Ingólfur


Ingólfur - 08.06.1911, Blaðsíða 1

Ingólfur - 08.06.1911, Blaðsíða 1
INGOLFUR IX. árg. Reykjavík, fimtudaginn 8. júní 1911. 23. blað. kemur út einu sinni i viku að minsta • kosti; venjulega á fimtudðgtim. Árgangurinn kostar 3 kr., erlend- : is 4 kr. Uppsögn skrifleg og bund- ; in við áramót, og komin til útgef- : anda fyrir 1. október, annars ógild. i Ritstjóri og ábyrgðarm.: Gunn- ] ar Egilsson Vesturgötu 14 B. (Schou's-hús). — Má finna á af- : greiðslunni fra kl. 11 — 12. Afgreiðsla og innheimta í Kirkju- strœti 12 kl. 11-12 hjá P. E. J. Halldórssyni, lækni. ¦HÍM-HH-H-HMM^HHHKRMH-HHHKHH HH* Kosning Stdrtemplars. Þær fregnir, er hingað berast af þingi Good-Templara, sem nú er háð áSeyð- iafirði, eru næita eftirtektaverðar. Þær •ýna það ljósar en nokkuð annað, sem fyrir hefir borið í seinni tið innan þeaia félagiskapar — og er þó margt mis- jafnt — hversu foringjarnir hafa misit •jónir á því, er sæmilegt má kallast, misit sjónir á því tilliti, er þeim ber að taka til þings og þjóðar. Stóratúkuþingið á Seyðisfirði hefir kosið fyrir æðita mann Reglunnar hér á landi þann mann, iem aíit mátti bú- ait við, höfund Pakurabréfiina alræmda, hr. Jón Pálsson fyrverandi Stórritara. Vér höfum avo oft , minst á þetta bréf hér í blaðinu, að vér teljum það óþarft að rífja það upp fyrir möunum enn á ný. En vér viljum minna á það, að framkvæmdarnefnd Stóritúkunnar gerði alt »em í hennar valdi itóð, um það leyti er bréf þetta varð kunnugt, til þeis að þurka af iér ábyrgðina af efni þe3i og innhaldi, með því að láta Stór- ritarann lýia því yfir (í blaðinu Reykja- vík í vetur) að henni hafi verið alli ó- kunnugt um bréfið, er það var sent út. Vér bentum á það þá þegar, hvílíkur kiiuþvottur þetta væri, sýndum fram á, að PramkvæmdarnefBdin færi þar eins og köttur í kringum heitan graut og minntist ekki á það, aem hér var merg- urinn málsins, hvort hún vxnsamþykk þeiium aðgerðum Stórritara sfns. Vér bentum henni á það margiinnii hér í blaðinu, að það væri skylda hennar gagn- vart þingi og þjóð að láta þetta uppi; stjórnendur Templarafélagsins verða að vera þesi minnugir, að meðan félag- ið nýtur opinberi styrki af landifé verð- ur það að vera vant að virðingu iinni, og verður að geta gert grein fyirir því, að það noti þetta fé á þann hátt. iem til er ætlait, en ekki til annara hluta, kominga-undirróðuri, eða annars því líki. Ennfremur bentum vér á, að ef Stóntúkunni væri þcni þvottur alvöru- mál, og ef hún vildi gefa það til kynna með þenari fyrnefndu yfirlýiingu Stór- ritarans, að hún væri óiamþykk gjörð- um hans, þá væri auðvitað óhjákvæmi- legt, að svifta hann þeirri stöðu, er hann hefði haft á hendi, og miibrúkað á þennau hátt. En þetta atoðaði ekkert. Stóritúkan fékkit ekki til að ikýra frá afitöðu •inni til aðgerða Stórritaram í þeisu efni, frekar enn hún halði gert með kattarþvottar-yfirlýíingunni — þangað til nú. Þesai koining, aem nú hefir fram farið á Seyðisfirði, er hið greini- legasta svar, hin ótviræðasta yfirlýiing um það, að Stóritúkunni var engin al- vara, er hún lét Stórritarann takait einan á hendur ábyrgðina af Pukun- bréfiuu, heldur hefir það einungii verið gert til þesi, að itrá aandi í augu al- menningi, reyna að fela lig b»k við þann mann, iem af tilviljun varð til að kveða uppúr, og láta hann síðan taka við ikellunum. Þetta er hreyitileg fram- koma og göfugmannleg. Ois grunaði að víiu þegar i vetur að svona væri, en vildum þó#ekki gera framkvæmda- nefnd Stóratúkunnar þenar getsakir. Eq nu hefir Stóntúkuþingið tekið af ois ómakið og sýnt það eini greÍDÍlega og frekait verður á kosið, að þetta yfir- klór Stóritúkunnar í vetur var að eins vandræðaleg og vesældarleg tilraun til að velta yfir á einn mann þeim skell- um og þeim ámælum, sem að réttu lagi áttu að lenda á henni ijálfri. En hr. Jón Pálnon stendur sannar- lega mað pálmann í höndunum. Stór- itúkan hefir, með því að gera hann Stórtemplar, tekið á sinar herðar hina liðferðiilegu ábyrgð af hinum pólitisku æiingum pukurbréfiins, þvegið af hon- um þann blett, er hún reyndi að klína á hann í vetur — og veitt hoaum að launum þær mestu virðingar, er hún áttir yfir að ráða. Kosningarréttur og kjörgengi kvenna. Það er undarlegt að ekki skuli sjást í blöðunum meira ritað um þetta mál en raun ber vitni um, því óneitanlega er „kveufrelaia"-hreyfingin hér á ís- landi komin það á veg, að tími er til fyrir þann hluta þjóðarinnar að fara að rumika, sem ekki er samþykkur þeirri hreyfingu, eins og hún nú er orðin. Séritaklega eru aðgerðir síðasta þings á þann veg í þeaau máli, »ð menn mega ekki leiða það hjá aér þegjandi og hljóðalauit, því miklir hafa þing- breitirnir verið, en þetta er einn af stærri dynkjunum. Blöðin, að undamkildum Ingólfi, virð- ait i þetta ikifti vera nokkurn veginn lammála, og er þó ekki hægt að bregða þeim um, að þeim komi of vel saman. Annaðhvort er, að þeni ivonefnda kvenfreliia hreyfing hefir mjög mikið fylgi, sem er næita ótrúlegt, eða þá hitt, að menn þora ekki að segja neitt á móti henni til að ityggja ekkj viuan 'hluta kvenþjððarinnar. Aunara virðist þetta mál bera dálít- inn agitationi-blæ. Viss itjórnmálaflokkur hefir gert mík- ið að því að þyrla upp ýmaum frelsis- hugejónum, og þykiit einn verja ijálf- ¦tæði landi og þjóðar móti ýmsu meira og minna ímynduðu ófrelai. í þeisu máli hafa hinir flokkarnir imittait. Það verður aldrei heillavæn- leg pólitík, hjá hvaða flokki sem er, að boita þeim meðölum, lem kitla fjöld- ann í bili, en reyniit svo til ikaða þeg- ar frá liður. Svo þykir mér líklegt að verði um þetta mál. Mér dettur í hug maður, sem bauð sig fram til alþingis — það var í kjördæmi Björna Jónis.— hann fór upp á garðbrot og kallaði: Meira frelii! Meira frelii! Svo var ræðan ekki lengri; en karlarnir voru ivo vitlausir þá, að þeir kmu ekki manninn. Hann hefði liklega náð kom- ingu núnal Kosningarréttur kvenna. Samkvæmt lögum aíðaita alþingii eiga allar giftar konur og lauiamenn, sem eru 25 ára, að fá koiningarrétt. Pegar konan hefir öðlaat þennan rétt, er hun um leið skyld til að nota aér hann, ekfci lagalega heldur siðferðiilega akyld til þen. Réttinum fytyir skyldan. Konan verður að setja iig inn í öll þau mál, er þjóðina varða, til þesi að geta greitt atkvæði aitt réttilega. Eg skal fúalega játa það, að konan er eða getur verið eins vel gáfum gædd og karlmenn, svo frá þeirri hliðinni skoð- að er ekkert við þetta að athuga. En hins ber að gæta: Er þetta nokk- ur hagur fyrir konuna sjálfa eða fyrir þjóðfélagið í heild linni? Pyrir konuna álít eg þetta óheilla- spor. Hún er með þeisu knúð til að gefa sig við opinberum málum, sem hún hingað til hefir látið afikiftalaus. Hún verður að taka „aktivan" þátt í póli- tikinni. En ivo mikið má segja, án þeis að vera itórorður, að pólitikin hjá oai íi- lendingum er ekki avo á þesaum tím- umfað hún göfgi hugsunarháttinn eða geri menn að betri mönnum. Bakmælgi, illyrði og rógburður eru algeng vopn pólitíakra mótitöðumanna. Inn í þennan eld á nú að kasta kon- unni. Máike einhverjum detti í hug að konan geti mildað þetta itríð. En það er vafalauit ekki rétt hugiað. Konan er oftait örlyndari og ákafari en karl- maðurinn, ivo ófriðurinn mundi frekar aukast en minka. Heimilið hlýtur að líða við þetta. Ef konan gefur iig mikið við opinber- um málum, vanrækir hún heimili sitt. Hún getur ekki bæði gætt heimilia- ins og tekið öflugan þátt í opinberum málum. Afleiðingin hlýtur því að vera aú, að hún vanrækir annaðhvort. Nú kemur það lyrir að maðurinn og kona hana eru ekki aammála um póli- tik. Mundi það ekki eitra heimilialifið? Það er eg hræddur um. Menn, aem hafa verið vinir árum saman, mega-nú ekki ajáit vegna ólíkra skoðana í landimálum. Þetta mundi fara eini með hjónin, það mundi spilla hjúakapnum og eitra heimilislifið. Pyrir þjóðfélagið í heild sinni hefir þetta ýmist lítil áhrif eða þá ill áhrif. Séu hjónin lammála, tvöfaldast að eini atkvæði manniini. Séu þau aitt á hvorri skoðun, getur það spilt heimilinu og þar af leiðandi þjóðfélagihu, því börnin, hin koraandi kynilóð, bera merki heimiliains. Hér hefir aðallega verið átt við gift kvenfólk. Um ógiftar konur er dálítið öðru máli að gegna. Þær mættu ef til vill fást við pólitík, þó það sé í sjálfu sér óeðlilegt, en þær yrðu helat um leið að undirgangaat það, að gífta sig aidrei. En — akyldu þær vilja það? Þá er að athuga þá hlið málsina, sem mestu varðar. Það er að kvenfólkið sjálft hefir ekki beðið um þessi réttindi, og eg efast mikið um, að meiri hluti íalenakra kvenna aé mjög áfram um að öðlaat þetta hnoai. Eg hefi átt tal við margar konur um þetta mál, og mikill meiri hluti þeirra er þvi mótfallinn. Konur yfir- leitt finna ekki til þeaaa ófrelaia og þvingunar, aem einatöku kvenfreliii- garpar eru að prédika. Þetta er heilbrigð hugsun. Því í verunni hefir konan jafnrétti við manninn. Maðurinn hugaar um hag heimiliiina út á við en konan inn á við. Þetta er jafnræði. Vegna hvers er alþingi að veita kven- fólkinu kosningarrétt, án þesi að vita fynt, hvort þær óaka eftir þvi? Kjörgcngið. Eftirleiðii eiga konur að hafajafnan rétt til allra opinberra sýalana, etnbætta o. s. frv. eina og karlar. Hlur er kosningarrétturinn, én verra er þetta, ef kvenþjóðin notar sér þenn- an rétt alment. Það er ekki af þvi að kvenmaðurinn hafi ekki jafna hæíilegleika og karlm., ég tek það fram aftur, héldur af því að þetta er algjörlega á móti lögmáli náttúrunnar, eim og það hingað til hef- ir verið akilið. Ég hefi ekki á móti því «ð konan fái alla þá mentun, icm hún vill og þarfnast fyrir. « En að hítn gangi mentaveginn til þesa að verða embættismaður á eftir, því er ég algjörlega mótfallinn, því með því er konan komin út fyrir sitt eðli- lega ætlunarverk. Með þesiu móti er hún komin inn á verksviS karlmanniins. Ætlunarverk konunnar, er að verða eiginkona og móðir, ala upp börn lín og vera húsmóðir i þesia orðs beztu merkingingu. Þetta hefir ætið verið ætlunárverk konunnar, þetta gætum víð karlmenn- irnir ómögulega losað hana við, hvað fegnir sem við vildum.

x

Ingólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ingólfur
https://timarit.is/publication/189

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.