Ingólfur


Ingólfur - 04.05.1911, Blaðsíða 2

Ingólfur - 04.05.1911, Blaðsíða 2
70 INGOLFUE ar 30,000 kr. séu heunartap. En þetta er rangt. í uppbæðinni 12 703 kr. felst að minsta kosti einn yíxill að upp- haeð 600 krónur, sem frá upphafi var keyptur af nýju hankastjórninni, en aldrei var keyptur af götnla banka- stjórninni. Þetta getur verið miklu meira, þótt ótrúlagt aé þegar á fyrsta ári þesaarar nýju atiórnar. Þessar 600 krónur — og annað sem tspast hefir af lánum veittum af níiv. bankastjórn, eða af hennar völdum — á að draga frá tapinu áður en dregið er frá áætl- uðu upphæðinni. Annars lætur banka- stjórnin það líta svo út fyrir almenn- ingi, sem hún reikni sitt tap af sér og kasti því á hina fráförnu stjórn. Loks er enn eitt athugavert, sem sýn- ir að reikningurÍDn gefur almenningi ekki réttar upplýiingar — úr því hann á annað borð á að vera, eða verður 8kil- inn sem skjal í bankamálideilunni. — Allur almenningur hlýtur að skilja svo að þær 30,000 krónnr sem dregnar eru frá áætluðu upphæðinni (400,000 krón- nnum) séu fullkomlega tapaðar. Annarg gefa þær ekki upplýsingu um hvort á- ætlunin hafi verið rétt. En nú reyn- ist svo aðþaer skuldir. sem eru „stryk- aðar út" eru als ekki tapaðar. Af þeim 15000 kr., sem itrykaðar voru út í fyrra, eru þegar greiddar 970 krónur eða nærri */„ partur. Þegar á fyrata ári greiðiit svona atór hlnti, hvenœr skyldi þá alt veragreitt? Bankastjórn in er skyld til þeis að taka þetta tii greina og draga hverja tlíka upphæð frá þeirri upphæð, gem fyrir almenningi lítur út eimog upphæð þeii, aem tap- ait hefir fyrir stjórn gömlu bankastjórh- arinnar. En þesii greiðila týnir líka annað. Hún sýnir hve örugg útstrykunin er yfir höfuð. Qetnr hitt ekki greiðit eini og þetta? Er í raun og veru nokknð tapað af því sem „atrykað er út"? Bankaitjórnin á ekki að stryka annað út en það, aem tapað er í raun og veru. Nú reynist avo að iumt af því, aem út var atrykað, er ekki tapað. Hvernig er þá um hitt? Er það tapað? Varasjóðurinn. Það er ekki við því að búast að varaajóður bankana hafi aukiit mjög mik- ið, þegar starfsemi bankana hefirmink- að, en útgjöldin aukist. Varasjóðurinn var 1902 um 300,000 kr. 1903 — 350,000 — 1904 — 400.000 — 1905 — 480,000 — 1906 - 535,000 — 1907 — 585,000 — 1908 — 636,000 — 1909 — 706,000 — 1910 — 735,660 — 77 aur. Þessi listi, iem tekinn er upp úr reikningi bankans, aýnir að varaijóður- inn hefir aldrei verið tapaður, heldur ávalt vaxið, en langminst seinasta árið Vextir hafa ekki verið reiknaðir sér- staklega af varasjóðinum þetta ár, en það var vítt hjá gómiu bankastjórninni í varaajóði eru húseionir fyrir 199,443 kr. 60 aur. Rannsóknarnefndin taldi það algjörlega ólöglegt að binda vara- sjóð í húseignum. Veslings rannsókn- arnefndin! Jafnvel nóverandi banka- stjórn getur ekki fylgt skoðunum henn- ar nema helit i óverulegum formsatrið- um. Jónatan. Kjörtími hinna konungkjörnu framlengdur til þingloka. Báðherra tilkynti alþingi á fundi þess (sameinaða þings) 29. apr. síðastl. að konnngur hefði eftir tillögu hans íir- skurðað að kjörtími hinna konungkjörnu þingmanna, aem ef til vill væri útrunn- inn 1. maí, akyldi framlengdur til þiug- loka. Þetta var skynsamlega gert í stað þess að tilnefna nýja konungkjöma til sex ára, sem mundi hafa leitt til þeas, að hin væntanlega atjórnarekrárbreyting hefði ekki komiit til fullra framkvæmda fyr en eftir nokkur ár — og auk þesa verið miklu kostnaðarsamara, ef ráð- herra hefði ekki átt að vera bundinn við þá menn eina, sem nú eru konung- kjörnir. Með því móti er líka mögnlegt að bíða með tilnefning nýrra manna þang- að til eftir næatu koaningsr — og til- nefna svo með tilliti til þeirra. Landssjóðs-styrkurinn til Goodtemplarafélagsins. Öllum er það kunnugt að Good'.empl- arafélagið, heflr i mörg ár fengið all- ríflegan ityrk af Landasjóði, til þess, að auka og útbreiða bindindi. Hvernig hefir nú félagið varið þess- nm etyrk? Hefir það varið honnm til þess, að efla bindindi á friðsamlegan og skyn- samlegan hátt? Vel má vera, að það hafi notað styrk- inn þannig, fyrst framan af; en nú á siðustu árum er ekki hægt að segja, að svo hafi verið. Þegar hið stóra og mjög svo þýðing- ar mikla mál — aðflutnÍDgsbannsmálið — var lagt fyrir þjóðina, til atkvæða greiðslu, þá viðhafði félagið mjög mikla atkvæðasmölun, og tókst þá að fá meiri hluta — þó lítill væri — með þvi. Nú skyldu menn halda að það — fé- lagið — kæmi fram með ró og stiJl- ingu, við koaningar til alþingis, þá 1908, en það var öðru nær, því að þá gerði það bannmálið að reglulegu æaingamáli, og síðan hefik- það haldið áfram leynt og Jjóst. Nægir að benda á launbréfið alræmda, sem lanmað var út um landið fyrir þing- málafundi í vetur; þar var það tekið fram, að engin meðul, hver sem þau væru, ikyldu látin ónotuð, til þess að afla bannlógunum fylgis., Nu síðast kemur svo hótunarbréfið makalausa, straks cftir að neðri deild alþingis hafði samþykt, að Goodtempl- arafélagáð fengi 2000 kr. styrk hvort árið, 1912 og 1913. Framkvæmdarnefnd stórstúkunnar heimtar þar, að þingmenn greiði at- kvæði, eins og hún vill, í bannmálinu, hver svo sem er sannfæring þingmanna sjálfra, og vilji kjósenda þeirra víðiveg- ar út um landið. Mórgum góðum og gætnum bann- mönnnm munu samt blöskra slíkar að- farir, og vera þeim mótfallnir. Hversvegna viðhafa bannmenn þess- ar æsingar? Og hversvegna eru þeir svo mikið á móti frestun bannlaganna? Þar sem það er ómótmælanlegt, að frest- unin ekki getur skaðað bannið á nokk- urn hátt, ef þjóðin er því fylgjandi að það — bannið — nái fram að ganga. Vinið helst ekki lengur í landinu þótt frestunin kæwist á, og því engin ástæða að vera á móti banninu þessvegna. En iagan er sú, að bannmenn eru hræddir um að þjóðin hafi fandið hversu heimsknleg og akaðleg þessii bannlög eru — hvað það koatar að hafa þau, — og muni ekki verða þeim fylgjandi þeg- ar til koaninga kemur. Þjóðin hefir heldur aldrei greitt at- kvæði um bannlögin sjálf, og það eru langmestar líkur til þeas, að hún mundi als ekki samþykkja þau. Þetta vita bannmenn og róa því, fleatir þeirra, öll- um árum að því, að þau komist í fram- kvæmd nú þegar, hvort aem þjóðin vill það eða vill það ekki. Er það nú rétt að Goodtemplarafé- lagið fái Landasjóðsstyrk, til hjálpar því að koma þessu i framkvæmd? Nei það er ekki rett að eitt félag öðru fremur, fái atyrk af landsfé til þasa að halda uppi pólitíakum æsingum. Vér höfum helat til mikið afæsinga- pólitík hjá oss, og alt útlit fyrir, að aumir flokkar ætli sér að gera sitt til þeas að viðhalda henni, og þannig lög- uð pólitík minkar ekki við það að atyrkja með fiárframlögum pðlitíaka atarfaemi, hvert heldur eru félög eða einstakling- ar. Vafalaust væri þvi fé, aem Goodtempl- arafélagið fær, betur varið til annars, t. d. til kenslumála. Til þess af fræða þjóðina, og þroaka hana. Það mundi reynast betra ráð til þeas að útrýma ofdrykkju, en ófrjálaleg og óviturleg lög, sem drifin væru á þjóð- ina, ef til vill á móti vilja mikili meiri hluta hennar. J. B. Mikilsverðustu störf þingmanna. Það er nógu gaman að fylgjaat með á þinginu og ajá hvað það er, sem meit áherilan er lögð á. Sumir kiósendur halda, að þÍDgraönn- nm sé ekkert meira áhugamál en iam- btndsmálið, atjórnarskrármálið og fiár- hfigur landains. Vealinga kjósendur!' Sumir kvað halda að þingflokkarnir deili um málefni, skiftiat eftir akoðun- um í „Sjálfstæðisflokk" og séu í honum eintómir periónulega og fjárbagslega sjálfstæðir menn sem þori að lita framan í hvern mann án þess að blikna eða blána — og „Heimastjórnarmenn", sem vilji flytja alla stjórnina inn í landið. Dálítill viðburður frá alþingi sýair hversu rétt þetta er: Einn greindur og góður þingmaður — einn hinna aamviakusömustu ¦— lagðist veikur í síðaatliðinni viku, og lá í rúm- inu föatudag og langardag. Þennan laugardag var atjórnarskrármálið til um- ræðu í deild þeirri, sem þingmaðurinn situr í, og má-því nærri getaaðhinum samviikuiama manni hafl þótt sárt, er læknirinn bannaði honum að fara og rækja þingmensku sína. Hánn hafði sjálfur setið í atjórnarakrárnefnd, og hefði þurft að vera við til þesa að verja ikoðanir aínar og afla þeim siguri með atkvæði sínu. En læknirinn bannaði honum að fara. — Sama eftirmiðdag var fundur í aameinuðu þingi, og voru þar kosnir ýmair itarfsmenn, aem al- þingi kýa, þ. e. útbýtt bitlingunum sem endurskoðandi landsbankana, bankaráða- maður íslanda banka til aðalfundar 1914 og bankaráðsmaður til 1915. Það er nú siður að í þesii störf ié ekki kosið eftir hæfileikum heldur eftir flokksþörf- um, og þurfti nú hver flokkur bæði að halda þeim, sem hann hafði og náhin- um. í fundarbyrjun getur að líta hinn sjúka þingmann, sem ekki gat verið á fundinum um sjórnarskrármálið sama daginD. Hann kom studdar af tveim mönnum — hann viidi offra heilsu iinni fyrir það mál, sem nú lá fyrir. — Á mánudaginn var, var fjárhagur Iandiins til umræðu í deild þingmanniins — og þá var heilia hani ekki orðin svo góð að hann sræti tekið þátt í undirbúningi þeirra mála. Þetta er dæmiiaga um einn af iam- viskuaömuatu þingmönnunum, og hún sýnir þeim, sem ekki viaau það áður, hvort það er undirbúningur sambands- mált, stjórnarskrármála og fjármála eða eitthvað annað, sem er mikilsverð- asta starfið og hvort það eru málefni og skoðanir eða — eitthvað annað, sem akifta mönnum í fiokka á alþingi ís- Iendinga 1911. Alþingi. Ferðákostnaðarnefnd var koain á fundi sameinaðs alþingis 29. apr. Kosn- ir voru: Ólafur Briem Steingrímur Jónsson Björn Þorláksion Eggert Pálston Gannar Ólafsion Gjbf Jóns Sigurðssonar. Nefnd til þess að meta rit til verðlauua úr sjóð- innm var einnig koain á sama fundi: Jón Þorkelsson Dr. Hannes Þorateinsson alþm. B. M. Ólsen, prófeisor Endurskoðunarmadur Landsbankans var kosinn á sama fnndi. Endurkosinn var Benedikt Sveinsson alþm. með 21 atkv. Jón Laxdal kaupm. fékk 16 atkv. 2 aeðlar voru auðir. Bankaráðsmenn Islands banka voru kosnir tveir. Koainn var til aðalfund- ar 1914 Sigurður Hjörleifsson ritstjóri „Norðurlands" með 20 atkv. Lírus H. Bjarnaaon, sem nú er bankaráðamaður, fékk 19 atkv. Til aðalfundar 1915 var endurkosinn Ari Jónsson með 22 atkv. Stefán Stefánssoa kennari fékk 15 atkv. Oœslustjóri Landsbankans. Á fundi neðri deildar 2. þ. m. var kosinn gæalu- stjóri frá 1. jútí 1912. Eiríkur Briem hafði skrifað deildinni og beiðst undan endurkosningu. Kosinn var Vilhjálmur Briem prestur, bróðir Eiríks, með 13 atkv. Jón Gnnnarsion Ssmábyrgðarstjóri fékk 10 atkv., en 2 greiddu ekki at- kvæði. Endurskoðunarmaður landsreikning- anna Skúli Thoroddsen var kosiinn af neðri deild með 15 atkv. Hannet Þor- iteiniion fékk 10 atkv. Gœslustjóri Söfnunarsjbðsins var kos- inn af neðri deild Magnúa Stephensen fyrv. landihöfðingi með þorra atkvæða. Líkneski Jóns Sigurðssonar. Minnisvarðanefndin, sem mua vera einir 15 manns, hefir þesaa dagana set- ið á rökstólum til þess að finna minnis- varðanum sæmilegan stað. Árangurinn er sá að nefndin er orðin ásátt um að ef hægt sé skuli Jón standa á einum blettinum á Austurvelli. Þetta er því að eins hægt að bæjarstjórnin gefi samþykki sitt til. En vonandi er það rétt hugboð nefndarinnar, að það samþykki fáist ekki. Þvi að óneitan- lega vottar það ótrúlega andlega fátækt, að geta ekki dottið annar staðuríhug, en sá sem einmitt er búið að setja mynd á. Á Austurvelli fer ekki vel um nema eina mynd. Og flestum í»lendingum þykir liklega hart að láta Jón Sigurðs- son forseta standa eins og einhvern knaba Alberts Thorvaldsens í einu horn- inu á blettinum hans. Nei, Jón Sig-

x

Ingólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ingólfur
https://timarit.is/publication/189

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.