Dagsbrún - 14.08.1915, Blaðsíða 1

Dagsbrún - 14.08.1915, Blaðsíða 1
Ö DAGSBRÚ N ÞO LIÐ EKKI RANGINDI ÚTGEFANDI: NOKKUR IÐNAÐAR- OG VERKMANNAFELOG BLAÐ JAFNAÐARMANNA RITSTJÓRI OG ÁBYRGÐARMAÐUR: ÓLAFUR FRIÐRIKSSON 6. tbl. Reykjavik, laugardaginn 14. Agúst 1915. I. árg. Bæjarstjórnin og dýrtiðin. Alveg sömu orðin, sem sögb v°ru í siðasta blaði um Alþingi (eða þingmennina) eiga við um bæjarstjórn Reykjavíkur (og eflaust öeiri bæjarstjórnir). Það vantar t>ar alþýðumenn, eða menn, með all>ýðu-hugsunarhœtti, því eí eigi væri svo, væri bæjarstjómin fyrir löogu búin að gera eitthvað til Þess að bæta úr þeirri dýrtíð og þeim vandræðum, sem nú vofa vfvr Verkalýðnum. En bæjarstjórnin heflr ekki gert neitt, og það er óvíst hvort hún gerir nokkuð, þrátt fyrir áskoranir þær, sem nefndar eru á öðrum stað hér í Waðinu. Eitt af því, sem bæjar- stjórnin fyrir löngu hefði átt ab vera búin að koma lagi á, er Mótekjan. Meo t>ví afar-háa verði, sem nú er a kolum, gengur það glæp oæst, að bæjarstjórnin skuli ekki nafa látið taka upp sv0 hundruð- um srnálesta skifti af mó, eink- um þegar þess er gætt, í hve á- gætu landi tii mótekju, bærinn á völ að láta vinna, þar sem besti m°r er í landi Rvíkurbæjar, og Það meira að segja alveg fast við útjaðra borgarinnar, t. d. spölkorn fyrir austan gasstöðina. Þab er enginn vafi á því, að það gat jafnv«l korgað sig í fyrra, að brenna mó tteðan kolin voru helmingi ódýr- ari en þau eru nú, svo hver rnaður, með fullu viti, sér, að mór- irm mundi núna mikið ódýrara el<Í8neyti en kol, ef nóg hefði Verið til af honum, og það jafn- Vei þó verkakaupið við að vinna ar*ri, hefði verið töluvert hærra fy«r haSkvæmari hátt, en þegar ein- ataka maður, eða fáir saman, eru að bauka við að taka mó. Það er Því Uklegt, að mórinn hefði, þrátt ^ töluverða kauphœkkun, orðið ^ert dýrari en í fyrra; en svo ^01 kunnugt er, þá var kaup- ^kun aii( aem fékat j Sumar, a^ af öllu töluverð, þar sem hún al eifis nam einum 5 aur. hvað >tiria vinnu snertir. En það er i fyrra. Pví það má gera ráð i að mótekju í stærri stíl, mátt framkvæma á mikið alls ^ua ei .------------- inri °sennilegt, að hefði bær Up 8tíax í vor látið fara að taka ari0 ^6 (°g það hefir verið sum- hefjj. J1 Þess að þurka hann) þá orði0 6ftirsPurnin e'ftir vinnukrafti íengistSv° miki1' að kauplð he£^ stað 5 aett UPP um 10 aura' [ ' ^D> eins og þegar er tekið fram, þrátt fyrir það, þótt þessi kauphækkun hefði fengist, mundi mórinn að líkindum hafa orðið helmingi ódýrara eldsneyti en kolin eru nú. Þeir, sem ráða fyrir Reykja- víkurbæ, finst það ef til vill af- sökun fyrir sig í þessu máli, að bærinn lét í fyrra taka upp nokk- uð af mó, sem ekki gekk út, og sem því stendur að mestu ennþá við mógrafirnar (auðvitað nokkuð skemdur eftir árs útivist). En þetta er engin afsökun. í fyrra horfði málinu alt öðruvísi við, því þá var lltill munur á því að brenna mó eða kolum, því kolin voru ekki stigin í verði, og mórinn var orðinn blautur og ófær til elds- neytis, áður en menn vissu í hve afar hátt verð kolin mundu kom- ast, vegna verðhækkunar á farm- gjaldi. Þess er vert að geta, að mál þetta um ódýran eldivið er mikils- verðara en margur gerir sér í hugarlund. Því það er annab og meira, sem hér kemur til greina, en eingöngu það, hvort hver maður þurfl að láta fleiri eða færri krónur fyrir eldivið. Eins og nú er ástatt fyrir fjöldanum, vegna þess hve allar nauðsynjar eru rán- dýrar, þá er auðsætt, að það er ekki nema tiltölulega lítið, sem hægt er að verja til eldiviðar- kaupa. En af þvi leiðir aftur, þegar veturinn kemur og kuldarnir, að fólk neyðist til þess að hnypra sig eins mikið saman og það get- ur, til þess að halda hita. En af því hlýtur að leiða stórkostlegur heilsuspillir, því eins og þeir vita, sem á annað borð vita nokkurn skapaðan hlut um hag alþýðu- manna hér í Reykjavík, þá er þéttbýlið hér svo mikið og hús- næðiseklan svo mikil, að fjöldi fólks verður að gera sér að góðu, að búa í svo þröngum híbýlum, að það er stórhættulegt heilsu þeirra, hvað þá heldur, ef það, sökum afarverðs á eldiviði, neyð- ist til þess að þrengja enn meir að sér, og alveg steinhætta að opna glugga, til þess beint að krókna ekki úr kulda. Er húsnæðisleysi þetta eitt af þeim málefnum, sem það er skylda bæjarstjórnar að íara að hugsa um (þótt ekki heyri það undir ráðstafanir vegna dýrtíðar), þar sem vitanlegt er, að meiri- hluti íbúa þessarar borgar á bæði við ónóg og rándýr húsakynni að búa, að því ónefndu, að mörg hundruð manns, hér í höfuðstað þessa ,álfu vorrar yngsta lands", hefst við í bústöðum svo óhollum, að danskir bændur mundu ekki taka í mál, að hafa svínin sín í þeim. Mjólk. Þá er mjólkursalan eitt af þeim málum, sem bæjarstjórnin fyrir löngu hefði átt að vera búin að koma lagi á. í fyrsta lagi þarf að sjá um að mjólkursölustaðirnir séu eins og þeir eiga að vera, því nú sem stendur er langt frá því, að þeir séu það, og bæjarmenn hafa enga tryggingu fyrir því, að sú mjólk, sem þeir kaupa dýrum dómum, sé ósvikin, heldur vita menn þvert á móti fyrir víst, að mikill hluti af mjólkinni er svikinn (blandaður vatni). Og engin trygging er fyrir því, að mjólk sú, sem seld er hór, só eigi full af tæringargerlum og óðrum sóttkveikjum. Það er að sönnu heilbrigðisfulltrúi hér í borginni, og í sumar auglýsti hann, að þeir sem seldu mjólk til bæjarins, yrðu tafarlaust að senda dýralæknisvottorð, en það eru lík- indi til þess, að þetta hafi haft fremur litil áhrif á heilnæmi mjólkurinnar hér í bænum. Bærinn þarf að koma upp mjólkursölubúðum, er geri samn- inga við nærsveitabændur, svo búðir þessar hafl alt af næga, heil- næma og ósvikna mjólk á boð- stólum. En þessar ráðstafanir eru ekki fullnægjandi. Eins og bærinn þarf að eignast togara til þess að geta séð bæjarmönnum altaf fyrir nægum fiski, eins þarf hann sjálf- ur að koma sér upp kíiabíá, til þess að geta selt m'ónnum mjólk- ina fyrir það sem kostar að fram- leiða hana. viðbárur. Til þess að kaupa togara og gera hann út, þarf bærinn að eins að hafa ráð á 75 til 100 þúsundum, því bankarnir hafa fram á þennan dag lánað jafnháa upphæð til togarakaupa, eins og kaupendur sjálfir lögðu fram, og ólíklegt er, að þeir geri einstökum mönnum hærra undir höfði, en sjálfu bæjarfélaginu. Hvað kjötinu viðvíkur, þá er þar skjótast af að segja, að það er orðið svo dýrt, að það geta ekki aðrir haft það oft til matar en þjófar og ríkismenn, en engu að síður ætti að koma skipulagi á kjótverzlunina, svo að það væri að minsta kosti altaf hægt að fá kjöt, því það er mjög langt frá að svo sé, þó ekki sé kjötverzlunin eins mikið á ringulreiði og verzl- unin með nýjan fisk, því fiskur kostar ' 5 aura annan daginn, en 15 hinn, og er oft ófáanlegur þann þriðja. * Að líkindum eru til menn í bæjarstjórn Reykjavíkur, sem vildu hugsa um hag alþýðunnar, en því láta þeir þá ekki eitthvað til sín taka? Auðvitað er þab dálítil af- sökun fyrir þá, ab almenningur lætur hér um bil aldrei heyra til sín, kvartar ekki né krefst neins, en þetta er ab eins lítil afsökun, því bæjarstjórn er til þess, ab hún sé vakin og sofin við að hugsa um hag borgaranna, og mest þeirra sem mest þurfa þess með. Fiskur og kjöt. Eins og bærinn þarf að taka að sér mjólkursöluna, eins þarf hann að taka að sér og koma skipulagi á kjötsölu og fisksölu. Hvorttveggja vantar tilflnnanlega, og þarf að sjá um ab nægar byrgbir af hvor- tveggju berist daglega til bæjar- ins. Bærinn þarf nú þegar ab gera samninga, annabhvort um ab leigja togara og sjálfur gera hann út, eba vib togaraeigendur, um ab flytja tilteknar birgbir af fiski hingab, svo altaf sé hægt ab fá nýjan fisk í soðið; og það er engin hætta á ferðum, þó meira bærist hingab af fiski, en hægt væri að selja nýtt, því þann fisk mætti salta, og mundu færri en vildu, upp um sveitir, fá hann. En þetta eru að eins bráðabyrgðarráðstaf- anir, því eins og tekið er fram fyr í þessari grein, og áður hér í „Dagsbrún", þáþarf bærinn sjálf- ur að eignast togara og það sem fyrst. Þeir sem eru á móti þessu munu segja að það vanti fé til framkvæmdanna, en vib nákvæma athugun mun þetta reynast tómar Reykjavík. Einn af borgnrum þessa bæjar, hefir skrifað rit- stjóranum og lagt þá spurningu fyrir hann, til hvers hinn nýi hluti Ingólfsstrætis væri ætlaður, líklegast þó ekki til þess að ganga um ? — jú, trúlegt er ab það hafi verib tilætlunin, en vel er skiljan- legt ab menn furbi sig á því, þar eð eigi er hægt að komast um stræti þetta án þess að óhreinka sig, nema með því að stikla á steina- röðinni, sem er framan við gang- stéttina. En fari maður út af stein- unum, veður mabur moldina upp á rist, og hefir færbin þarna þó batnab dálítið við rigninguna nú á dögunum, því áður óð maður moldina í mjóalegg (líka á gang- stéttinni). Skotfélag vilja nokkrir menn hér í borg- inni stofna. Óvíst um fram- kvæmdir.

x

Dagsbrún

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagsbrún
https://timarit.is/publication/173

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.