Austri - 31.07.1906, Blaðsíða 1

Austri - 31.07.1906, Blaðsíða 1
Blaðið kemur út 3—4 ainn- aœ á mánuði hverjum, 42 arkir mionst til nsesta nýára Blaðið kostar um árið: hér á Landi aðeins 3 krónur, erlendis 4 krónur. Gjalddagi 1. júlí hér á landi, erlendis borgist blaðið fyrir ram. XVI Ar Auglýsing. Söknm pess að raér er ómögulegt að fóðra hesta, verð eg að tilkynna béraðsbúum mínum að allir, sem vitja mín, verða að hggja mér tiJ hest, Hjartarstoímra 27. júlí 1906. Jón Jónsson læknir. Upps0gn skrifleg, bundinvið áramót, ðgild nema komin sétil ritstjórans fyrir 1. október og kaupandi sé skuldlaus fyr^r biaðið. Innlendar auglýsinga 10 aura línan, eða 70 aura hver þumlungur dálks, og hálfu dýr- ara á fyrstu siðu. Seyðisfirði 81. júlí 1906. NE. 26 TJppboð. Liugardaginn 11. ágúst uæ-ítkora- andi kl. 3 e. h. verðnr eptir beiðni Sigurðar kaupm. Sfeinssonar á Búðar- ejri haldið opinbert uppboð við Good- teroplarahúsið hér í bænum, og par seldur raargskona; búðar- varningur, mikið af bókum, b ú s m u n i r o. m. fl. A saroa nppboði verður selt ýniís- legt lausafé tilheyrandi Arna bæjar- gjaldkera Jóhaniíssyni, svo sera: 2 rúmstæði, etólar og borð og roörg fleiri búsfihöld. Bæjarfógetinn á Seyðisfírði 27. júlí 1906. Pr. Jóh. Jóhannesson Á. Jóhannsson. — settur. —¦ Barnakennari. Staða tyrsta kennara við bai'na- skólann á Fjar?ar0'du hér í bænum er laus. .Arsdaun 700 kr.; keunslu- tími 7 mánuðir: frá 15. október til 15. maí. -— Umsóknir ásamt með- mælum sendkt undirrituðum í síðasta lagi fyrir miðjan september næstkom- andi. — Umsækendur verða aðhafa notið kennaramenntunar. Bæjarfógetran á S^yðisfirði 12. júlí 1906. pr. Joh. Jöhannesson A. Johannsson — settur — AMTSBÓKASAFNIÐ á Seyðisfirði er opið bvern lnugai dág frá kl 3—4 e. m. til Kaupmannahafnar, pann 18. p. m., kl. 8 um kvöldið. J>egar kl. var róml. '/s 8 f°r mann- fjöldi mikill að safnast saman ányrðra Tollbúðarsvæði. ]?ar á meðal var íorsætisráðherra Christensen, forsetar og rara-forsetar ríkisdagsins. og margt annað mannval, enafremur fjöldi Is' lendinga. J>egar kl. var tæp'ega 8 kom Botnia í augsýn, með íslenzka fánann á iitórsiglunni og hinn danska i stafni. Allir alpingismennirnir sióðu á piljum uppij og pegar Batnia renndi upp að bryggjunni var pingmönnunum heilsað með dynjandi húrrahrópum, og var pví svarað frá skipiuu. Jafn- skjótt og búið var að leggja land- göngupallinn, för forsætisráðherrann út á skipið, ásamt forsetum og vara- forsetum ríkisdagsins, t>l pess, í nafni pings og stjórnar, að bjóða pingmenn- l'na velkomua til Danmerkur. Báð^ herra H. Hafstein pikkaði og gjörði hvern einiakann pingmann kannugann forsætisráðherranum og forsetunum. J>ví næst óku allir pingmennirnir til „Hotel Kongen af Danmark." Daginn eptir var hátiðlega tekið á móti alpingismönuunum í hátíðasal háskólans. Sýndi konungur op. allt fóln hans pingmönnum hina innileg- ustu kurteisi og ræddi við pá alla. TJm kvöldið hélt ríkisdagurínn stór- veizlu og voru par 500 boðsgestir. Aðal-ræðurnar héldu par forseti fólks- pingsins og Georg Brandes. En ráð~ herra H. Hafstein svaraði með snjallri ræðu. Gat pess, að missætti pað, er átt hefði sér stað milli Dana og ís^ lendinga, stafaði af misskilningi á báð- ar hliðar. Kvað hann Islendioga meta sjálfstæði sitt um alla hluti fram; og fyrir pað væru peir fúsir ,ið leggja allt í S0lurnar. Vbnaðihann að för pe3si yrði til hagsældar og blessunar bæði fyrir Island og Dan- mörku, og fyrir pað mætti fyrst og fremst pakka hans hátign konungi verum, er átt hefði tillöguna um heimboð petta. fingmannaforin. Fiegnir eru nú komnar bingað um pað, að Botuia kom a ákveðnum tím* Kjör Lapplendinga í Jíoregi. (Niðurl.) Efaahagur Plökku-Lappanna er nokkru betri en Sjávar-Lappanna,Lifa Peir eingöngu á hreindýrarækt.Margir peir.a eiga fieiri púsund hreiudýr. Hreindýrin gefa Lðppunum allt, sem peir purfa til lífsviður;æris. |>eir drekka mjólkiud, borða kj0tið og sauma sér klæðnað úr skiunfoldunum og peir sauma jafnvel föt sín með præði er peir spinna úr hreindýrasinum. Hin sára fátækt, sem ríkir hjá Sjó-Löpp- unum, pekkist pví ekki meðal Flökku- Lappanna. Lappar pessir búa í tjöldum á sumrin niður í döiunum með hreindýrahópinn sinn á beit, en á veturua eru peir á íjöllum uppi, her og par, par sem snapír eru tyrir hreindýrin. Tjöldin peirra tru \ir vaðmáli, og hafa beir dúkmn ein- faldan á sumrin en tvöfaldm á vet- urna; tjaMstengumar eru úr birki, og reka peir pær niður í moldina eða snjóinn. Tjoldiu eru aðeins eitt flæmi að innnni og pað er notað fyrir dag-- stofu, borðstofu, eldhús og svefnhúst fyrir allt heiroilisf'ilkið, konur ogkarla. 1 tJ0ldum pessum lifa Lapparnir og deyja. Eldstæðið i t{0'dunum eru hlóðir, 4 stórnm steinum hlaðið saman, í hlóð- unum logar eldurinn sí og æ, og alla jaína hangir kaffiketiilinn uppyfir. Líppar drekka kiffi einsog blávatn. Vetur og vor <*ru haldnir markaðir á prem stöðum á Finnmörk Lapparn- ir aira til pessara markaða moð hrein- dýra^'eða sína, og ^arniiig sinn-.Hrein- dýrakjöt, hreindýraskinn, hreindýrahár, hreindýrahorn, sömuleiðis rjúpur og reti, er peir hafa veitt. fennan vam- ing sinn selja peir kanpm^onum snnn- an úr laudi, sem sækja markaði pessa og færa L0ppum vörur. Fyrst og fremst byrgja Lappar sig af kaffi, tóbaki og brennivíoi, og pvínæst af álnav0iu, mjöli og oðrum varningi. A markaðssvæðinu er hinn mesti aðgangur og læti, sem varla er hægt að lýsa. Lapparnir láta fyrirberast í snjósköílunum cött og dag, ligg]a par í stórum hópum hér og hvar, menn og konur, drengir og ^túlkur, og allir meir eða minna 0lvaðir. Stundum gefa Lapparnir heilt breindýr fyrir eina fiösku af brennivíni, pegar pá langar nógR œikið í sopann og kaupmenn- irnir eru nógu samviskalaus'r 4il að færa sér fýkn peirra og fáfræði i nyt. Markaðir pessir standa yfir í 3—4 daga, og fólkið ofan úr fjallabyggð- unum verður stundum að ferða3t allt að 20 mílur vegar til að sækja p^,og er opt 5—6 daga A ferðinni hvora leið. Hið andlega ástand meðal Lapplendinga. Hið andlega ástand er hér um bil eins hjá báðum pjóðflokkanum, pó er pað ef til vill ennpá lakara bjá Fjolla löppunum, og; valda pví lifskj0rpeirra. Eg ætla fyrst að minnast á skóla- fyrirkomulagif. Ejöldi af börnum Lappanna kunna ekki norska tungu, einkum meðal PjaUalappanna, og af peirri ástæðu hafa pau b0rn lítil eða engin not af skólavist sinni, pví kennslan fer fram á norsku. ^>ar að auki er strjálbyggðin svo mikil, að sumstaðar eru 4 míiur milli næstu ná- grauua. J»að er pví auðskilið að pír sem svona er báttað, koma skólarnir flestum fjölda barca að litlum notum, og peim er að rnestu leyti meinað að njóta kristilegrar uppfræðslu, sem alb'r vel hugsandi menn munu mór sam^ dóma um að sé eina lyptistöngin frá vanpekkingunni. A peirra eigin tungu eru mjög íáar bæUur til, s?o sú leið er einnig bönnuð. Tungumálið og strjálbyggðin eru eianig mikil hindrun fyrir boðun kmt- indómsins msðal Lappanna. Kirkjurnar strjálar, og löng og lítt fær kirkjuleið fyrir allan fjoldaun, víða tvær dag- leiðir og víð.ist hvar prédika prest« arnir aðeins á norsku, sem fæstir skilja til hlítar, sumstaðar eru líka vantrúaðir prestar, sem ekki hugsa ura hvaða skyldur bvíla á peim gagn- vart Löppunun, peir hugsa aðeins um að hirða ullina af sauðunum, en minna um sauðina sjálfa. Einn preatur leyfðí sér að lýsa 26 messuföllum á einu áti, og kunni hann pó tungu Lappa. Af ofanrituðu m? sjá hvernig á** stmd pessarar aumingja pióðar er. Menn munu eflaust ásaka oss JSTorð- menn fyrir pað, hve afskiptalausir vér hðfum verið um hagi bennar. Ver k^nnumst við að pessi ás0kun sé á r0kum byggð, að vér höfum ekki gjört nóg til að bæta kjör peirra, andleg fem likaraleg. jpessvegna var psð, að Norska Fríkirkjan fyrir 16 árum síð- an hóf trúboðfistarfsemi sína meðal Lapplendinm. Takmark pað, sem unnið hefir verið að( er að reyna að gjöra peim kunnuga G-uðs opinberaða vilja með boðum Gufs orðs, bæðiopin- berlega og í he:mahÚ3um, sjúkraviij'- unum og útbreiðslu kristilegra rita á peirra eigin tungu. Vér hötum ferðazt nm meðal peirra. 2—6 meEn, flutt G-uðs orð og reynt að leiðbeina peim eptir megni í ýmsum efnum. Mörgum bóknm hefir verið snúið á tungu peirra og nú er einnig farið að gefa út blað á peirra tungUj er einn af trúboðum okkar bæði ritstjóri og prentari að blaðinu. Heflr pví verið mjög vel fagnað og vilja menn feguir lesa pað. Vér megum fagna yfir pfí að starf vort hefir víða borið góðan ávöxt! pví margir hafa tekið fram- förum í pekkingu og Guðsótta. Er pað sönuun fyrir pví, að par sem G-uðs orð nær til að hafa áhrif á menn, pá vikur hið iila úr vegú Víða eru nú sveitir Lappa( sem lifa sið-« s0mu og guðræki.u lífi og kjör peirra hafa stðrum batnaö. Enripi er samt mikió ó jört; trú- boðsstarfsemi hefir mikinn kostnað í fðr með sér og er stuadum erfitt að fá nægilegt fé til að halds henni við; en Drottrnn hefir hjálpað oss, og mun einnig gjöra pað framvegis. Virðingarfyllst S. HBLFJORD.

x

Austri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austri
https://timarit.is/publication/141

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.