Ingólfur


Ingólfur - 05.01.1911, Blaðsíða 1

Ingólfur - 05.01.1911, Blaðsíða 1
INGÖLFUR IX. árg. Reykjavík, flmtudaginn 5. janúar 1911. 1. blaö. •Hf-M-H-H+fH-H-M-M^-H-M-HH+ttfRRH-H-M-M-H-ífklM- lasrca-öx.^'XJH. J kemur út einu sinni i viku að minsta * kosti; venjulega a fimtudögum. ÉÁrgangurinn kostar 3 kr., erlend- is 4 kr. Uppsögn skrifleg og bund- $ in við áramót, og komin til litgef- $ tanda fyrir i. október, annars ógild. X Eigandi: h/f „Sjálfstjórn1'. £ ^ Ritstjóri og ábyrgðarm.: Gunn- f ± ar Egilsson Vesturgötu 14 B. * J (Schou'shú3). — Heima kl. 4—5. X X Afgreiðsla og innheimta í Kirkju- x $ stræti 12 kl. 11—12 hjá fröken J ? Thoru Friðriksson. J í X •MÍH-M-H44MM-HMH*+MMM-M-M-M-W-M-MMW*M-M-|M- Fánamálið. Það er ekki lengra síðan enn ein þrjú til fjögur ár að fyrat var byrjað að hugsa um það mál með nokkurri alvöru. Þó undarlegt megi virðaat var það ekki fyr en þetta að íslendingar fóru að gera sér Ijóst að þjóð með aératöku þjóðerni, frábrugðnu allra annara þjóða þjóðerni, á líka heimtingu á, að mega sýna það með sérstöku merki eða sératökum fána, sem frábrugðinn er allra annara þjóða merkjum eða fánum. Svoua stutt er síðan að menn fór að óra fyrir því, að hversu oft og hversu lengi sem vér reyndum til að hamra því inn í heilann á erlendum þjóðum að vér aéum ís- lenskir að þjóðerni, þá mundi enginn fást til að trúa því meðan fániun, þjóð- ernismerkið, sem blaktir yfir höfðum vorum, er danskur. Og svona stutt er síðan menn fóru að sjá, að við ¦ögðum ósatt til um þjóðerni vort, þegar vér drógum danska fánann á stöng. Bn augu manna lukust þó upp um síðir og þegar áhuginn loksins var vaknaður, óx hann með miklum hraða, ekki ein- asta hér í bænum, heldur og úti um alt land. A mörgum og fjölmennum fundum var samþykt að tekinn skyldi upp sérstakur fáni fyrir ísland, og hviti krossinn á bláa feldinum sást víða bera við himinn þar sem „Danabrókin" hafði áður blakt í konunglegu fullveldi. Eu svo kom fyrsti reynslutiminn; það var konungsheimsóknin. Þetta var fyrsta tækifærið sem oss gafst til að sýna hvort hér fylgdi nokkur hugur máli. Það var lítil frægð að hampa bláa og hvíta fánanum þó einhvern danskann Hansen eða Petersen bæri hér að landi; en þá reyndi meira á hreystimennskuna þegar það var sjálfur konungurinn sem kom. Og hann var einmitt sá maður, sem vér helst af öll- um áttum að sýna að vér vildum telja oís íslenska en ekki danska. En hvernig fór? íslensku þjóðernishetjurnar tóku sig svo að segja allar til og brutu bláa fánann snirtilega saman og földu hann vandlega niðri á kistubotni sinum, en Dannebrog blakti í golunni á nærri því hverri einustu íslenskri fánastöng. Og bvo er sagt að einn svokallaður íslend- ingur hafi orðið var við einn íslenskan fána einhversstaðar á Þingvallaaléttunni Og hafi rifið hann niður og troðið hann undir fðtum. Eu ekki minnist ég þess að það aé fært í annála að nokkur ís- lendingur hafi tekið þetta prúðmenni og húðstrýkt. Mörlandar eru mestu friðsemdarmenn og ekki eru þeir siður en Danir drengir góðir og vinfastir. Og hvernig er nú komið þesiu máli ? Hvar er nú allur áhuginn og eldmóður- inn sem vaknaði fyrir þrem til fjórum árum. Hjaðnaði hann allur niður fyrir allramildilegustu augliti Hátignarinnar ? Og liggur hann nú snirtilega vafinn inn í bláa feldinn niðri á kistubotni? Ekki er annað að sjá. Hér í bæ eru einir tveir menn, jjaem enn halda trygð við íslenska fánann, annars blaktir „Daua- brókin" enn á hverri stöng isínufyrra fullveldi. Eu nú hefir Ungmennafélag Akur- eyrar aftur vakið menn til umhugsunar um þetta mál, og vill að lögleiddur verði íslenskúr staðarfáni. Meðan ís- land er ekki fullvalda ríki er auðvitað ekki við því að buast að vér getum lögleitt sérstakan fána, sem viðurkend- ur verði af öðrum þjóðum. En vér getum sjálfir lögleitt staðarfána hjá oss og þarf ekki til þess neitt samþykki eða viðurkenningn annara þjóða. Fánar annara ríkja, sem viðurkendir eru af öllum þjöðuro, eru sýnilegt merki um pölitískt sjálfstæði þjóðarinnar. Það ætlumst vér ekki til að fáni vor verði, enda getur hann auðvitað ekki orðið það meðan vér höfum ekki slíkt sjálf- stæði. En hann á að vera sýailegt merki um sérstakt þjóðerni vort, og það getar enginn meinað oss að sýna, hvorki Danir né aðrar þjóðir. Þetta mun því vera eina ráðið sem vér getum tekið að svo komnu til að hrinda fána- máli voru áleiðis og ættu því allir menn, sem vilja því vel, að aðhyllast tillögu Ungmennafélags Akureyrar — ef mönn- um hefir verið nokkur alvara er þeir þóttust ekki vilja „sigla undir fölsku fiaggi", danska fiagginu. Nu er eftir að vita hvað margir vilja verða til þess að draga fánann sinn fram af kistubotninum og viðra áhug- ann eftir konungs rykið. Mhmisvarðaueíiidia. Einsog sjá má á öðrum stað hér í blaðinu, hefir nefnd manna, tekið að sér að gangast fyrir samskotum um alt land, til þess að reistur verði minnis- varði yfir Jón Sigurðsson á aldarafmæli hans í vor. í þessari nefnd eiga sæti ýmsir núverandi og fyrverandi þing- menn úr báðum flokkum og formenn svo að segja allra helstu félaga bæjar- ins. Báðir flokkar taka hér höndum saman í bestu einingu og er það gleði- legt að sjá, að nú er af sú tíð þegar flokkarnir gátu ekki komið sér saman um svo mikið sem að leggja blómsveig á leiði Jóns Sigurðssonar á afmælisdegi hans, heldur var hvor flokkurinn að burðast með sinn sveiginn, annar þeirra í birtingu að morgni dagsins, en hinn þegar rökkva tók um kvöldið. En ekki ei það þrekvirki eins daga Jón Sigurðsson. Undirritaðir hafa verið kosnir í nefnd til þess að gangast fyrir að reisa Jóni forseta Sigurðssyni minnisvarða. Minnisvarðinn er ætlast til að verði líkneski á stalla, og verði afhjúpaður á afmæli hans 17. júní 1911, svo framarlega sem samskot ganga svo greiðlega, að þe»s verði auðið. Óskandi væri, að sem flestir tæki þátt í samskotunum, þótt framlögin séu eigi mikil; enda vitum vér fyrir víst, að hver Islendingur telur sér ljúft og skylt að eiga þátt í því að heiðra minningu hans. Samskotaeyðublöð munu verða send prestum, hreppstjórum og oddvitum o. fl. Eftir á er ætlast til að gefið verði út minningarrit með mynd af minnisvarðanum og myndum af Jóni Sigurðssyni og híbýlum hans, og fylgi skýrsla yfir tölu gefanda í hverju héraði. Auk þess ma greiða samskotafé beint til annars hvors gjaidkera nefndarinnar og til gjaldkera á útibúum bankanna. Áríðandi er, að allir bregði sem fyrst við, er styðja vilja málið, ef það tak- mark á að geta náðst, að afhjúpa minnisvarðann 17. júni næstkomandi. Eeykjavík, 28. des. 1910. Tryggvi Uunnarason formaður nefndarinnar. Bjarni Jónsson frá Vogi, alþm. ritari nefndarinnar. Bjðrn Kristjánsson alþingism. gjaldkeri nefndarinnar. H. Hafstein alþm. gjaldkeri nefndatinnar. Þórh. Bjarnarson varaform. nefndarinnar. Skúli Thoroddsen p. t. forseti sameinaðs alþingis. Kristján Jónsson p. t. forseti efri deildar alþingis. Hannes Þorsteinsson p. t. forseti neðri deildar alþingis. Ari Jónsson alþingÍBm. Ásgeir Sigurðsson p. t. formaðnr Kaupmannafélagsins. Gndniundur Helgason forseti Bllnaðarfélags íslands. Helgi Valtýsson formaður Dngmeanafélaga íslands. Hannes Hafliðason formaður skipstjðrafél. „Aldan". Jón Jensson ynrdómari. E. Zimsen íormaður Iðnaðarmannaíél. í Reykjavík. Ólafar Ólafsson fiíkirkjuprestur. Pétur (i. Guðmundsson formaður verkmannafél. „Dagsbrún". Stgr. Thorsteinsson p. t. varaforseti Bókmentafélagsins. verk, að koma höfðum beggja þessara fiokka uudir einn hatt, og skal nú hér stuttlega sagt frá, hvernig þessi nefnd er til orðin. í októbermánuði í haust hélt Stúd- entafélagið fund með sér. Bjarni Jóns- son frá Vogi talaði þar og hvatti fé- lagið til að gangast fyrir þvi, að efnt verði til samskota til minnisvarða yfir Jón Sigurðsson, og varð það úr, að aamþykt var á fundinam að félagið skyldi takast þetta á hendur. Porseti Stúdentafélagsins sneri sér þá til for- seta alþingis, og bað þá þess að þeir kölluða samau á fund þá fyrverandi og núverandi alþingismenn, sem eru hér í bænum, og skyldu þeir kjósa 4 menn í nefnd til að standa fyrir sam- skotunum, en Stúdentafélagið áskildi sér að útnefna einn mann úr sínum hóp í nefndina, sem oddamann. Forsetarnir kölluðu nú þingmenn saman á fund og voru á þeim fundi kosnir í nefndina þeir Tryggvi Guunarsson bankastjóri, Hannes Hafstein bankastjóri, Þðrhallur Bjarnarson biskup, og Jón Jensson yfirdómari. Að kvöldi þessa sama dags var aftur fundur í Stúdentafélaginu, og var þar akýrt frá þessum kosningaúr- slitum. Flestum félagsmauna þóttu kosningarnar hafa tekiat að því leyti óheppilega, að allir þessir menn voru úr sama stjórnmálaflokki og bjuggust menn við að fólk úti um land, og ef til vill líka hér í bæ, mundi fljótt reka augun í það, og væri þá hætt við að margur mundi óttaat, að Frumvarps- menn væru hér að gera þetta að flokks- máli sinu og mundi það geta orðið málinu til hnekkis. Var það því sam- þykt á fundinum að félagið skyldi kjósa 4 menn af frumvarpsandstæðingum úr sínum hóp i stað þess að kjósa einungis einn oddamann, og skyldu þeir bjóðast til samvinnu við hina 4, sem þingmenn höfðu áður kosið. Hlutu þá kosningu þeir: Bjarni Jónsson frá Vogi, Ari Jónssou alþm., Sigfús Einarsson tón- skáld, og Þorsteinn Erlingsson skáld. Nú voru forsetunum tilkynt þessiúr- slit, en þeir tilkyntu þau aftur þing- mannanefndinni. Eu him skrifaði þá aftur forsetunum og kvaðst ekki geta fallist á gerðir Stúdentafélagsins; en kvaðst þð alt vilja gera til sátta og til þess, að ekki yrði nein vandræði eða málinu neinn hnekkir út af þessa, og hét nú á þingforsetana sér til hjálpar. Afrit af þessu bréfi var sent Stúdentafélagina og var það lagt tyrir

x

Ingólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ingólfur
https://timarit.is/publication/189

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.