Öldin - 17.02.1892, Blaðsíða 1

Öldin - 17.02.1892, Blaðsíða 1
I ÖLDIN, an Icelandic Weekly Record of Current Events md Contemporary Thoughfc. Subsor. Price $1,50 a year. Olafsson & Co. Publishers. LDIN. AdvertJsing Ratea: 1 inch single colunfn: 1 month; 3 mo's; 6 mo's; 1 year $1,00; $2,50; $4,50; $8,00. Adr.: Box 636, Winnipeg, Man, I. 20. WINNIPEG, MAN., MIDKUDAG, 17. FEBRVAR. 1892. D r í f a, eins og sú sem úti var í gær, þyk- ir almenningi ekkert sælgæti. — En það er önnnr dríía, sem útg. þessa [>laðs fagna og óska að aldrei linni; það er drífan af nýjum kaupendum, sem sífelt drífa að „Öldinni". N ý t r Ýniwir hafa óskaö að fá myndifta al' Jóni Ólafssyni keypta sérstaka. Vér getum ekki orðið við þeim tilmæl- uni. Hún fæst að eins keypt í sam- r^iiiuli við „Öldina". Hver sein send- ir inn $1,75 fyrir nýja áskrift að „Oldinni", fær [>laðið frá byrjun til ársloka með mynd. FRE.TTIR UTLÖND. — England. Salisbury lávarðr hélt nýlega ræðu í Exeter, sem mjög heí- ir spilt fyrir stjórn hans. Hann kvaðst auðvitað ganga að því vísu, að Glad- stone komist að völdam við kosn- ingar þær, er senn fara í hönd. En liann lagði mikla áherzlu á, að hann bæri þ:ið traust til lávarðadeildar þingsins, að hún spornaði móti bylt- ingatilraunum Gladstones. Nú er eng- inn lilutr til óvinsælli á Englandi en sú hugsun, að lávarðarnir leyfi sér að traðka vilja þjóðfulltrúanua, og alþýða á Englandi er uppvæg út af þessari ræðu' stjórnarforsetans. Pbinzints ai' Wai.ios kvað hafa i liuga aö heimsækja Oanada í vor. Hans kvað vera von til New York 27. Maí, og ætlar að halda þaðan til Niagara Falls, og svo til Ottawa, hvað sem lengra verðr. Hann hefir 30 föru- nauta, og liaí'a þegar verið leigð handa þeim tvo neðstu gólfin í Falls Hotel, Niagara. Hebbebt Gi.adstone, sonr „gauila niikilinennisins", er nýkominn heim frá Nizza, þar sem faðir hans dvelr' nu uér til hvíldar og heilsubótar. Ilann segir faðir sinn sé svo ern og hraustr, sem fremst megi verða, og gangi á hverjuin degi 6 mílur (ensk- ar) sér til heilsrabótar, og þreytist ekki hót við það. Næbbi lá rétt nýlega að stjórn- in yrði undir i atkvæðagreiðslu í parlíainentinii énska. Orðrómr um ná- in þingrof fer mjög vaxandi síðan. — ÞýískalaND. Dáhm er þar próf'. 'l'li. Mommsen, einn af lærðustu mönn- uin L'ý/.kalands, höfundr nafnkendrar Rómverja-sögu, og mikill fjahdmaðr Bismarcks. CANADA. — Fyrik skömmtj þóttist Dominion- stjórnin bafa í'ehgið boð frá Bandar.- stjórn nii», að senda nú nefnd suðr, til að semja um verzluuar-samband. Bandaríkjastjórn neitaði því að hafa sent slík boð, en suðr fór þú Sir John Thomson með tveim öðrum fé- lögum sínuin úr stjórniimi. Komu til Washington og f'undu Blaiue, en hann vildi ekkert við þá semja, nema þeir hefði umboð Bretastjórnar. Sendu þeir þá hraðskeyti til Salisbrary'e lávarðar, að liann seiuli þeim umboð með mál- þráðarskeyti. En liann neitaði því, Og varð svo ekkert ur samningunum. Það er haft eftir Bandaríkjastjórn, að við þessa stjórn, sem nú sé í Ca- nada, reyni hún enga verzlunarsanin- inga. WINNIPEG. — Séra Jón Bjaknasok liggr alt af fyrir dauðanum, og tekr af og til út mjög þungar þjáningar. Læknarnir telja honum nú mjög litla lífs von. — Séra Hafst. Pétbsson er bór um tíma, þjónar lút. söfnuðinum. — Séba Fr. Bebgmann kom fyrlr helgina að sunnan; prédikaði í lút. kyrkjunni síðastl. sunnud. kveld. — Rev. B. Pétbsson heldr guðs- þjónustn í Pembina, N. D., næsta sunnudag. — A Laugakhaiunn var féll dómr í fullsetnum rótti í máli Hon Jos. Martin's gegn Free Phess (Luxton rit- stjóra), því er kviðdómr dæmdi í vor í og sýknaði Luxton. Réttrinn segir, að kviðdómendr hafi ekki skilið málið, ekki svarað spurninguni dómarans, og því engan úrskurð gefið um það sem var aðalefnið. Því dæmir réttrinn að málið skuli tekið fyrir á ný. Þykir nú alt þunglegar horf'a fyrir Luxton. Dómsatkvæði Bain's dómara í mál- inu þykir eitt ið vandaðasta dómsat- kvæði, er hér heflr sézt í mörg ár. — TJnítaka-samkoman á Assiniboine Hall 10. þ. iii. var fjölsóttari en til- stofnendr munu hal'a þorað að búast við: 214 manns inni. Skemtanir vóru margar auk tombólunnar: Formaðr safnaðarins (Jón Olafsson) sagði nienn velkomna og stýrði samkomunni. Með hljóðfæraslætti skemtu þeirherrar H. G. Oddson og Wni. Anderson; með ræðu- höldum Rev B. Petersson og Mr. B. L. Baldwinson; með npplestri Mr. St. Seheving, Mr. E. Hjórleifsson og Mr. Jón Ólafsson. Mrs. Pétrsson og Mr. Anderson léku lítinn sjónleik (á ensku) og þótti ágætlega takast. Af ræðu- mönnum var sérstaklega góðr rónir ger að inni frjalsmannlegu og drengi- legu tölu Mr. Baldwinsons. Mr. Schev- ing skemti líka fólkinu með því að „gera kraftaverk", sem fór dásamlega úr hendi. — Alls kom inn á samkom- unni $72,50, og munu yflr $60 af því vera hreinn ágóði. — Söfnuðrinn færir öílum, sem studdu að samkomunni, hvort heldr með gjöfum, skemtunum, aðsókn eða á annan hátt, innilegustu þakkir, ekki sízt fyrir þann umburð- arlyndis og bróður anda, sem í öllu kom fram af hendi þeirra, sem eru annara trúskoðana. — Únítabaköfnuðbixn hér hefir nu keypt sér lóð undir kyrkju, hornlóð- ina (tvöfalda a breidd) rétt andspæn- is Iútersku kyrkjunrd á norðaustr- horni Nena og McWilllam stræta. Er ætlazt til, að kyrkjan snúi i norðr og suðr eins og lúterska kyrkjan og horfi dyrnar í suðr. í lóðinni, (sem kost- aði $400) eru þegar borgaðir $100, og í kyrkjubyggingarsjóði munu nú vera liðlega $70, og ámóta útistandandi i loforðum, sem greiðast á á þessu ári. Þetta þykir ekkert óefhileg byrjun, þar sem ekki var byrjað að hugsa uin kyrkjubygging . eða sjóðsmyndun fyrri en skömmu fyrir síðastl. jól. — Almæli er, að samkoma Úní- tara 10. þ. m. hafl veriö einhver in bezta samkoma, seni hér hali verið haldin meðal landa. ORÐABELGRINN. AðSENDINGAR ÚR ÖLLUM ÁTTl'M. DEILAN í PRESBYTERA-KYRKJUNNI. Eftir N. Y. „Sun". Ið núverandi trúarbragða-uppnám í Presbj'tera-kyrkjunui byrjaði með samtökum inna vitrustu manna gegn kenningu kyrkjunnar um eilífa útskúf- un, og hafa þau samtök vaxið uni næstliðin 25 ár, jafnvel fyrst meðal presta, sem vóru gæddir góðum til- finningum. Áðr var það siðr presta, að enda enga prédikun án þess að lemja þess- ari kenning inn í syndarann. Honum var sýnd „in komandi reiði"; og inn „eilífi bruni í díkinu, sem vellr af eldi og brennisteini", var málaðr upp fyrir honum með fjúkandi mælsku. „Jafnvel eftir að þú hefir lifað i hel- víti um allan aldr sólarinnar, tungls- ins og stjarnanna, veinandi og stynj- andi án augnabliks friðar eða hvíldar", — sagði séra Jónatan Edward — „þá skaltu þó vita, að þú ert ekki vit- und nær enda þinna heiftarlegu börm- unga, og að reykrinn af þeim skal stíga upp um ;; i!a e . lalausa eilífð. Líkamir yðar, se n lu./a verið brcnd- ir og steiktir í þessum hvæsandi log- um allan þann tíma, skulu þó ekk- ert hafa oyðzt.—Þeir skulu halda áfram að stikna gegn um e' la eilíf'ð enn, sem ekki hefir orðið stytt um augna- blik af' því sem liðið er". Andstygð á þvílíkri voða-kenning gerði vart viö sig jafnvel á Jónatans dögum; en þó hefir hún ekki getað haldið grimmum klerkum frá að prédika um hclvízkar kvalir fram á þennan dag. Smám saman varð það skoðun beztu presta ,og vitrustu leikmanna, að biblíukenn- ingin þyrfti breytinga og endrbóta við, kenningin um helvíti að falla og Westminster-trúarjátningin að endr- skoðast, til þess að steypa allri henn- ar útskúfun á heiðingjum og úskírð- um börnum. — Meðal þessara „beztu manna" kyrkjunnar er I)r. Briggs, sem hefir lýst yfir því að bibiían, sé ó;i- reiðanleg bók og að eilíf framför liggi fyrir öllu mannkyninu. — Þannig hef'- ir ið mikla guðfræðislega ágreinings- efni Presbytera-kyrkjunnar á þeosum di'igum miöpunkt sinn í útskúfunar- kenning kristindómsins. — Mr. James Mew hefir nú í mánaðarritinu „Nine- teenth Century" tekið upp nokkra staði eftir ina gönilu kyrkjufeðr írá þeim tíma, er þeir vóru að festa kenn- inguna um helvíti í kristninni, og líkjast þeir staðir mjög útmálun séra Jónatans Edwards. „Ef einn maðr sæi þær píslir", segir St. Stephanus, „gæti hann ekki hreyft sinn minnsta fingr ¦ áðr en hann dæi af'hræðslu". Hiero- nymus og Tertullian þreytast aldrei að telja mönnum trú um helvíti, sein „velli af eldi og brennisteini". „Hvert hræ af inum glötuðu er viðbjóöslegra en miljón af froskum", segir. Jeremias Taylor. „Hver hugsjón af helvíti er himnaríki í samanburði við hvað það er í raun og veru", segir St. Bona- ventura. „Þeir glötuðu eru svo þétt pressaðir saman í helvíti", segir einn kyrkjul. rithöfundr, ,,að 100,000 miljónir cru þar á einni þýzkri ferhyrn.mílu". Löngu fyrir daga sóra Jónatans full- yrti St. Thomas Aquiuas, „að inir út- völdu geti horft á píslir glataðra sálna án minnstn óánægju yflr kjörum þeirra". l'ni það, hvar helvíti sé, hafa verið mjög deildar skoðanir meðal guðfræðinganna á öllum tímum kristn- innar. Menn hafa hugsað sér það á cnduui iarðarinnar, hinumegin á hnett- inum, í miðri jörðunni, í Marz, í tunglinu, í aólunni. Tertvillían, og síð- ar Dante, komu því fyrir í miðri jörðunni, til þess að geta fengið með- al-afstöðu af inum ýmsu ágizkunum gnðfræðinnar, en loftleysi og ónóg víð- átta Jjeíir síðar gort þá ætlun vafa- sama, og þá varð til sú hugmynd meðal kristinna manna, að mestar líkur væru til, að sálin mundi geyma það í sér. Að helvíti sé kringlótt og fiatarmál þess óþekt, hefir verið drotn- andi álit á öllum tímum af aldri þess. Um íjölda íbúanna hefir verið mikið þrætt. Eftir útreikningi þeirra guðfræðinga, sem ætla þar heimili öllum heiðnum mönnum, þá veltist þar um í glóðinni miklu meira en tveir þriðjungar af öllu mannkyninu. „Meiri hluti inna dánu hefir farið til helvítis", sagði séra Jónatan í ræðu, er hann flutti að Enfield í Connecti- cut 1741. Gulielmus Parisiensis reikn- aði, að eingöngu djöflar í helvíti væru 44 milj. 435,506, — en aðrirjafn- færir reikningsmenn, og mikilsvirðir guðfræðingar, segja þá miklu fieiri. A síðasta þingi Presbytera, sem halilið var í Detroit, sagði einn guð- fræðingr, að AVestminster-trúarjátning- in dæmdi 30 sálir til helvítis á mín- útu liverri, eða 43,200 á dag, eða 15 milj. 768,000 á hverju ári. — Dr. Louis Du Moulin, prófessor í sögu að Ox- ford 1860, sannaði með guðfræðinni, að ekki einn af 100,000, nei, ekki einn af miljón manna, alt frá Adam niðr til hans daga, gæti verið frelsaðr. — Michael Wigglesworth — í bók sinni um „Dómsdag" — er þó svo nærgæt- inn að ætla óskírðum ungbörnum veru- stað í vægustu deildinni í helvíti. — Siðuð tilfinning a vorum dögum getr ekki liðið glötunarkenningu kristin- dómsins lengr. Og af því eru sprott- in in voldugu samtök beztu manna til að steypa Westminster-trúarjátn- ingunni. Og vonandi er, að helvíti gömlu guðfræðinnar hverli innan skams úr trúarjátningu mótmælenda. En það getr orðið að eins með því, að breytt verði undirstöðu trúarinnar, ef liún verðr ekki algerlega upprætt. Mann- félagið hlýtr í mörgum greinum að breytast til ins betra, ef alþýða hætt- ir að trúa eilíi'ri utskúfun, og ótti manna við hræðilegar afleiðingar, ef þeir neiti kristinni tni, hverfr". Hvað dásamlega að útmáluniu á kvölum glataðra sálna befir getað náð festu í kcnningum kyrkjunnar a ís- landi, má víða sjá í ræðum Jóus biskups Vídalíns og lieiri guðfræðinga frá eldri timum; en einna gerðarleg- ust er hún þó i 49. saliui út af' hug- vekjum Dr. Gerhards eftir séra Sig- urð Jónssou á Presthólum, þar sem þessi vcrs standa: „Af eiiuuii neista i eymdar-glóð ólíðanlegri pína stóð, en þó kvinuu hér kynni sar kvelja jóðsótt um þúsund ár". Minsta korn þá af' uiinstu kvöl er miklu þyngra' cn alt he'uns böl, og þó uð Adams ;irfarner allir skifta því jaf'nt með sér".

x

Öldin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Öldin
https://timarit.is/publication/142

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.