Dagsbrún


Dagsbrún - 04.06.1916, Blaðsíða 3

Dagsbrún - 04.06.1916, Blaðsíða 3
DAGSBRÚN 73 verkafólks, og eins og við er að búast, mætir hann megnri mótspyrnu frá þeim, sem hafa hag af því, að verkafólkið síandi á sem allra lægstu þroskastigi, en það eru vinnu- veitendur, og hafa þeir mikið til síns máls, þó ranglátt sé; þvi eftir þvi sem þeir fá vinn- una fyrir minna verð, getur ágóði þeirra orðið meiri, þeir geta því að vissu leyti verið heiðarlegir mótstöðumenn. Alt öðru máli er að gegna með þá, sem aldrei hafa verið vinnu- þiggjendur eða vinnukaupend- ur, heldur alla sína æfi lifað sem snýkjudýr á þjóðinni, og eru því sannnefnd þjóðaróþrif. Þegar þessir piltar fara að hella sér yfir verkafólk og þá menn aðra, sem þora að láta í ljósi álit sitt um réttmæti al- þýðusamtaka til að bæta kjör sin, þá eru þeir að auglýsa litstarf sitt, sem vert er að veita eftirtekt. Það er rétt að athuga litið eilt, hvað þessir piltar hafa til sins máls, til að berjast móti alþýðunni. Hingað til hefir þjóðin íalið embættismönnum næstum ein- göngu að fara með málefni sín og hafa á því fundist ýmsir gallar, sem óneitanlega stafa að sumu leyti af vanþekkingu þessara manna á sumum mál- efnum. Hvernig er mögulegt að embættismenn þeir, sem aldrei hafa stundað neina erf- iðisvinnu, geti gert sér fulla grein fyrir því, hvers verka- lýðurinn þarf við til að efla hagsmuni sina, enda er tæpast sanngjarnt að heimta, að þeir viti það eins og þyrfti. Á hverju ári kemur heil- mikið af útskrifuðum neraend- um frá skólunum, og er víst fremur fátítt að þetta fólk fari að vinna erfiðisvinnu á eftir, ef mögulegt er hjá því að kom- ast. Embætti eru ekki nóg handa þessum usla, svo þetta fólk safnast utan um hvern bitling, er leiðtogar þjóðarinn- ar geta miðlað, en þó sumt af því virðist ekki sem þarfast, er öllu óhætt meðan enginn er til eftírmálanna. Ef að alþýðan færi nú að hafa hönd i bagga með mál- efnum, mætti búast við því að þessir bitlingar smá fækknðu og er ei furða þó þessum þjóðþrifagemsum þætti sinn hlutur litið lagast við það. Þess vegna skjóta þeir eyrun- um undan húðinni nú og reyna að púa lífi i hiha, næst- um dauðu, pólitísku flokka landsins, sem þeir hata gerst leppar fyrir, og halda að al- þýðan muni hafa mist alla trú á sjálfri sér vegna afdrifa verk- fallsins, nýlega, en tíminn mun skera úr því, hvort þeir reikna það dæmi rétt. Frh. G. Hj. Borgað fyrirfram 2 arganga blaðsins með 5 kr.: H. K. Hverfisg. Nýju hásetarnir. Dettur nokkrum í hug að blöðin »Vísir« og »Morgun- blaðið mundu hafa barist af meiri ákaía fyrir málstað auð- valdsins rnóti alþýðunni, þó full- trúar auðvaldsins — útgerðar- mennirnir — hefðu átt blöðin? Eg held ekki! Sannleikurinn er sem sé sá, að útgerðarmennirnir eiga sál- irnar í hr. Vilhjálmi Finsen og hr. Jakobi Möller — ef á ann- að borð er gengið út frá því að þeir hafi einhverja tegund sálar, (dýrin, t. d. hundarnir, eru taldir hafa sál), svo ekki er við öðru að búast af þeim. En þessi grein átti nú ekki að vera um það náttúrufræð- islega atriði, hvort J. Möller, V. Finsen og hundarnir hefðu sál, heldur um síðustu heimzku þessara góðu manna, en það er lofsöngur þeirra um nýju hásetana á togurunum. Hver er sannleikurinn í því máli? Sá, að óvönu mönnunum hefir verið hrúgað í land af togur- unum, ogað þeir koma ómeiddir, eiga þeir ekki sjálfum sér að þakka heldur gömlu hásetunum sem hafa orðið að orga sig hása til þess að vara þessa mann- garma við vírunum og öðru sem þeir gátu drepið sig á. Sjálfur. Tvennir eru tímarnir fyrir ísafold. Árið 1909 voru þrir merkismenn ritstjórar við blaðið og auk þess Ólafur Björnsson. Nú er Gísli og Einar, i hjáverkum báðir, enda flestir hættir að kalla ísafold blað. ___________ X. Kveðjur. S. J. Kaflarnir »Himinn ogjörö« fara að koma aftur í næsta blaði. gökabúíin á laugav. 4 — ,Ant ikvarisk' bókaverzlun— Mikill afsláttur af brúkuðum : : bókum. : : Xlæíaverzlun og saumasto|a Guðm. Sigurðssonar Laugaveg 10 selur ódýrt íataf»ljií ekta litir. JPljót af- g-reiösla — Vönduð vinna. TVý íataeíni með hverju skipi. Sparið peninga. Auglýsingnra í Dagsbrún veitt raóttaka í Bókabúðinni, Laugavegi 4. Stefnurkrá $þý3uJIokkrins. 1. Utanrikismál. Flokkurinn er mótfall- inn því, að byrjað verði fyrst um sinn á samningatilraunum um samband íslands og Danmerkur, hinsvegar sé hagsmuna landsins gætt vandlega í skiftum við Dani og aðrar þjóðir. 2. Skattamál. Atnema skal alla tolla af aðfluttum \örum. Fyrst og fremst kaffitoll, sykurtoll og vörutoll (um tóbak sjá lands- verzlun), en til að standast útgjöld lands- ins séu lagðír á beinir skatiar að svo miklu leyti sem arður af jramleiðslu og verzlun er rekin sé fyrir hönd þjóðfélags- ins, ekki hrekkur til gjalda landsins. Þessir beinu skattar séu: a. Hækkandi eigna- og iekjuskatlur, þar sem hæfilegur framfærslueyrir fjölskyldu- manns sé látinn vera undanþeginn skatti en siðan fari skatturinn smáhakkandi og sé hlutfallslega mestur á mestum tekjum og verðmestu eignum. b. Verðhœkkunar skattur af öllum lóðum og löndum að því leyti sem verðhækkun- in stafar af almennum framförum lands- ins eða aðgerðum þjóðfélagsins. Skattur þessi skiftist eftir ákveðnum hlutföllum milli landssjóðs og sveitar- (eða bæjar) sjóða. 3. Landsuerzlun og -framleiðsla. Landið taki að sér einkasölu á ýmsum vöruteg- undum, fyrst og fremst: steinolíu, kolum salti og tóbaki, taki þátt í atvinnu og fraiu- leiðslufyrirtækjum svo sem: stórskipaútgerð til íiskiveiða og flutninga, síór-iðnaði, námugreftri og þessháttar. Þegar hvalaveiðar verða teknar upp aft- ur, skulu þær eingöngu reknar af landinu. 4. Bankamál. Landið hafi umráð yfir aðalpeningaverzlun landsins, skal í því skyni auka og efla Landsbankann. Til að greiða fyrir hringrás peninganna skal með heppilegri löggjöf stutt að stofn- un sparisjóða og lántökufélaga með sam- vinnusniði víðsvegar um landið. 5. Samvinnumál. Samvinnufélagshreyfing- una skal styðja i baráttunni við kaup- mannavaldið bæði með hentugri löggjöf og ríflegum íjárveitingum til að útbreiða þekk- íngu á henni. 6. Samgöngur. Áherzla skal fyrst og fremst lögð á að koma samgöngum á sjó í gott lag, einkum með bættum strand- ferðum. Frá kauptúnum skal leggja vel gerðar og breiðar akbrautir til sveitahéraðanna. Hættu- legar og illfærar ár brúaðar, og erfiðir fjall- vegir bættir og varðaðir. Járn-brautir, sem verða Iagðar í landinu skulu lagðar og reknar fyrir opinbert fé. Öll samgöngutæki séu þjóðareign. Einnig síma- og loftskeytatæki. 7. Sávarútvegsmál. Mikil áherzla skal lögð á að bæta lendingar og gera bátahafn- ir alstaðar þar sem bátaútvegur er rekinn. Nákvæmt eftirlit sé haft með útbúnaði skipa og báta. Vitar séu bygðir og sjómerki auk- in. Veðurathugunarstofa sett á stofn. Lif- trygging sjómanna sé aukin og endurbætt stórvægilega frá þvi sem nú er. 8. Landbúnaðarmál. Til þess að efla hinn aðalatvinnuveg þjóðarinnar, land- búnaðinn, og til þess að koma í veg fyrir ofmikið aðstreymi fólks úr sveitunum til kaupstaðanna, skal varið nægilega miklu fé til tilraunastöðva, og til að útbreiða ókeypis hagkvæma búnaðarþekkingu. Ábúðarlöggjöfinni sé breytt leiguliðum í hag, landsetum landsjóðs sé veitt lífstiðar ábúð, en þjóðjarða- og kirkjujarðasölu hætt. 9. Alþýðumentun. Kappkosta skal að bæta hana, sérstök áherzla lögð á að kenna mönnum hagfræði og félagsfræði. 10. Dómsmál. Umboðsvald og dómsvald sé aðskilið. Meðferð sakamála fari fram opinberlega og munnlega. 11. Hegningarlöggjöfmni sé breytt í mildari og mannúðlegri átt og stefnt að því að bæta þá brotlegu, fremur en að hegna þeim. 12. Trúmál. Trúarbrögð eru einkamál og hinu opinbera óviðkomandi, komi þau eigi í bága við þjóðfélagslífið. 13. Ejtirlaun. Eftirlaun embættismanna, eins og þau eru nú, séu afnumin. lh. Verndun mannslíja. Lög séu samin er komi í veg fyrir að mönnum sé mis- boðið með illri og ómannúðlegri vinnu, hvort heldur á sjó eða landi. 15. Fátœkralöggjöfin sé tekið til ræki- legrar endarskoðunar, aðaláherzlan lögð á það að fátækrahjálpinséhjálp til sjálfshjálp- ar og að menn sem verða bjargarþurfa, án þess að þeim verði með réttu umkent, fái nægilegan stuðning án mannorðsmissis eða mannréttinda. 16. Sáttasemjari Sérstakur maður sé skipaður til þess að leita sátta milli verka- manna og atvinnurekanda við verkföll og verkbönn.

x

Dagsbrún

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagsbrún
https://timarit.is/publication/173

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.