Austri - 10.11.1904, Blaðsíða 1

Austri - 10.11.1904, Blaðsíða 1
Slaðið semur út 3—4 sinn- um á mánuði hverjum, 42 arkir miunst til næsta nýárs_ Blaðið kostar um árið: hér á landi aðeins 3 krónur, erlendis 4 krónur. Gjalddagi 1. júlí hér á landi, erlendis borgist blaðið f yrirfram Upps0gn skrifleg, bnndin við áramót, ógild nema komin sé ti] ritstjórans fyrir 1. október og kaupandi sé skuldlaxis fyr}r blaðið. Innlendar nv.dýsingar 10 aura línan, eða 70 aura hver þumlungur dálks, og liúlfu dýr- ara á fyrstu síðu. XIV. Ar- Seyðisílrði, 10. növember 1904. NB. 35 k fyrri eði við . Varð Skíi ni;" Síra Arnljótur Olafsson. Laugardaginn þann 29. október s.l. andaðist að Sauðanesi presturinn síra Arnljótur Ólafsson,^eptir langvinnan sjúkleika — dagisn ptir jarðar- för konu sinnar, frá Hólmfríðar porsteinsdóttur. Síra Arnljótur varð því nær 81 árs gamall, því har.n var fæddur þann 21. nóv. 1823. Hann var í f^ðurætt kominn af Vindhælum, og pví skyldur hinum beztu og merkustu ættum Húnvetmnga á liðinni öld. Eo Marg'ét móð« h hans var systir hius nafnkennda afreksmanns, síra Sigvalda Snæbjarnarsonar í Grimstungu, er var ainn hinna síðustu Hólaskðlamanna. Snemma fór að bera á ágætum hæfileikum Arnljóts Ölafssonar, og þó faðír hans hefði fremur lítil efni, þá klauf hann þrítugan hamarinn til þess að geta látið son sinn læra undir skóla hjá sira Sveini Nielssyni, er þá var í Blöndudabhólum. Úr þeim heimaskö'a fór Arnljótur í latínuskólann syðra,skómmu áðnr en frelsisaldan barst hinpað til lands, og gagntók hng skólapilta., er þoldu eigi að frelsi þeirra »æri misboðið af yfirboðurum þeirra; pjö» ðist síra Arnljótur forgöngumaður þeirrar frelsishreyfingar, og vur þvi ryrstam manua kennt um „Pereatið" gega dr. Sveinbirni Bgilssyni. Vék 'n • n þ\ úr skóla, en fékk leyfi til að ganga uudir burfcfararpróf nokkru síða , : !ék orð á því að honum hefði ekki veiið gjört auðvelt fytir með það próf; en m iðurinn var of vel að ser til þess að sú tilraun bæri árangur. Mt ð iitlum t rk vina og vandamanna sigldi hana svo tii háskólans i Kaup nannahö'u, háskólapróf með bezta vitnisburði. Las hann þá nokkur ár s háskólann, en sökura efnaleysis varð hann brátt að leita sé' . hann þá kjörinn at hmu íslenzka Bókmenntafélagi t-I þes« »5 sl> hélt hann því starfi i nokkur ár, og leysti það að almanoad illdar- lega af hendí, að það mun almennt bafa verið álitið, að frétt .Skírni" hafi hvorki fyr né síðar verið jafn-vel og skemmtilega ita^ar. K <garþar í ljós hvílíkur ritsnillingur hann var. Síðaa kom legationsráð, dr. Grímur Thomsen, síra A'nljóti kunnings" skap við svila Kristjáns konungs XI., barón Blixen Fimokw. ei l'é'kk hann með sér til fylgdar og skemmtunar suður í lönd. Framað'st síri Arnljótur mjög í þeírri ferð, og kynntist háttum og siðum tiginna manna, niátti það og siá á framkomu hans, er ætíð var bæði ljufmannleg. kurteii og tiguleg. Ár 1860 var hann fenginn til fylgdar Shaffaer ofursta,pr Cerðaðist á guíu- skipínu „Fox" ásamt lautinant Zeilau til Færeyja, Islands o? Gru'nlands, til að iannsaka skilyrðin fyrir ritsímalaguingu þá leið til Amen'ku. 1859 var síra Arnljótur kjörinn þingmaður fyrir Borgarfjárð*rsýsÍu, Stóð þá sera hæst hiu fyrri kláðamálsrimma. Var allur þorn þjóðnrinnar eindreg- ið með því, að eina vissa úrræðið vseri að hepta' kláðann með niðurskurði. En lækningum heldu aptur jaínfast fr.im þeir Jón Sigurðsson, forseti, Hjaltalín landlækuir og Halldór Friðriksson kennari. Var forseti alls ósveigianlegur í því máli;og þött' fiokksmönnum hans, er allir elskuðu hann og virtu, all öárenni. legt að bera vopnáhann, en hjá því varð trauðia komist í jafu æstu kappsmáli. Sýnir það glöggt traust niðurskurðarmanna þingsins á hænleikum síra Arn- Ijóts, að þeir trúðu nonum betur en ölium binum gömlu ílokksmönnum til að hafa framsogu málsins á hendi; sigruðu þeir og eptir hina hö^ðusíu sókn og vörn. Ea síðan vorn bitaryrði þau, er féllu i þeirri deilu, notuð sem vopn il síra Arnljót og átylla til að svipta hann atvinnu. 1861 sat hann aptur á þingi, og reið þá eptir þing með vini sínum, Jóni á Grautlóndum, norður í land. í þeirri ferð trúlofaðist hann Hólmfríði,dótt- ur iira porsteins Pálfsonar á Hálsi i Fnjóskadal. Um haustið fór hann á prestaskólann, víst mikið íyrir iortölur fornvina hans og frænda, Péturs bisk<- ups og Jóns háyfirdómara, því áður hafði hann ætlað sér utar.för aptur. Að loknu góðu prófi í guðfræði var houum veitt Bægisárprestakall, og 1864 um vorið gekk hann að eiga heitmey sína og reisti bú að Bæg«'s <. Gjörðist hann brátt búhöldu r hinn bezti, og blómgaðist bú þeirra hjöna á^ætlega, einsog getið er um í eptirmælum fiú Hólmfríðar sál. hér í blaðiuu. Jistsæll og virtur var hann at' sóknarmönnum sínum, og reyndist þeim sannur bjarg- vættur að ráðum og dáð. í tuttugu og sex ár var hann prestur i Bægisár^ prestakalli, og meir en helming þess tíma oddviti Glæsibæjhrhi epps, er hann hðf úr fjárþröng og vandræðum til góðrar velmegunar. Hans var þvi mjög saknað af sóknarm^nnum og hreppsbúum, er honum var veitt Sauðaness- prestakall árið 1890. Flutti hann samsamars austur og dvaldi þar til dauða- dags. Hin síðari árin hafði hann tekið sér fyrir aðstoðarprest mág sinn, síra Jón porsteinsson. Síra Arnljótur var, einsog alkunnugt er, maður spakur að viti og lær- dómsmaður hinn mesti, og mí.tti eflaust telja hann einna íjölfróðastau og lærðastan mann þessa lands. Hann héit iíka alltaf áfrain að auðga þekkingu sína, og varði árlega svo hundruðum króna skipti til bókakaupa; lagði uann einkum stund á heimspeki, sögu, þegöfélagsfræði og guðíræði; hannvar og trú- maður mikill. Hana vildi sg miðia öðrura af þekkingu sinní; vottur um það eru rit hans, Auðf ræði og rökfræði, og fjöldamargar rjtgjörðir í blöðum og tímaritum. Fram undir andlátið hélt hann áfram ritst^ríum sínura og hafa rit- verk hans markað djúp spor í þjóðmenningarlíf laadsins. Hið ágæta mál, er bann rftaði, og hinír m0rgu og heppilegu nýgjörfingar hans, hafa haft mikil áhríf á framþróun íslenzkrar tungu. Jbugi hans á landsmálum var óþreytandi. Sjást þess einna ljósust merki f hinum mörgu ágætu ritgiörðum, er hann reit í „Norðling"; urðu þær ritgjörðir og til þess að ávinna honum aptur sæti á þingi, þó mótstöðumeao hans hefða um hríð getað bægt honum frá þingsetu. pjóðin sauufærðist ura það af rit- gjörðum hans, hvílíkan mann hún átti þar sem hann var, raann, er hafði víð- tæka þekkingu, hyggjuvit, djörfuns:, friálslyndi og ættjarðarást til að bera. Norðar -Múlasýslumenn höf'ðu heiðurinn af því að kjósa hann fjrst á þing aptur, og siðan Eyfirðingar. Var hann um raörg ár atkvæðamestur allra þing-s manua, og hafði manna mest áhrif á almenningsálitið. Af hinum mörgu stór- málum, er hann fékk framgengt í þarfir alþýðu, skal þess ge tið, að eptir til- lógum hans var Möðruvallaskóli stofnaður. Ea er Benedikt Sveinsson hóf hina síðan stjórnarskrárbaráttu, gat síra Arnliötur eigi aðhylzt stefnu hans og bauð sig þá eigi til þingsetu, en varð þá konungkjöriun. Fekk hann þá um hríð ámæli úr ýmsum áttnm fyrir .það sem n\enn kölluðu stefnubreytingu; en hann fór þar aðeins eptir ejgin sannfæringu, og henni mátti enginn þoka. End.i sýndi það sig, að þjóðin bar til hins síðasta traust til hans, er hann var kos- inn þingmaður fyrir eitt hið friálslyndasta kjördæmi laadsins, Norður- ping- eyjarsýsíi', fjúlít kjðrdami Beuedikts Sveinssonar — þá iiær áttiæður að aldrit En vanheilsa bannaði honum þá því miður að komast á þing. En bann lét eigi iandsmál afskiptalaus fyrir það,þvi eptir það reit hana í Austratvær hinar merk^ ustu ritgjörðir; aðra vörn fyrir Landsbankann, er breytti alveg álítí almennmgs í því máli,hina um ríkisráðssetuiia, móti Land?arnarœ0uuuœ; bera þær ritgjörðir hið sama einkenni og allar aðrar eptir hana: hiaa framurskariudi skarpskygui« hin sárbeittu hvassyrði og hina snjöllu fyndni. Síra Arnljótur var maður hár vexti og karima nnlegur, rammur að afli sem ættmenn hans, fríðnr sýnum og hinn höfðinglegssti ásýnduœ.Viðmót hans' var blítt og ljútmannlegt og laðaði að sér hvern mann; hann var maður skap- stór, en stilltur vel. Óvinir hans töldu hann klókvitran, en hann var hreinn og beinn; ósveigjanlegur þar sem sannfæring hans átti hlut að máli, og það eins. þó eigin hagsmunir hans væru í veði. Hann var vinfastur og raðhollur um aðra menn fram; gjafmildur og hjálpsamur við alla aumingja. Sem heimilis- faðir var hann hin fegursta fyrirmynd, ástríkur eiginmaður og faðir barna sinna; návist hans breiddi frið og fögnuð yfir heimilið. Við fráfall bans er sem fallin sé aldin-eik, í hverrar skjóli gott var að byggja. Hinn langvinna sjúkleik sinn bar síra Arnljótur með frábærri siillingu. pyngdi honum mikið við fregnina um andlát konu' hans, en samt lifði haua það, að lík hennar var ffeimfiutt og jarðsungið. pá var sem lifsstarfinu væri lokið og andaðist haan hægt og rólega daginn eptir, þ. 29. f. m. i örraum yngri sonar síns, Káð og rænu hafði hann fram í andláiið, og kvaddi b0rn sin, áður hann létzt. Verður honum nú beðurinn búinn við hlið sinnar elskuðu eiginkonu, svo „allt varð eitt: æfin, dauðin^, og leiðið." Blessuð veri hans minning! Skapti Jósepsson.

x

Austri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austri
https://timarit.is/publication/141

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.