Austri - 26.03.1906, Blaðsíða 1

Austri - 26.03.1906, Blaðsíða 1
Blaðið kemur dt 3—4 sinn- om á mánuði hverjum, 42 arkir mianst til næsta nýára Blaðið kostar um árið: hér á landi aðeins 3 krónur, erlendis 4 krðnur. Gjalddagi l.júlí hér á landi, erlendis bojgist blaðið yriifram Upps0gn skrifleg, liundin vij áramót, ógild nema komi- sítii ritstjórans fyrir 1. október og kaupandi sé skuldlaus fyru' blaðið. Innlendar auglýsingar 10 au?a línan, eöa 7u aura hver þumlungurdálks, og hálfu dyr- ara á fyrstu síðu. XYIAr Seyðisflrði 26. marz 1906. Mt. 9 Islenzk mál i Ríkisþingi Dana. Eptir Hjert. Einn af Hægrimönnum í Eólksping- inu danska, (neðri malstofunni), Dr. Birch að nafni, komst 6t í J>að í „eld- húsdagsræðu'' sinni einni í október- mánuði i haast er leið, að finna að boðskap konungs til Alpingis Is~ lendinga síðastliðið sumar. En for- seti Fólkspingsins greip pegar fram í fyrir honum og mælti, að petta væri sðrmál Islands og væri pví Rikis pingi Dana óviðkom&ndi; bannaði hann umræður nm pað efni. Grjörðist ys mikill í pinginu út úr pessum uinm*»I- um forsetans, og sagði hann >ví af sór iorsetatigninhi. J>ess var geíið 1 dönskum blöðum á eptir, að forsetinn hefði felt penaan úrskurð sinn eptir bendingum og fyrirmælam ráðgjafanna dönska. Stjórnarblöð Dana tóku i pann strenginn, að pessi úrskarðar forset- ans væri réttur í alla síaði, en blöð andstæðinga stjórnarinnar, sórstak- lega bl0ð Hægrimanna, mótmæltu kröftuglega úrsknrðinum og töldn hann rangan. Eólkspingið sjálft felldi síðan íuv skurð sinn í málinu á paun hátt, að Jað endurkaus hinn sama forseta og s ý n d i með pví pá s k o ð u n s í n a, að sá úrskurður forsetans væri réttur, aðsórmál Islands væru ó- viðkomandi Rikispinginu d a n s ka . Dr. Birch sætti sfðar (í nóvenber- mánuði) lagi, pegar heyrnardaufur varaforseti stýrði fandi, og gj^rði pá fyrirspurn til dönsku ráðherranna, hver bæri ábyrgð á boðskap 0g yfir- lýsíng konungs til alpingis Islendinga 1905? Eorsætisráðberrann danski, Christ- ensen-Stadil, svaraði honum pegar fyrir h0ad ráðaneytisins, að hið danskaráðaneyti bæri i- byrgðina fyrir Ríkis- pinginu, en ráðharrk Islands fyrir alpingi I s - 1en d i n g a. Eins og allir Islendiugar ættu að vítaog knnna utanbókar, var aðal- kjarninn í pessum dýrmæta kouungs- boðskap pessi orð: ,.fíin nýja skipun (p. e. breytingin á stjórnarskrá vorri) hefir í för með sér raikla breyting á allri st0ðu Al- pingis cg leggar pví á herðar ankna ábyrg?, nú er raálameðferð Rlkispinegins hefir ekki lengur neináhrif á ákvörð- unmínaumpað, hvort ráð- herraskipti eiga að verða & Islandi, eins og pegar er fram komið viðráðaneytis- skiptin í byrjun pessa árs. |>að er von mín a ð a 1 p i n g i s k i í j i pessa ábyrgð sína". o. s. írv. pað er nú ljóst orðið, að ýmsir stjórnmálamenn Dana, einkum Hægrimenn og sum blöð peirra, eru peirrar skoðunar, að alpingi íslend- inga sé gefinn oímikill réttur og of- mikið vald með pesfari ynrlýsing kon- ungs vorsi Eitt dagblað peirra, „Vort Land," valdi ráðgj0tunum dönska smánaryrði út af pví, og lét í ljósi, að Ráðherra ísknds hefði vafið peim um fingur sinn og unnið stóran sigur íslandi til handa, Vér íslendingar ættum að hafa vit á pví, að gleðjast sameiginlega yfir pessari dýrmætu konungs-lýsing, vera Ráðhen-a vorum pakklítir fyrir, að hafa útvegað oss hana og kunna *ð færa oss hana f nyt með stiliing og festu. On svar ráðaneytisforsetans danska í Eólkspinginu er einnig s t ó r- merkilegtog pýðingarraik- i ð fyrir oss, pví að hann slær pvi fpstu sem sjálfsagðri afleiðing afhinni nýju stjórnarskrárbreyting vorri, að Ráðherra íslands ber enga ábyrgð fyrir Rikispingi Dann, heldur emung- is fynr alpiagi voru. Ríkispingíð verður að halda sér tfl hinna dönsku ráðgjafs, ef pað vill gjöra rétt sinn ^ildsndi út af ágrpjningi um sermál Isiands, eins og alpingi verðnr að halda sér til Riðherra Islands. J>ví að pað hlýtur eptir hiutanns eðli að gefast og gilda sama svar um öll önn- ur pessa kyns ^greiningsmál, sama svar sem pegar hefir verið geíið npp á petta mál. Með svari ráðaneytisfor3etans er steinrotuð sú kenning Land- ríkisiáðinn , k byrgðarleysi hans fyrirRíkispinginu. fessi stðr-'merkilega viðarkenning er fengín, og ættu allir s an n i r land- varnarmenn að gleðjast yfir henni. Reikníngar og hagfræði sskýrslur. varnarmanna og aanara stjórnfénda her k landi og í Danmörku, að Ráð- herra Islands sé danskur riðgjafi sem hljóti að bera ábyrgí fyrir Ríkisping- inu dacska. Og svanð er geíið fyri'r hönd alls danska ráðaneytisins, fyrir hönd alls núráðandi ttjórnmálaflokks Dana. (Reformpartiet) og i sjálfu Fólks- pinginu. Og Fólkspingið allt sam- pykkir pessa skoðan pegjandi; engin rödd i piaginu heyrist, sem mótmselir svan og úrskurði ráðaneytisforsetans. >að hefir sjálfsagt \erið tilgangur- inn með fyrirspurninni í Eólkspinginu „að gjöra oss iilt", reyna að draga Ráðherra lílands inn undir valdsvið Ríkispingsins danska, 6n tilraunin misheppnaðist, „snórist oss til góðs". Vér fecguro út «.f henni hina s k í r - ustu yfirlýsing nmsér- st0ðu Ráðherra' vors í (Niðurlag) f»ví meir sem verzlunín og viðskipt- in aukast, pví nauðsynlegra verður cg gagnlegva fyrir hvern mann að halda reikninga yfir viðskipti sín, bæði vife aðra út í frá, og einnig yfir hverja at- vinnugrein fyrir sig, sem hann atund- ar. Reikningarnir verðá að vera glöggvir og áreiðanlegir í 0llu pví, sem peir ná yfir. Ea að öðru leyti má haga fyrírkomulagi peirra á marg- an hátt, eptir pví sem hverjum pykir bezt henta. I Bánaðarriti Hermanns Jónassonar 3.—4. ári bls. 132—152, er skýrt frá reikningshaldí, sem að fieslu leyti er eitthvert hið glögfij- vasta og áreiðanlegasta, sem hægt er að fá. En pað hefur líka sína galla, pað er töluverður vandi fyrir byrjend- ur að færa pá reikninga sv» að í góðu lagi sé, ef peir eru ekki pví minni, og að öðru leyti parf raikinn tíma til pess að gera pá upp og loka peim um hver áramót. Ea með pví að eg hef ekki i hyggju að koma hér með neina reiknings-fyrirmynd, skal eg ekki fara um petta fleiri orðum. Til hjalpsr reikningsfærzlunni er nauðsynlegt að halda ýmsar töílur yfir tilkostnað og arð hverrar búgrein ar eða atvínnugreinar fyrir sig t„ d, töflu yfir alla vmnu, sem unnin er á heimilinu. Töílu yfir fóður hverr- ar bfipeningstegundar fyrir sig. Töflu ySr alla mjólkt sem fæst á heimilinu. Toffur yflr uppskeru úr görðum, hey- skap o. s. frv. Töflur pessar verða að vera svo nákvæmar og réttar, sem framast eru föng & Q-eta pjer pá orðið til ómfjtanlegs gagns og fróðleiks fyr'r seinni timat og geta að ýmsu leyti verið til leiðbeiningar og lærdóms, jafnvel pótt ekki sén haldnir fullkomnir búreikningar. Ef pær töflur, sem mest væri hægt að læra aft v»ru gefnar út á prent eða pá útdráttur úr peim, gæti pað orðið til pegs, að vekja áhuga og við- leitni hjá ððrum til pess að hafa eptirlit með báskap sínum, og verið peiœ uppörvun til pess að keppa að pví takmarki, að vinna sér sjAlfir samá arð, semapeir ájá að aðrir hafa frá borði borið. Mér pætti líkle»t að Búnaðarfélag Islands tæki fúslega á móti hagfræðiskýrzlum og öðrum búnaðar skýrslum til birtingar í riti sínu, og eg held að vel væri varið nokkrum blaðsíðum í pví árlega til slíkra hluta. I fyrstu árgöngum Búnaðarrits Her- raanns Jónassonar voru birtar nokkr- ar skýrslur viðvíkjandi biinaði. f>að var góð byrjan og líkleg til pess að efla áhuga á búnaði, enda fóru ein- stöku bændur að hugsa um að halda svipaðar t^flur, oger ekkí ólíklegt að fleiri hefðu komið á eptir, ef peir hefðu verið hvattir til pess I síð- ustu árgöngum ritsins eru mjög fáar pesskonar töíiur, og er að pví mikið mein, pví að fy.-st og fremst hefðu pær haldið peim vakandi, sera einu sinni voru byrjaðir á að haida töfl- urnar, og að hiau leytinu hefði ein- lægt bæzt fieiri og fleirí við. I stað pess hefir komið apturkippur í pessu efni, og eg pekki ekki svo fáa bændur sem voru farnir að halda töflur í stöku greinuin, en eru nú ateinhættir við pað aptur. petta er sorgleg apturför en sönn, og má pTf ekki við svo búið standa lengur. pær t0flur, sem helzt hafa verið færðar af bændom, eru mjólkurtöfiurj gjafartöflur og heyskapartöflur. En pó eru pessar töflur svo fatíðar, að í •flestum eru pað einungis bóndi og bóndi á sföku heimilum, sem heldur pær, og í sumum sveitum finnst ekkj votta fyrir peim, pó að leitað værí með logandi Ijósi í hverjum krók og kyma. J>etta er Ijósasti vottur um á- hugaleysi bænda á atvinnu peirra, og pví er ekki von að vel fari, meðan svona steadur á, að mönnum virðist standa alveg á sama um pað, hvaða arður eða afurðir fást ai' hverri ein« stakri atvinnugrein, sem peir stunda. Ei' pejr, sem búskap sttrnda, færu að gefa reikningsfærslunni meirí gaum en hingað til hefir verið, pá yrði pað efa- laust til pess að vekja eptirtekt og að- gæzlu á smámunum, og sjna með ó- rækum tölum, að kornið fyllir mælir^ inn og að peir nlutir, sem í daglega tali eru nefndir smámunir, hafa opt svo , mikla #ýðinga fyrír velmegun manna og vellíðan, að um pá getur vagninn oltið, ef illa tekst til. S- ,Ennþá eitt!' ,Ennþá eitt!' |>annig verður mörgum maani að orði, pegar peir heyra pað, að enn- pá sé farið að gefa út eitt nýtt dag- blað, og er pað von,að maður hvumsi við pví, pareð allmikill blaðafjöldi var fyrir í svo fámennu landi. í>ó yfír tekur samt, svo m^rgum manni bl^skrar, pegar .ennpá eitt" eitt nýtt blað er sett á laggirnar

x

Austri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austri
https://timarit.is/publication/141

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.