs pessa og pá er eðlilegt, pó pjóðin vilji fá. að vita hverjar orsakir hafi verið til pessarar málshöfðunar, er haft hefir svona milcil fjárútlít í för með ser. Allt petta vitum vér og pa.rf ekki nefnd. til að rannsa.ka pað, og enn vítum ver eitt, sem ekki sízt hefir komið málinu inn h pingið, og pað er pað, að stjórnin hefir prátt fyrir sýknu- dóm hæstarettar, leyst Siciila Thor- oddsen frá embætti með eptirlaunum. "það eru ekki sízt pessar aðgjörðir stjóruarinnar, sem hafa gjört, að pjóð- in hefir pótzt neydd til að skora á alpingi að leita ujiplýsinga i pessu máli. |>etta er nú pað sem ver vitum, en svo er margt sem vér ekki vitum. Vér vitum t. d. ekki hversvegna skip- aður var sörstakur dómstóll í „Skurðs- málinu", par sem að eins var að ræða um formgalla, er sýslumanni hafði orðið á. Hví var elcki farið vægileg- ar í pað mál. pví mátti ekki láta sér nægja að heimta skýrslu af sýslu- manni og kannske leggja sekt á hann úr pví aðeins var um formgalla að ræða?. J>etta eru menn ófróðir um. Enn- fremur er þjóðinni ókunnugt, hvers- vegna stjórnin hefir fnndið ástæðu til að víkja Skúla Thorodclsen fra em- bætti um stundarsakir enda pott henni pætti ástæða til að lát.a rannsaka petta eina atriði í „Skurðsmálinu". Vitanlega segir stjórnin að pað hafi verið fyrir pennan grun um brot á hinum tilfærðu greinum hegningar- laganna. En hvaðan hafði stjórnin fengið að vita nokktið sem gæti vakið pennan grun, grun um brot á pessum greinum hinna almennu hegningarlaga? Um petta parf nefndin að leita upp- lýsinga. jþað hið síðasta og mikilvægasta sem pjóðin ekki skilur og parf pví að fá upplýsingar um, er pað, hversvegna stjórnin hafi leyft sér að víkja hr. Skiila Thoroddsen frá embætti með eptirlauiium, pegar hann er bidun að fá sýknudóm fyrir hæstaretti. |>að er auðvitað að stjórnin lieíir mikið vald í pessu efni, en hvernig hún fer að forsvara pað, að elta manninn fyrst með málaferlum og síðan að beita valdi, pegar hún verður undir i málaferlunum, pað skiljum vér ekki. Ennfremur er pað ein spurning, sem nefndin parf að leita upplýsinga um, hversvegna stjórnin hefir veitt pessum embættismanni lausn frá embætti sínu um leið og htm lætur pess getið, að- hún álítur hann færan til að gegna öðru samskonar embætti. Með öðrum orðum: Vér vitum pað sem komið hefir beint fram, ver vitum pað vel, bver niðurstaðan er orðin, en ver vitum ekki undirrótina, orsakirnar til pess sem orðið er. J^að eru pessar orsakir, sem nefnuin pyrfti að rannsaka og komast eptir, pví „varðar mest til allra orða að undir- staðan rétt sé fundiu". Eg gat pess áðan, að pjöðin pykist verða að leggja heldtir mikið fe fram fyrir petta mál, sem hún að svo stöddu álítur ófyrirsynju hafið, til pess að hún vilji ekki vita orsakirnar til pess og pessvegna hofir hún komið fram með kröfur viu, að pingið kom- ist f'yrir orsakirnar. Auk pess kemur beiðni í'rá hr. Skúla Thoroddsen um mikið fé fram yfir hiu væntanlegu eptirlaun og hlyti rannsókn hinnar væntanlegu nefndar að hafa einhver áhrif á undirtektir pingsins undir pessa fjárbeiðni. Skal eg ekki raBða fleira um mál petta að sinni, en eg vona að hin h. pingdeild sjái, að mikil ástæða er til, að nefnd ]iessi verði skipuð, frá hvaða sjónarmiði sem á málið er litið, ekki aðeins frá sjónarmiði pess em- bættismanns, sem her ræðir um, og pjóðarinnar sjúlfrar, heldur og fr.'i sjónarmiði stjórnarinnar. p>ví ha.fi stjórnin á einhvern hátt misbeitt valdi sinu í possu máíi, pá ætti pjóð- inni að vera kært að fá að vita, hver liður hennar hafi gjört pað. í aug- nm pjóðarinnar er niikill munur á pví, hver liður stjérnarinnar hafi kom- ið hér eða annarsstaðar öðruvísi fram en vera ætti, pví eins og menn vita er hugsunarháttur pjóðarinnar sá, að ráöherrann sé maður er eklci skilji hugsunarliátt manna hér ne pekki landsháttu pessa lands og pví se ekki við góðu að búast af honum. En unt landshöfðingjann vita menn pað, að hann er innlendur maður, fæddur og nppalinn af pessari þjóð, sem pví virðist mega vænta sér töluverðs góðs af honum. Verði hann valdur að pví að stjórnin misheiti valdi sínu gegn pjóðinni eða einstökum mönnum, hlýt- ur henni að mislíka slík framkoma eun meir. En sem sagt, rannsóknin getur allt eins vel leitt pað í Ijós, að her se ekki um pað að ræða að lands- stjórnin liafi missbeitt valdi sínu, og pótt svo lcynni nú að verða litið á málið cptir rannsöknina, pá ér pó ekki víst að Inin leiði a-f ser neinn á- fellisdóm yfir luestv. landshöfðingja, sízt í'remur en nú á sér stað, heldur ef til vill miklu síður. Alit þetta er ó.sannað. Frá pessu sjóuarmiði er nefndarkosningin pví ekki síður nauð- synleg. Mhvceðagr.: Till. samp. með 19 samhlj. atlcv. I nefudina kosnir: Guðjón (Juðla.ugsson með 19 atlcv. Sig. Gunnarsson — 16 — Sighv. Árnason ¦— 14 — J>. Thoroddsen — : 13 — Einar Jónsson — 12 — Fundi slitið. Amísráðsfinidiir Aíistur- amtsins var haldinn her í Seyðisfirði frá 12.— 14. p. m. af amtmanni Páli Briem og amtsráðsmönnnnum, Arna Jonssyni, J>orgrími pórðarsyni, Arna Kristjáns- syni og Sigurði Einarssyni. Her fer á eptir stutt ágrip af helztu mál- unum. 1. Forseti lagði fram reikninga yfir telcjur og gjöld ýmsra sjóða. 5. Framlagðir voru ýmsir reikning- ar viðvíkjandi búnaðarskölaiuun á Eiðum. 3. Forseti skýrði frá pvi að lands- höfðingi fynndi eigi ástæðu til að skipa Norðurpingeyingum að ganga

x

Austri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austri
https://timarit.is/publication/141

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.