Dagsbrún - 31.12.1915, Blaðsíða 1

Dagsbrún - 31.12.1915, Blaðsíða 1
PREMJIÐ BKKI HANQINDI ]DAGSBRÚN[ OOLIDIKKI KANOINOI BLAÐ JAFNAÐARMANNA GEFIN CT MEB STYRK NOKKCRRA IÐNABAR- OG VERKMANNAFÉLAGA RITSTJÓRI OG ÁBYRGÐARKAÐUR: ÓLAFCR FRIÐRIKSSOK 27. tbl. Reykjavík, Föstudagínn 31. Desember. 1915. Þetta tölublað er síðasta tbl. þessa árgangs. Kaupendur blaðsins eru vin- samlegast beðnir hafa það hugfast að »Dagsbrún« er seld svo ódýrt að blaðið gæti ekki á nokkurn hátt staðist, ef það væri ekki borguð fyrir fram. Menn verða því að taka þvi með góðu, að þeir verða nú í byrjun Jan. krafðir um 1 kr. 25 aur., borgun fyrir næsta hálfa árganginn. Bæjarstjórnarkosningin. Eftir mánaðartima eða svo eiga að fara fram bæjarstjórn- arkosningar hér í Reykjavík. Alþýðufélögin ern búin að koma sér saman um að hafa samtök sín á milli um þátttöku i þessari kosningu, og i kosn- ingum yfirleitt framvegis, þvi ætlun alþýðuflokksins er að ná meirihluta í bæjarstjórninni áður, en mörg ár eru liðin. Kosningarrétt til bæjarstjórn- ar hafa undantekningarlaust allir karlmenn og alt kvenfólk, sem er fullra 25 ára að aldri *og sem ekki hefir þegið af S sveit, eða með glæp glatað mannorði sínu, og verið til heimilis hér i Rvík minst eitt ár undanfarið. Giftar konur hafa atkvæðisrétt þó þær séu ekki 25 ára gamlar. Kosningin fer fram leynilega, og það er kosið um lista. Eftir lögunum má með tölustöfum færa til nöfn mannanna, sem eru á listanum, og eins strika út nöfn, en 4ið þetta tapast atkvœði frá tistanum. Enginn alþýðnflokksmaonr niá því, málefnisin8 vcgna, flytja til nófnin á þeim lista, 8em alþýðnflokkurinn bVðnr fram, þó hann kynni fyrir sitt leyti, að hafa viljað að röðin vaeri öðruvísi, en hún er á Hstanum. Verkamenn á Akureyri niynduðu við kosningarnir i fyrravetur gott fordæmi, því þar féllu atkvæði þau, er list- »nn fékk, næstum undantekn- ingarlaust á listann í heild sinni, ©n kjósendur kaupmannalist- ^ns höfðu hringlað svo á hon- "m (með því að setja töluna * við neðri manninn, og 2 við Þann efri), að það vantaði ekki nema 20 til 30 atkvæði til þess að verkamenn hefðu komið að báðum sinum mönnum en köfðingjarnir hvorugum þeirra er þeir buðu. Einkunnarorðið er því: Ekk- ert hringl með nöfnin á list- anum. Við skulum sýna flokks- bræðrum okkar á Akureyri, að við kunnurn að fylgja, með fylktu liði, því merki, er við höfum sjálfir reist, og að við kunnum að að kjósa eins og þeir. Alhýðumeirihkiti í bæjarstjórn. Þeir segja sumir höfðingj- arnir: Hvað ætla alþýðumenn með það að koma sínum mönn- um að í bæjarstjórn? Þvi er auðsvarað: Við ætlum að koma þar að svo mörgum mönnum, að við getum farið að ráða bænum, ráða því hvernig Regkjavikarbœ er stjórnað; skilj- ið þið það? Hefði verið kominn alþýðu- meirihluti í bæjarstjórnina nú, hefðu áhugamál alþýðunnar ekki verið látin sofa þar þeim væra svefni, sem þau gera nú. Togari fgrir Rvíkurbœ; Eiukennilegt er það, að þó svo virðist, sem allir bæjarbúar séu svo gersamlega sammála um að bærinn eignist sjálfur togara, áð likindi eru til þess, að sýna mætti þann mann fyrir ærna peninga, sem játaði flónsku sína eða skammsýni, með því að segja að hann væri á móti þessum togarakaupum, þá gerir hin núverandi bæjarstjórn ekk- ert til þess að hrinda þessu afar þarfa máli áleiðis. Hvernig skyldi nú standa á þessu? Ætli að aðalorsökin sé ekki sú, að flestir þeirra, sem í bæjarstjórninni eru, finna ekki til þess, þó ekki sé hægt að fá fisk, af þvi þeir háfa nóg éfni til þess að kaupa sér niðursoðið fiskmeti, frosnar rjúpur og kjöt (hvernig kjöt er á bragðið fara þeir fátækustu hér í Rvík nú bráðum að gleyma). Að bærinn keypti togara er sæi bæjarbúum fyrir nægum fiski til matar fyrir sanngjamt verð, mundi verða eitt af þeim fyrstu málum er alþýðumeiri- hluti kæmi í framkvæmd. Byggingar. Annað mál, er alþýðuflokkur- inn mundí hrinda í framkvæmd er að láta bæinn fara að byggja. Híbýlaskorturinn er orðinn al- veg afskaplegur hér í Rvík, og eiga menn þó ekki góðu að venjast. Mörg hundruð fjöl- skyldur búa i svo löku'm' húsa- kynnum. að það er með öllu óverjandi; eða skyldi nokkur álítá það sæmilegt, að láta börn — komandi kynslóðina íslenzku — alast upp í húsakyunum, sem ekki þætti hæfur bústaður fyrir svín annarsstaðar — vegna kulda og raka. Það er til reglu- gerð um það hvernig hibýli megi vera lökust hér i Rvík, en það væri alveg eins gott að sú reglugerð væri ekki til, úr þvi ekkert er eftir^enni farid, enda er bezta ráðið til að út- vega bæjarbúum hæfar og ódýr- ar íbúðir, ekki að setja regtu- gerðir, heldur að bgggja. Og það er engu síður skylda bæjarins að sjá borgurunum fyrir hollum og ódýrum ibúð- um, heldur en að sjá þeim fyrir vatni eða gasi, þvi eigi eru þær síður nauðsynlegar. Bærinn á nógar lóðir til þess að byggja á, og nóg er grjótið til, til þess að byggja úr, og nógar, því miður nógar, yðju- lausar heudurnar,' sem fegnar vildu vinna, ef vinnu væri að fá. Hvernig stendur nú á því að bæjarstjórnin skuli ekki gera neitt í þessu þarfa máli? Ja, svarið verður líkt og í togara- málinu, þeir góðu menn, sem eru í bæjarstjórn, eru ekki í vandræðum með húsnæði sjálfir, og sumir' þeirra eru stórhúseig- endur sjálfir, svo það er i þeirra hag að hásaleigan haldist sem allra hæðst, en vitanlega mundi það þegar hafa þau áhrif að húsaleigan lækkaði, ef bærinn færi að byggja að nokk'ru ráði. Stutt en laggott. Kanpmenn og embættismenn. »Dagsbrún« berst af öllu afli móti kaupmanna og' embættis- mannavaldinu, en menn mega ekki álíta það skoðun blaðsins, að allir kaupmenn séu þjófar eða allir embætiismenn ræn- ingjar. í þessum tveimur stétt- um eru auðvitað upp og niður góðir og vondir menn, eins og í öðrum stéttum, og rangt er það sem einn kaupmaður sagði við ritstjórann, að »Dagsbrún« hafi sagt um kaupmenn, að þeir væru óheiðarlegir. Þvert á móti er vafalaust meirihluti þeirra mjög heiðarlegur, þvi enn sem komið er, er það ekki talið óheiðarlegt að selja búðarvöru dýrara verkafólki i kaupstöðum og fátæku sveita- fólki, heldur en embættis- mönnum, stórbændum og öðr- um efnamönnum. íslenzkt og útlent skyr. Eftir Gísla Gaðmnndsaon gerlafræðiag. Tekið með leyfi höf. úr Búnaðarritinu. Frh.-------- VIII. Hvenær er skyr heilnæmasU Á hverju stigi skyr er heil- næmast til neyzlu er erfitt að segja, vegna þess að ekki er fullkunnugt, hvort það eru af- urðir mjólkursúrgerlanna eða þeir sjálfir, sem hafa bætandi áhrif á meltinguna. Úr viku til hálfsmánaðar gömlu skyri er auðvelt að rækta mjólkursúr- gerla, en sé skyrið hálfs árs eða þar yfir er mjög erfitt að ná þeim úr þvi, enda úrkynjast mjólkursúrgerlarnir jafnan við langa geymslu í mjög súrri næringarsamsteypu. Liklegast þykir að mjólkursúrgerlarnir sjálfir hefji baráttu í þörmun- um gegn hinum skaðlegu ristil- gerlum, og fyrir því þurfi að komast sem mest af mjólkur- súrgerlum í þarmana, til þess að meltingin sé í lagi. Eftir þessu að dæma ætti nýlegt skyr að vera hollara en gamalt skyr, og er það í fullu samrætai við matarhæfi Búlgara; þeir búa til skyr daglega og neyta þess jafnótt allan ársins hring. IX. Heilnæmi íslenzkra mjólknr- súrgerla. Hoað viðvíkur heilnœmi hinna islenzku mjólkursárgerla hggg eg þeir sé að minsta kosti jafngildir hinum búlgprsku, Fgrst og fremst virðast islenzku gerlarnir ná- skgldir hinum búlgörsku, og soo eru allar likur til að islenzku mjólkursúrgerlarnir þróist ekki siður i þörmunum, þvi að eg hefi margregnt að þeir þróast bezt við 34—37° C, en búlgörsku gerlarnir nokkuð fgrir ofan 37° C. Metschnikoff telur hina mjóu, striklöguðu súrgerla í búlgörsku skyri hafa mest bæt- andi áhrif á meltinguna, en nú vill svo vel til, að i islenzku skgri eru einmitt þesskonar gerl- ar, og bera þeir meira að segja perlubandssúrgerlana ofurliði, þegar skgrið tekur að súrna. Að skyr- eða súrmjólkur- neyzla hafi yfirleitt góð áhrif á meltinguna, á þvi leikur enginn efi. Súrmjólkin hefir einkum bætandi áhrif á meltinguna, álíta menn'; veit eg Hka mörg dæmi þess, að illkynjað garnakvef hefir læknast með góðu skyri; vil eggeta þess. að nokkrir menn hafa fengið hjá mér bœði bólg<- arska og islenzka sármjólk til

x

Dagsbrún

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagsbrún
https://timarit.is/publication/173

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.