Ingólfur


Ingólfur - 11.05.1911, Blaðsíða 1

Ingólfur - 11.05.1911, Blaðsíða 1
INGOLFUR IX. árg. Reykjavík, fimtudaginn 11. maí 1911. 19. blaö. *+WH#H**HHHHHHH'HH*H+H»»*|h- kemur út einu sinni i viku að minsta ± kosti; venjulega á fimtudögum. Árgangurinn kostar 3 kr., erlend- is 4 kr. Uppsögn skrifleg og bund- in við áramót, og komin til utgef- nda fyrir 1. október, annars ógild. Eigandi: h/f „Sjálfstjórn". Ritstjóri og ábyrgðarm.: Gunn- ar Egilsson Vesturgðtu 14 B. (Schou's-húa). — Heinia kl. 4—5. Afgreiðsla og innheimta í Kirkju- strœti 12 kl. 11—12 hjá fröken Thoru Friðriksson. EHHHHHHH+HHH+WtRH-H-HHHHHHHH-ý* I Ásakanir Björnsliða. „Þingræðisbrotið". í laugardagsblaði „ísafoldar" birtist grein undir nafninu Karl í koti. Grein- in er lett á þeim atað í blaðinu og með því letri að auðsætt er að blaðið vill gera orð hennar að sínum orðum og felst í öllu verulegu á akoðanir hennar. Efni greinarinnar er að telja upp alt það aem athugavert sé við stjórn nú- verandi ráðherra. Má því gera ráð fyr- ir að þar sé alt talið, aem Björnaliðum fellnr ekki. Hér akal í þetta ainn ekki minat á nema eitt atriði, þingræðiabrotið svo nefnda. Karl í koti nefnir auk þeis afturköllun hmaetningarmálaina, og er talað nánar um það annarsitaðar í blað- inu í dag. Ennfremur talar hann um tilfelli lem hann kallar „réttlætiabrot", en það var, að núv- ráðherra akýrði þinginu frá að itjórnarráðið væri að ransaka hvar fé nokkuð, iem landið hafði tekið að láni, væri niður komið. Ýmsir þingmenn höfðu kvartað yflr því að þfcð læist ekki á Landsreikningun- um, og hvað var þá eðlilegra en að ráðherra lofaði að ransaka það? Síðan gaf ráðh. þinginu ikýrilu um lánið, og hvað var ajálfaagðara úr því hann var búinn að lofa að ransaka það? — Loki talar Karl í koti um „atjórnarskrárbrot" þ. e. framlenging konungkjörinna þing- manna. Nú er þetta orðið stjórnar- akrárbrot! Annað var hljóðið í itrokkn- um þegar hr. B. J. fyrv. ráðh. ætlaði að fá konung til þesi að stytta tímann. Og er þó nokkur munur á því hvort klipið er af tímanum eða hann lengd- ur (það er iami munur á því eina og ef maður, aem skuldar öðrum manni, klípur af akuldinni eða bætir við hana). Það er atjórnarakrárbrot að klípa af þingsetutíma konungkjörnu þingmann- anna, því að þá tekur maður af rétti þeirra, en það er íullkomlega löglegt að bæta við tímann, ef mennirnir vilja taka þeirri viðbót við rétt ainn. Ef til vill minniit Ingólfur nánar á þessi at- riði leinna, en þetta verður að nægja að ainni. Um „þingræðiabrotið" vildi Ingólfur aegja þetta: Það er nu víst fleitum orðið kunn- ugt að Kr. J. hafði orð 17 þjóðkjörinna þingmanna fyrir sér þegar hann tókst á hendur ráðherra stöðuna. 17 þjóð- kjörnir þingmenn eru réttur helmingur allra þjóðkjörinna þingmanna. Auk þess eru 6 hinir konungkjörnu. Það er aamtala 23 þingmenn, en 17 á móti. Það var því í fullu samræmi við þing- ræðisreglnna er Kr. J. v»rð ráðherra. Ennfremur munu nú allir vita að hr. Skuli Thoroddsen — hitt ráðherraefnið — hafði miklu minna fylgi en Kr. J. Hann hafði fylgi 6 — aex — manna auk ajálfs sín, en 12 — tólf — kváð- ust „eftir atvikum geta falliat á" að hann yrði ráðherra og lofuðu að „fella hann ekki á þesau þingi". Þetta „fylgi" — 19 manna með hr. Sk. Th. sjálfum — er ekki þingræðisfylgi, og það hefði því verið augljöst brot á þingræðisregl- unni ef hr. Sk. Th. hefði orðið ráð- herra. Loks er það nú alkunnugt að hr. Björn Jónaaon — þáverandi ráðherra — hafði fylgi 11 þingmanna með ajálfum honum, en 3 þingmenn vildu þola hann. Hann hafði því 14 með aér, en 26 lýatu fullu vantrauati á honum. Samt sem áður er það alkunnugt að hr. B. J. reyndi hvað eftir annað og beitti ýma- um brögðum til þesa að geta setið fram yflr næatu kosningar — einmitt þann tíma aem hr. Kr. J. verður ráðherra. En hr. Kr. J. getur verið ráðh. fram yfir næstu kosningar í fullu aamræmi við þingræðiaregluna af því að hann hefir meiri hluta þingsins að baki lér, en ef B. J. hefði setið fram yflr næstu koaningar hefði það verið hið stcersta brot á þingræðisreglunni því að hann hafði ekki nema 14 þingmenn að baki ¦ér. Alt þetta veit „íiafold" eini og allir aðrir, en heldur lamt áfram að stagl- ait á hinu mótietta. Hún þekkir sín vopn; þótt þau séu riðguð og bitlaus, má vera að eitthvað vinniit á ef nógu lengi er largað. En „íiafold" á nokk- uð á hættu með þeisu: hún getur orð- ið að athlægi, almenningur getur tekið eftir því að hun er að larga með bakk- anum á bitvopni, en eggin snýr að henni sjálfri. Jónatan. Ágripsskýrsla frá rannsóknarnefnd efri deildar al- þingis um gerðir landsstjórnarinnar í Landsbankamálinu m. m. Nefndin heflr alli haldið 22 fundi, og gengu þar af til aðalmáliins, banka- málsins fleiri en 11. Auk bankamálains var hreyft í nefndinni afskiftum fyrver- andi ráðherra Björm Jóniaonar 1. af áburði fyrverandi stjórnarblaða „ísafoldar" á aðalsímastöð landsins. 2. afskiftum hans af silfurbergsmálinu ivo kallaða. 3. af viðskiftaráðanautnum, og loka hefir í 4. lagi fjárveiting hana til Tliorefélags- ins fyrir póstflutning þess milli Dan- merkur og íilanda verið litilfjörlega hreyft. Annara hefir hið svo kallaða Thore- mál orðið út undan, en sú er bót í máli, að þar eru gögn fleat hverjum manni aðgengileg, annara vegar skýr ákvæði fjárlaganna 1910—1911 13. gr. A 2 og C. 1 og hins vegar aamningur landistjórnarinnar við „Thore" 7. ág. 1909. Stj. 1909 B. bls. 176—179. Yfir- leitt heflr, því miður, altof ituttur tími unniat til rannaóknar á öðrum málum en bankamálinu. Ber til þess, meðal annars, lítt kleift annríki nefndarmanna við önnur óhjákvæmileg þingstörf, avo sem fjárlög og stjórnarskrá. Varð því að ráði í nefndinni að láta aðallega aitja við prentun gerðabókar nefndar- inifar og akjala þeirra, er máli þótti skifta í málefni hverju, er nefndin hefir hreyft, enda ættu menn þann veg beat að geta myndað aér sjálfstæða skoðun um þær gerðir landastjórnarinnar, er hér ræðir um. Hér á eftir skal því að eina stutt- lega drepið á aðalatriði áður nefndra málefna og á hvert þeirra aér í lagi. I. Bankamálið. Um það víaaat aðallega til nefndar- álita vora 6. mara þ. á., þingakjal 134, og er hér sérstaklega leidd athygli að því, að neðri deildar nefndin tók að aér að „rannaaka aérstaklega hag bank- ana, þar á meðal hið avo kallaða mat á tapi hana". Hér skal að eina eftirtekt vakin á 2 atriðum, fyrat því, að fyrverandi ráð- herra Björn Jónsaon setti hjá þá menn- ina, er réttkjörnastir hefðu átt að vera allra umaækjendanna um bankaatjóra- sýalanirnar, en veitti þær mönnum, er engan aérfróðleik höfðu um bankarekst- ur, sbr. fylgiakj. nr. 21—23, bla. 50—54. Auk þeaa braut ráðherra fullkominn bág við framkomu undanfarandi stjórna, þar aem hann lét hina kjörnu banka- atjóra setjast undirbuningslauat í banka- ¦tjóraiætin, en þær höfðu látið báða fyrvérandi framkvæmdarstjóra kynna aér bankaitörf erlendis, áður en þeir tóku við bankaforstöðunni hér. En í öðru lagi ber þeaa að geta, að fyrv. ráðherra hefir með öllu háttalagi ¦ínu gagnvart bankanum, auk vanaana og hættunnar, er af því leiddi, stofnað til algerlega óþarfi kostnaðar. Bannaókn á bankanum og útibúnm hans koataði samkvæmt skýrslu banka- stjórnarinnar.....kr. 8947,73 Málaflutningskoitnaður m. m. samkv. reikningi Sveini Björnisonar yflrréttarmála- flutningsmanna varð . . — 1126,30 Og laun hinna svo kölluðu atjórnkjörnu gæzluitjóra námu samkvæmt akýnlu bankastjórnarinnar ... — 2667,68 Af upphæð þessari alla Hfcr. 12741,7] heflr fyrv. ráðherra í fullu heimildar- leyai og af handahófi skift rannsóknar- og málaflutningakostnaðinum, eða 10,074 kr. 03 au., jafnt niður á landsijóð og Lmdsbankann. II. Símamálið. Um það er sannað, að fyrv. ráðherra Björn Jónsaon og einn trúnaðarmaður hans urðu til þesi að segja döniku bankaakoðunarmönnunum frá því, að Ijóitrað hefði verið upp orði úr sím- akeytum frá þeim til útlanda, sbr. bréf döniku skoðunarmannanna 2. IV. 1910. Enn fremur er það aannað, með sím- skeyti annars bankaakoðunarmannsina, að yfirlýaing þeirra bankaakoðunarmann- anna, sú er apunnin var ufc úr árásin á símastöðina í 88. tölubl. XXXVI. árg. „ísafoldar" : „Meiri drengakapur og ráð- vendni", var fengin fyrverandi ráðherra í hendur, eftir áskorun hans. Loka má það heita bert af rithætti áminstrar „ísafoldar"-greinar og af und- anfærslu ritstjóra blaðaina, hr. Ólafa Björnssonar, undan því að svara á- kvcðnum apurningum nefndarinnar, að fyrv. ráðherra Björn Jónaaon sé höf- undur áráaarinnar á landaaímastöðina, eina og hann var upphafamaðurinn og aðalmaðurinn i aðaúgnum að annari stofnun landaina, Landsbankanum. III. Silfurhergsmálið. Það mál er ekki ransakað til nokk- urrar hlítar, enda hefði þurft eftirgrensi- un um það bæði utanlands og víðar innanlandi en nefndin náði til. Þó þykír það bert, að afikifti fyr- verandi ráðherra af því máli eru ekki forsvaranleg. Fynt og fremst er það lítt ikiljan- legt, að landisjórnin áikildi landujóði engan hlut af þeim uppgripaágóða, iem þeir Guðm. Jakobsson og Magnúí Blön- dahl höfðu af framsali réttinda linnn til „Banque Frangaiie" aðallega vegna Helgustaðafjallinámunnar. Þeir tóku þar itórgróða fyrirhafnarlauit á þurru landi. Hefði því ekkert verið eðlilegra en að landsatjórnin hefði áskilið landa- ajóði „landahlut afhvalnum". Aukþeas hefði farið miklu betur á þvi vegna ráð- herra peraónulega, úr því að annar aon- ur hans var með þeim G. Jak. og M. Blönd. í félagsakap um gróðrafyrirætl- anir út af silfurbergi nokkru áður og tók við óvanalega hárri þóknun „sem lögfræðialegur ráðunautur til aðatoðar við þessa samninga (o: við landastjórn- ina um Helguataðafjallanámuna) og aðra aamninga út af silfurberginu", svo «em Guðm. Jak. kemst að orði. Með þeirri

x

Ingólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ingólfur
https://timarit.is/publication/189

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.