Ingólfur


Ingólfur - 26.01.1911, Blaðsíða 2

Ingólfur - 26.01.1911, Blaðsíða 2
14 tNSOLFUR Skuld Stórstiíkunnar. 14000 kr. fyrir „agitatiónir". í nor»ka blaðinu „Tidens Tegn", 239. tbl., föstudag 16. de». f. á. stendur eftirfarandi klausa (þýdd á íslensku): „Bannstarfið á íslandi. Stórstúka ítlanda er orðin illa stödd fjárhagilega vegna baráttu (agitation) sinnar fyrir samþykt bannlaganna. Hún er komin í 14000 króna skuld og hefir snuið aér til annara stóritúkna, líka í Noregi, og beðið nm hjálp." Það er osi bannmönnum að sönnu engin nýjung, að Stóritúkan haíi steypt sér í miklar skuldir vegna undirróðurs ¦íns að bannlögunum; um það fræddi hirðisbréf stórritarans oas. Bn hitt viss- um vér ekki, að bannmenn hefðu varið svona miklu fé til að safna aaman sauð- um sínum inn í réttina. Og vafalauit hafa þeir þó varið enn meira fé til þessarar imalameniku, því að þessar 14000 krónur eru það, sem Stórstúkan skuldar nú, en það ruá gera ráð fyrir, að hun muni hafa átt eitthvað í sjóði þegar hún lagði út í Jeiðangurinn; ein- hversitaðar hljóta þeir peningar að vera niður komnir, sem Stórstúkan fær inn frá meðlimum Reglunnar, félagsgjöld o. s. frv. og alt það fé, að viðbættum þessum 14000 kr., hefir þá farið í amala- mentkuna. Ekki hefir það nú verið auðaótt að afla bannlögunum atkvæða; það mun eftir þessu láta nærri, að til þess hafi þurft að verja h. u. b. 4 krónum á hvert atkvæði, sem greitt var með þeim, og þó slíkí sé ekki mikið fé fyrir hvert einstakt atkvæði, þá dregur það sig þó saman þegar til heildarinnar kemur, enda má nú Stórstúkan kenna á því. Við því er nú í sjálfu sér ekkert að ¦egja, að Stórstúkan eða Goodtemplara Reglan hafi leyfi til að ákveða sjálf til hvers hún ver fé sínu og hve miklu fé hún vill verja innan þess sviðs, sem henni er markað, o: til eflingar bindindis i landinn. Eu þegar þetta félag, sem sjálft hefir marg lýst því yfir, að það telji sér skylt að leiða hjá sér öll pöli- tísk mál, slær í sömu andránni sjálft sig á munninn og tekur til af alefli að berjast fyrir algerlega pólitísku máli, ¦em aðeina að nafninu til á nokkuð ¦kylt við stefnu eða tilgang félagsins, ver til þe»» ¦tórfé, leggur á metarnar virðingu þá eða „autóritet", »em það hafði aflað »ér meðan það fylgdi fram hinni upphaflegu stefnu sinni og hélt ¦ér innan eðlilegra takmarka sinna, gengur síðan betligang fyrir dyr allra erlendra stóritúkna og biður um „aur" handa vesalings fátækri Stórstúku norð- ur á íilandi til að berjaat fyrir alger- lega innlendu islensku máli, máli sem grípur djúpt niður í vasa þjóðarinnar og þarafleiðandi og allra annara hluta vegna kemur engum öðrum við enn oss sjálfum — þá virðist vera tími til kom- inn að segja við þessa menn: „Nei, mínir herrar, nu er nóg komið. Það er ilt að þið skulið hafa orðið orsök til þess, að allur heimurinn bendi áokkur og «egi: Sjáið skrælingjana, sem eru svo djúpt sokknir í vankuanáttu og menntunarleysi, að þeir geta ekki stjórn- að sjálfnm sér nema með nauðungar og þvingunarlöggjöf. — Þetta er ilt, því þaðer ósatt. En þegar þið leyfiðykkur þar að auki að sníkja saman fé hjá erlendum og oss óviðkomaudi þjóðum til þess að telja sjálfum okkur trú um að þetta sé satt, þá er það meiri ösvífni enn nokkru tali taki, og ykkur skal ekki þolatt það." Hvar í heiminum sem er, annarsstaðar enn hér á þesau margþjáða landi, mundi þúsundföld gremja og fyrirlitning Ieggj- ast yfir þá menn og þann félagsskap, sem þaanig smánar sjálfan sig og þjóð sína í augum erlendra þjóða; því í öðr- nm löndum er varla til svo aumur strákhvolpur eða svo sljófur mannræfill, að hann vilji ekki reyna til að halda uppi heiðri Iandt síns og þjóðar, ekki síst utá við. En hér á Iandi erum við íniklu ró- lyndari. Hér kippam við okkur ekki upp við það, þó öfiugasta félagið í Iand- inu beri okkur í útlöndum ósanna niðrunarsögu. Nei, því fer svo fjarri, að við styrkjum jafnvel félagið til þess með landsjóðs fé. 0 tempora, o mores! Þingmálafundurinn í Stykkishólmi. Upp koma svik um síðir. Ösannindi rannsóknamefndarinnar. „Ingólfur" benti í hauat á tvö tilfelli þar sem það kom í liós að rannsóknar- nefndin sæla hefði farið með ósannindi í áburði sínum á stjórn Landsbankans. Annað tilfellið er um varasjóð bank- ans. Rannsóknarnefndin sagði að hann væri einungis rúmar 200000 kr., en nu sést á reikningum þeim, sem hin nýja baTikastjórn heflr undirskrifað, aðyara- sjóðurinn er — eins og gamla banka- stjórnin sagði — meira en 700000 kr. Hitt tilfellið var það, er rannsóknar- nefndin bar gömlu bankastjórninni á brýn að hún væri svo ógætin í lán- veitingum, að ób]akvæmilegt væri að bankinn tapaði 400000 kr. fyrir bragðið. Um þetta gaf Steinþór þá upplýsingu, að hin nýja bankastjórn lánaði iðulega meira eu hin garola; sérstaklega benti hann á, að núv. bankastjórn lánaði stund- um fullan helming virðingarverðs út á gömul hús í Reykjavík, en það kom aldrei fyrir hjá gömlu bank&stjóminni. Ég rakst um daginn á enn eitt til- felli þessum likt, og langar mig til þess að biðja „Iugólf fyrir það. Rannsóknarnefndin sagði að ekki væri nógu mikið fyiir hendi af óbundnum verðbréfum til tryggingar varatjóði. Þessu neitaði bankastjórnin og lét prenta yflriit yfir verðbréfaeign Lands- bankans þá er hún fór frá honum. Til þess *ð bjarga dómi sinum neyddist rannsóknarnefndin til þeaí að mótmæla þessu yfirliti og segir að 600000 kr. af veðdeildarbréfum, sem þaryoru talin, séu seld landsjóði. Þetta var 22. n'ov- ember 1909. Nú sést á landsreikningn- um fyrir 1909, aem er nýkominn út, að bankavaxtabréf þessi voru seld landsjóði 13, og 31. desember 1909. Verður nú varla um það þrætt ^hver sagði ósatt haustið 1909, bankastjórnin eða ranntóknarnefndin. Og komist margt upp þestu líkfc áður en komandi þiiigi er tlitið, verður erfitt fyrir ráð- herra að verja aðgjörðir iínar í Lands- bankamálinu. Jónatan. Ráðherraskifti? Sú fregn hefir borist um bæinn að þingmenn meiri hlutans hér í bæ hafi lýst vantrautti sinu á BirnL Jónssyni. Þingmeun bæjarins lýttu þessa fregn ótanna á fundinum í gær. Þeir bera þá líklega það íulla traust til hans, að hann fari frá völdum. Stórstukan hefir enn ekki látið til sín heyra um pukursbréfið. Lengi liggur hún á hænan sú, Stórstúkuhænan. Þetta er nú í fjórða tinn er Iugðlfur minnir hænsni þetta á að því ber tkylda til að láta uppi afatöðu sina i þessu máli. Ingólfur hefir nú fengið greinilegar fregnir af þingmálafundi þeim, sem þingmaður Snæfellinga boðaði til 10. þ. ro., og getið er um í siðasta blaði. Fandarstjóri var koiinn Sæmundur Halldóriton kaupmaður og voru þessi mál borin upp til atkvæðs fyrir fund- inn: 1. Sambandsmálið': Eftir nokkrar nmræður kom fram ívo- hljóðandi tillaga frá Konráði Stefánssyni í Bjarnarhöfn: Sökum meðferðar ráðherra á sam- bandsmálinu og allri framkomu hana gagnvart Dönum, lýair fundurínn yfir vantrausti sínu á núverandi meiri hluta til að leiða mál þetta til heppi- legra lykta. Tillagan feld með 34 atkv. mót 31 atkv. Að Iokum var samþykt með 36 atkv. gegn 26 atkv. svohljóðandi tillsga: „Fundurinn er samþykkur meðferð siðasta þings á sambandtmálinu og skorar á alþingi að kvika ekki frá þeirri ttefnu, iem þá var upptekin í neinu. 2. Stjórnarskrármálið: Þeati tillaga frá Konráði Stefántsyni í Bjarnarhöfn var samþykt með öllum atkvæðum: „Fundurinn skorar á alþingi að ¦tjórnarskrárbreyting verði gjörð á þesiu þingi, og hafi sú breyting meðal annars inni að halda þeitar breyt- ingar: afaám konungkjörna alþingiamanna, afnám eftirlauna. Ennfremur var samþykt eftirfarandi tillaga frá þingmanniuum: „Fundurinn tkorar á alþingi að bera npp og samþykkja frumvarp á næsta þingi til breytingar áttjóruarskránni, er meðal annara, hafi inni að halda þesaar breytingar: að íslensk mál téu ckki borin upp í Ríkisráði Dana. að kotningarréttur til alþingis sé mið- aður við 21 árs aldur, í stað 25 ára, sem nú er. að kjörgengi til alþingis sé miðað við 25 ára aldur í stað 30, sem nú er að enginn sé kjörgengur til alþingis, sem ekki hefir verið búsettur á Islandi síðustu 5 árin, að veita megi konum kosningarrétt og kjörgengi með lögum. að skipa megi með lógum um fýrir- komulagkirkjunnar gagnvart lands- stjórninni." 3. Peningamál og fjármál: Að loknum uiqræðum komu fram þesaar tiilögur: 1. Fundurinn er þeirrar skoðunar að síðasta alþingi hafi um of veitt fé til vísinda og kenslumála sér í lagi, en látið arðsöm og nauðtynleg fyrir- tæki sitja á hakanum. Samþykt með 49 tamhljóða atkv. 2. Fundurinn mótmælir þvi að alþingi veiti ráðherra það vald í hendur yfir einstökum fjárveitingum, sem hingað til hefir átt tér ttað. Samþykt með samhlj. atkv. 3. Fundurinn ikorar á alþiugi að hafa bér eftir betra eftirlit með því hvern- ig fé því — þá um stórar upphæðir er að ræða — er varið, — sem ætlað er til verklegra framkvæmda, lánveitinga og atyrktar ýmsum fé- lögum t. d. Búnaðarfélags íslands. Samþykt í einu hljóði. 4. Fundurinn mótmælir þeirri fjármála- stefmu aíðaata alþingis að spekúlera með fé landsint sbr. Thore." Samþ. í einu hljóði. 4. Áfengisbannsmálið og tollmál: Eftirfarandi tillögur voru iamþyktar í málinu eftir nokkrar umræður. 1. Fundurinn akorar á alþingi að fresta framkvæmd bannlaganna þar til fundin er trygg leið til að bæta landstjóði missi áfengistollsins. Samþ. með — 42 atkv. mót 8 atkv. 2. Fundurinn skorar á alþingi að Ieggja eigi tolla á matvöru né hækka kaffi- og sykurtoll frá því sem nú er. Samþ. með öllum greiddum atk v 3. Fundurinn skorar á alþingi að leggja toll á aðflutta óáfenga drykki. Samþ. í einu hljóði. Tvær tillögur frá þingmanninum voru feldar. 5. Samgöngumál: Þegar talað hafði verið allitarlega um þetta mál kom fram þessi tillaga: Fundurinn lýsir óánægju sinni yfir því, hve lítið tillit hefir verið tekið til hags og þarfa landsmanna yfirleitt og þá sér í lagi Stykkishólmsbúa og nærsveitamanna við staðfettingu ferða- áætlana gufutkipafélaganna og skorar á alþingi að gjöra tilraun til að kippa þessu í lag. Samþykt með öllum atkv. gegn 8. 6. Prentun alþingistíðindanna: Eftir nokkrar umræður var þessi til- laga samþykt: „Fundurinn er eindregið þeirrar skoð- unar að halda beri áfram prentun alpingistiðindanna, eint og áður hefir átt iér stað." 7. Eiður og drengskaparorð: Svohljóðandi tillaga samþykt: „Fundurinn telur núgildandi lög um eiðtöku vel viðunandi og leggurjafn- framt til að engin breyting sé gjörð hér á, nema áður té leitað álitt dóm- ara landsint." 8. Einiskipaútgjö rð: Svohljóðandi tillaga samþykt: Fundurinn er algjörlega mótfallinn allri hluttöku landssjóðs í eimskipa- útgjörð fyrir reikning landtsjóðs eða öðrum þeim fyrirtækjum, iemnokkur áhætta fylgir. 9. Bankamál: Eftir nokkrar umræður var svohljóð- andi tillaga frá Konráði Stefánstyni í Bjarnarhöfn samþykt með 22 atkv. gegn 15: „Með því að fundurinn lítur svo á að ekkert það hafi enn framkomið í Landsbankamálinu aem réttlæti ein- ræði ráðherra, mótmælir fundurinn harðlega framkomu hant gagnvart bankannm og bankaatjórninni við af- ¦etning hennar, og telur alla meðferð hans á bankanum undir rannsókninni og eftir hana vítaverða." 10. Bitlingar til álþingis: Eftir stuttar umræður kom fram þssti tillaga: Fundurinn ikorar fastlega á alþingi að forðast allar þær fjárveitingar, sem einu nafni kallast bitlingar meðal annars skáldalaun, og ityrkinn til Goodtemplarafélagtins. Fyrri hluti tillögunnar »amþ. í einu hljóði, en tíðari hlutinn, — og styrkur til G.templarafél. var feldur. Alls voru 18 mál til umræðu á fund- inum, en tvö þeirra voru tekin út af dagskrá. Fundurinn stóð frá kl. 12 á hádegi til kl. 2 eftir miðnætti, aðeins með ¦tuttum hvíldum til máltíða.

x

Ingólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ingólfur
https://timarit.is/publication/189

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.