Dagsbrún


Dagsbrún - 26.02.1916, Blaðsíða 3

Dagsbrún - 26.02.1916, Blaðsíða 3
DAGSBRUN 29 náðhúsi hásetanna? Skyldi þeim ekki, hafa fundist það skræl- ingjabragur allgreinilegur, að geyma t. d. brennivínskvartil við hlið hinnar kollunnar þar, og ætla að selja úr því íslenzk- um »heldri mönnum« fyrir ærna peninga? »Heldri mönnum«, sagði eg, því að það vita allir að fátækir verkamenn eru ekki svo settir í þessari dýrtíð, að þeir geti keypt sér brennivínsforða á t. d. 10 kr. flöskuna. Og þeir vilja svd sem láta telja sig með heldri mönnum náungarnir, sem fara á »túr« í hvert sinn þegar áfengisfleyta er nýkomin frá útlöndum, enda þótt bæjarfélagið haíi lítinn sóma af þeim. Þeir hirða úr kollum hásetanna erlendu vesl- ingarnir, þótt dýrara sé en venjulegur áburður, og setja ekki fyrir sig þótt námsstyrkur- inn eða mánaðarkaupið fari •fljótlega út úr landinu. Auk þess eru það fleiri »heldri menn« og varfæmari um of- nautn alla, sem bjálpa til að tæma kollur en fylla pyngjur ágjarnra smyglara. Því að naum- ast mun sá orðrómur gripinn úr lausu lofti, að ýmsir »hátt settir« Reykvíkingar og útlend- ingar hér búsettir, fái við og við vænar »forsyningar« bjá smyglunum. Það eru þeir sem þykjast of stórir til að hlýða þessum »alþýðulögum« eða »skrælingjalögum«, sem þeir svo nefna, með hæfilegri(?) virðingu fyrir alþjóðaratkvæði. (Niðurl.) Bannvínur. Fyrirspurn. í síðasta tbl. Dagsbrúnar er greinkorn eftir einhvern Þórð Magnússon, sem nefnisí: »Gjaf- ir og fátækt«. í þessari grein er, að minsta kosti ein setning, sem nauðsynlega þarf útskýr- ingar við, frá hálfu höfundar- ins, því eins og henni er fyrir- komið í nefndri grein, eiga víst flestir óhægt með að skilja hvað bak við hana liggur hjá höf. Þessi setning er svo hljóð- andi: vHaldið bara áfram að riia um »Samverja« o. s. frv.« Ég vona að greinarhöf. láti menn vita hvað hann meinar . með þessum orðum og einnig vona ég að Dagsbrún flytji bæði fyrirspurn þessa og vænt- anlega útskýringu frá Þórði. Guðgeir. Mér finst þessi ummæli Ijós, og að þau verði ekki skilin á annan veg en þann, að því meira sem »Mgbl.« riti um »Samverjann« því augljósara verði, hve fátæktin er orðin mikil hér í Rvík. Annars væri ekki á móti því að hr. Þ. M. segði hvort hann átti ekki við þetta. Ritstjórinn. Fyrir og eftir bæjarstjórnarkosníngarnar, Félagið »Fram« sendi út prentað skjal fyrir bæjarstjórn- arkosningarnar, er bar fyrir- sögnina »Ávarp til Kjósenda Reykjavikurbæjar«. í »ávarpi« þessu stendur meðal annars um kaup á botnvörpuskipi fyrir bæinn: »Um þýðingu þess hefir mikið verið talað í sumum blöðum bæjarins, og allir þeir sem með þvi eru, geta verið fullvissir um það, að þeir geta ekki á nokkurn hátt greitt bet- ur fyrir því málí, en með því, að kjósa Thor Jensen, því hann er verulega kunnugur, og hefir þekkingu á slíkum málum, og allra manna best fallinn til að hrinda því áfram«. Þetta var nú sagt fyrir kosn- ingarnar. En viti menn! Þegar málið kemur fyrir bæjarstjórn, þá er hr. Thor Jensen heldur á móti því, að bærinn kaupi togara. »Fréttir« 20/a segja svo frá orð- um hr. T. J. Thor Jensen taldi mikla ann- marka á skipakaupum nú. Tvö ár mundi taka að fá, smíðaö botn- vörpuskip og það yrði 40—80°/o dýr- ara nú en áður. Réttara mundi að leita fyrir sér um hagkvæm flski- kanp handa bæjarmönnum.— Sjaldan mun það vera að kosningabrellur komast svo fljótt upp eins og hér hefir orðið, og verður grein þessi yonandi til þess að hr. Thor Jensen dregur ekki meira úr togarakaupunum en orðið er. Þess skal getið, að þetta fyr- nefnda skrumskjal, sem nefndi sig »ávarp til kjósenda« var undirskrifað: Stjórn félagsins Fram og kosninganefnd fé- lagsins Fram. Landsmálapistlar eftir Borgfirðskan bóndakarl. III. Heyrt hefi eg það á sumum, að þeír halda að járnbrautar- málið muni skifta mönnum i flokka áður langt liður, og kann vel að vera að svo verði. En ekki fer það mál langt nema snerta skattana og toll- ana. Hætt er við að tekjur landsjóðs þurfi að aukast all verulega, ef landið á að kosta járnbrautarlagningu austur, og hvernig á að auka þær? Er þar nokkur önnur leið, en fasteignar og tekjuskattur? En svo er eitt við járnbrautarlagn- inguna, sem ekki hefir verið athugað sem skyldi, og það er verðhækkun jarðanna á því svæði, sem hún liggur yfir. Sú verðhækkun gæti á næstu 50 árum eftir að járnbrautin væri lögð, hæglega numið 100°/o. Og hver ætti hana? Eftir nú- gildandi lögum ættu þeir hana, sem ættu landið. En er nokk- uð réttlæti í því? Það fæ eg ekki séð. Og þess vegna þarf lög, sem leggi 4°/o skatt á alla verðhœkkun mannvirkjalausra jarða. Áður en slík lög koma verða allir að standa sem einn maður móti járnbrautinni. Áð- ur en slík lög eru komin, er varla hægt að ræða um að leggja járnbraut, nema þá með það fyrir augum að gefa ein- staklingnum fé úr vasa heild- arinnur. En það vilja vist fáir. Listasafnið. Ákvörðun hefir nú verið tek- in um að láta húsið, sem reisa á yfir listaverk Einars Jóns- sonar, standa á Skólavörðu- holtinu. Verður það suður af Skólavörðunni, og hefir bæjar- stjórnin, sem hefir gefið land undir húsið, ákvarðað að það sé ekki nær Skólavörðunni en 80 stikur (hvers vegna?) »ísafold«, blaðið sem hr. 01- afur Rjörnsson erfði eftir föð- ur sinn, Rjörn heitin Jónsson, segir að safnið eigi að standa 80 ferstiknr suður af Skóla- vörðunni. Má búast við að »ísaf.« mæli í næsta blaði ástinaj fermilum, guðsorðið í pundatali og vitið eftir máltunnum — sitt eigið vit ætti hún þó að mæla i fingurbjörgum, til þess að þurfa ekki að nota óvenjulega smáar brotatölur. Nýtt jafnaðarstefnu-blað? Ein af af aðalkröfum okkar jafnaðarmanna, er það, að þau af framleiðslutækjunum, sem mikilvægust eru, séu opinber eign, enda virðist ekkert vera auðsæara, en að réttara sé að láta bióín, apótekið, togarana o, s. frv. vera eign bæjarins, og láta bæinn græða á þessum fyrirtækjum, heldur en að láta þau raka saman fé til þess að fylla með vasa einstakra manna. Nú er búið að ræða það mikið um kaup á togara, fyrir bæjarins fé, að jafnvel blað þessa Finsens (Morgunblaðið) er með þvi að bærinn eignist togara, og það ekki til þess að útvega mönnum ódýrari fisk, heldur til þess að láta bœinn grœða á þvi. Með öðrum orð- um: Morgunblaðið er farið að predika jafnaðarstefnu, og til þess að taka af öll tvímæli um það, að þetta sé rétt með farið, skal hér prentaður kafli úr ritstjórnargrein, sem kom í Morgunbl. þ. 21. þ. m. og hét »Útgerð bæjarins« (leturbreyt- ing gerð af Dbr:) »En hvenær bærinn ræðst í petta fyrirtæki, þá verður það gert — eða á að minsta kosti að vera gert — í þeim eina tilgangi, að afla bænum tekna. Botnvörpungaúlgerð er arð- samur alvinnuvegur, og bœrinn œtti að geta grœtt á honum, eigi síður en aðrir, ef hann fer skynsamlega að ráði sínua. En það er ekki einungis að Morgunblaðið vilji láta bæinn eignast togara, heldur vill það líka láta hann eignast vélbáta, svo sem sjá má á kafla þeim er hér fer á eftir (teknum úr fyrnefndri grein:) »Ef bærinn ætti nðkkra vélbáta, pá mundu bæjarbúar daglega geta fengið nýjan fisk með skaplegu verði og bæjarsjóður samt haft hag af út- gerðinni. En ef hann eignast botn- vörpung, þá verður hann að bugsa eingöngu um pað, að bæjarsjóður græði á honum. Og það er auövit- aö óbeinn gróði fyrir alla bæjar- menn. En best væri pað, ef bærinn gæti eignast bæði botnvörpunga og vélbáta, og svo mun fara pótt síðar verði. Lesarinn er beðinn að taka eftir siðustu setningunni »og svo mun fara þótt siðar verði«. Með henni slær þessi Finsen i borðið og segir: einu, tveir, þrír, »vér« viljum láta bæinn eignast bæði botnvörpunga og vélbáta — og þar með er það mál útrætt. Þvi miður er hætt við að »Morgunblaðið« verði ekki fast á rásinni hvað jafnaðarstefn- unni viðvikur, Vindar eru — svo sem kunnugt er — mjög óstöðugir hér í Rvik, blása sinn daginn úr hverri áttinni. Merkileg uppgötvun. Hr. landsverkfræðingur Jón Þorláksson hefur gert þá merki- legu uppgötvum að það sé hús- nœðislegsi hér í Rvik., og talar hann um þessa uppgötvunsína á »Fram« fundi i kvöld. Þar eð byggingafróðum mönnum er leyft að koma á þennan fund þó þeir séu ekki í »Fram«, er búist við að það verði alls á honum yfir 50 manns. Verkamannakjördæmi. Út af grein Glúms í siðasta tbl. Dagsbrúnar vildi eg mega gera þessa athugasemd. Við getum enganveginn gert okkur að góðu að hafa ekki frambjóðéndur til þings, að hausti, nema i 2—3 stærstu kjördæmunum. Sum tvímenn- ingskjördæmi eru blönduð, þannig að sjómenn og verka- menn geta ráðið öðrum þing- manninum. Svo er t. d. í Múla- sýslum. Hvers vegna skyldu Eskfirðingar og aðrir þurra- búðarmenn i kjördæminu kjósa Guðmund sýslumann á þing? Hvað hefir hann gert fyrir þá og hvað er hann líklegur til að gera? Ekki neitt, enda er lítilla afreka að vænta af slikum manni. Sama m'á segja um

x

Dagsbrún

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagsbrún
https://timarit.is/publication/173

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.