Ingólfur


Ingólfur - 15.08.1911, Blaðsíða 1

Ingólfur - 15.08.1911, Blaðsíða 1
INGÖLFUR IX. árg. Keykjavík, þriðjudaginn 15. ágúst 1911. 33. blaö. kemur út einu sinni i viku að minsta kosti; venjulega á þriðjudögum. $ Árgangurinn kostar 3 kr., erlend- 1 H^ || | ¦ 11 is 4 kr. Uppsögn skrifleg og bund- in víð áramót, og komin til útgef- anda fyrir 1. október, annars ógild. Ritstjóri og ábyrgðarm.: Gunn- ar Egilsson Vesturgötu 14 B. (Schou's-hús). — Má finna á af- greiðslunni frá kl. 11 — 12. Afgreiðsla og innheimta f Kirkju- streeti 12 kl. 11—18 og 4—5 hjá P. E. J. Halldórssyni, lækni. »•» ,Stjórnarskrárbrotið,' Ein« og kunnugt er var sex ára kjör- tímabil binna konungkjörnu af mörgum talið útrnnnið 26. april, meðan á þingi ¦tóð. Þá voru sex ár liðin frá þeim tima, er ¦kipunarbréf þeirra var út gefið. Stjórnarakráin aegir »vo, að kjör- timabil hinna konungkjörnu skuli vera „venjulega «ex ár." Hér er því gert ráð fyrir undantekningum, gefin heim- ild til undantekninga. Ráðhðrra Kr. Jónaion notaði þá heim- ild til undantekninga sem stjornarskrá- in þannig veitir, og framlengdi kjör- timabilið um þann tæpan hálfan mánuð, ¦em eftir var af þingtímanum. Þetta virtiít lika vera hið eina sjálfsagða, eftir þvi lem á «tóð. Konungkjörinna þingmanna gat þingið ekki án verið, samkvæmt stjórnarakránni; á einhvern hátt varð þvf að sjá þinginu fyrir þeim á löglegan hátt. Að útnefna nýja menn í konungkjörnu aætin var ógerningur, þar lem hinir gömlu konungkjörau þing- menn «átu í mörgum þingnefndum, og hefði það vitanlega sumpart stórum taf- ið, aumpart eyðilagt störf þingiins, ef nýjir menn hefðu átt að koma i þeirra stað á miðju þingi. Um þetta atriði eru reyndar allir sammála. Að útnefna alla gömlu konungkjörnu þingmennina á ný til sex ára hefði verið óheppilegt; vér skulum taka dæmi: Ef nú við koin- ingarnar yrðu kosnir 18 menn úr Sjálf- stæðiaflokknum, og 16 úr Heimartjórn- arflokknum, þá hefðu þeir sex konung- kjörnu riðið baggamnninn og Sjálfstæðis- flokkurinn orðið i minni hluta á þingi, þráttfyrir þaðaðþjóðin hefði gefiðhon- um meiri hluta. Þetta hefði vitanlega verið óheppilegt og vér þykjum«t þen fullvissír, að andatæðingar Kr. Jónsion- ar ráðherra mundu líta eins á þetta mál og vér, ef hann hefði ráðið fram úr því á einhvern annan hátt on hann gerði, enda er það ljóit að pólitiskt iéð var þetta hið eina rétta, og studdist auk þesa við undantekningarákvæði Btjórnankrárinnar. En nú koma blöðin „Þjóðviljinn" og „Riki" og æpa af miklum móð og kalla það „stjórnarskrárbrot" er ráðherra framlengdi kjörtímabilið. Vér höfum þegar bent á, að þetta er rangt. Stjórn- arskráin gefur heimild til undantekn- inga, og hvergi var jafn ijálfsagt að beita þeirri undantekningu og hér. Enda ráðgaði»t ráðherra um þetta við ýmsa helstu menn úr báðum flokkum, úr Sjálfotæðisflokknum t. d. við séra Sig- urð Stefánnon o. fl., og voru þeir allir samm&la honum. Og á þingi heyrðist engin rödd á mðti þessari ráðstöfun ráðherra — jafnvel rititjóri „Þióðvilj- ani", sem nú finnur hjá iér hvöt til að æpa, þagði þá. Hann gefur reyndar þær skýringar í blaði «inu, að flokkur- inn hafi „kont aig of veikan, til þes« að geta gert nokkuð, einsog þá var komið hðgum hana." Ois þykir liklegt að ritstjóri „Þjóðviljan" segi þetta satt; en kendi flokurinn aig þá líka of veikan til þeas að láta i Ijóii skoðnn lína? Það er ilt ef svo er, því nú æpir flokkurinn um seinan. Ef flokkurinn hefði reynt að gera eitthvað til að koma í veg fyrir „Btjórnarskrárbrot- ið", aem hann svo kallar, en miitekist það, ]>á var sök lér þó hann æpti nú. En flokkurinn þagði, þegar tími var til að tala, og getur þvi ekki búi»t viö að neinn taki mark á því, aem hann er nú að rella í reiði sinni og lárum vand- ræðum. Að lokum skulum vér geta þeis, að sá akilningur virðist að vorri hyggju vera eðlilegastur, að telja kjörtímabil, bæði þjóðkj. þingm. og konungkj. byrja um leið og kjörbréf þeirra hafa verið próf- uð og dæmd rétt; samkvæmt þessuvar því iex ára timabilið ekki útrunnið fyr en 1. júlí þ. á., og þegar af þeirri á- itæðu fellur þvi alt þetta vandræðalega hjal Skúla Thðroddsen og hins pólitíska koitgangara hans í „Ríki" um sjálft iig. Ráðherra benti og á þennan skilning ¦em hinn liklegaita, en mun þó hafa þótt rétt að taka af öll tvímæli, og fá ¦amþykki konungs til þess, að þeir konnngkjörnu aætu út þingtímann, svo að þingseturéttur þeirra yrði ekki vé- fengdur, hvernig »em á væri litið. Normandí-fór Skúla Thoroddsen. Bréf frá Gruðmundl Finnbogasyni. Magiiter Guðm. Finnbogason lendi Skúla Thoroddien fyrir nokkru bréf það, er hér fer á eftir, og bað hann að birta það í blaði ¦ínu, „Þjóðviljan- um". Vér bjuggumit við að hr. Sk. Thorodd«en mundi telja lér ikylt, að taka bréfið upp f blaðið hið allra fyrita, enda var það oinföld kurteiiisikylda hana. En þetta bráít. „Þjóðviljinn" kom út í aíðustu viku tvöfaldur í roð- inu, en ekki er þar einu orði minst á bréfið og enn síður að það sé prentað þar. Os« þótti þvi rétt, að draga ekki lengur að birta bréfið, sem ois hefir bori«t í eftirriti, og er það á þe«sa leið: p. t. Kaupmannahöfn, Vendersg. 33. 2». júli 1911. Herra ritstjóri, alþm. Skúli Thoroddsen! Til akýringar því er þér segið um mig i grein yðar „Normandí-förin", í ,Þjððv.' 6. þ. m., skal ég leyfa mér að geta þeaaa: Utanáakrift «ú, er þér báðuð mig að setja á bréf til yðar og ég skrifaði í va«abók mína, var ékki „Hotel Com- mercial" í Leith, ein« og þér «egið i nefndu blaði, heldur: A. T. Möller & Basmussen 30&32 Elbe Str. Leith. Ég kom til Parisar 20. maí. En 23. maí skrifaði ég yður alllangt bréf með öllum þeim bendingum, er ég hugði að yður kæmi velaðvita, um hátíðahöldin í Rouen og Paría, um ferðina þangað, o. ». frv. og bauðit ég til að taka á móti yður á járnbrautaratöðinni, hvort heldur væri París eða Rouen, ef þér að eina s^enduð mér »keyti á undan yður um það, hvenær þér kæmuð. Ég fór sjálf- ur með bréfið á pósthúíið í Paria 23. mai og var utanáikriftin eins og þér höfðuð lagt fyrir (A. T. Möller & Raa- muuen). Þykir mér undarlegt, ef bréf- ið hefir ekki komið fram. Ég átti ivo á hverjum degi von á skeyti frá yður, en þegar ekkert kom, hugsaði eg að ferð yðar hefði af ein- hverjum áítæðum farist fyrir. Ég var í Rouen frá 3. juní til 11. júni að morgni og bjó allan þann tima á '„Grand Hðtel du [Nord". Og ekki veittiit landa okkar Eiríki Magnúnyni erfitt að hafa upp á mér þar. Mér þykir leitt, að ég hefi ekki get- að orðið yður að þvi liði, er ég hafði ætlað, en ég vona að þér ¦jáið, aðmér er ekki um að kenna. Virðingarfylst Quðm. Finnbogason. Það má «já af bréfi þe»»u, að Sk. Tb. hefir gert hr. Guðm Finnbogaayni rangt til, þar sem hann skýrir frá Normandí-för sinni og gefur í skyn, að G. F. hafi brugðist «ér og «viki«t um að hjálpa iér, cini og hann hafi þó lofað. Eftir bréfinu að dæma, má hr. Sk. Th. sjálfum sér einum um kenna, að hann gat ekki notið liðainnis hr. Guðim Finnbogaionar, er hann skýrði honum rangt frá utanáakrift sinni, og fér því illa á hnifilyrðum hans í garð G. F. út af þes*u. Sumum kann nú að detta í hug, að hr. Sk. Th. hafi viljandi skýrt G. F. rangt frá utanáskrift sinni, og hafi vilj- að forðaat að hitta hann í Frakklandi. Ekkert ¦kulum vér nú um það aegja, en hitt þykir oii kynlegt, að þeir «kuli báðir hafa verið í Rúðuborg »ömu dag- ana, Skúli og Guðmundur, og þó «kuH þeir ekki hafa hittst eða fnndið hvor annan. Um þetta Ieyti mun einmitt hafa verið mikið um dýrðir og mikið um hátiðahöld, og hefði því mátt búaat við, að útsendingur vor, alþingiaforaeti íalendinga hr. Skuli Thóroddsen, léti þar á einhveru hátt til »ín taka, avo að ekki þyrfti að leita að honum lú»a- leit til að fiuna hann, eða tæplega mun alþingi hafa ætlaat til þe»», er það veitti honum fé til fararinnar, að hann feldi sig svo vel, að enginn yrði var við hann — þa hefði ein» mátt spara féð. — Annars virði»t það ekki til of mikil« mælst, að biðja hr. Sk. Thóroddsen að Iáta almenning vita hið aanna i þeasu Rúðuborgar máli, — kom alþingiíforseti íslendinga áreiðanlega til Rúðuborgar? og hafi hann komið þangað, á hvern hátt rækti hann þa erindi alþingis? Vér höfum hvergi séð hana getið, þar ¦em minat hefir verið á þúsund ára há- tiðahöldin, og hann hefir sjálfur enga akýrslu gefið um för aina, og ekkert það sagt er geti á neinn hátt bent á, að hann hafi unnið neitt fyrir þær 1200 kr. »em alþingi veitti honum. Nú, þeg- ar «vo margir bera jafnvel brigður á, að hann hafi til Frakkland* komið, væri þvi æakilegt, að hann gæfi ein- hvcnkonar akýrslu um för aina og írammiatöðu. Annars niá geta þesa að aðal-hátíða- höldin fóru fram 23. og 24. júní, og var þar foraeti lýðveldi«ins viðstaddur. Þ&r vár íslandi ætlaður staður við hliðina á Danmörku, Noregi og Sviþjóð. Þar átti ísland ko»t á, að marka aérstöðu sina, og þar átti Skúli Thóroddien, alþingii- foncti íslendinga að aýna sig og láta til «ín taka. En þá var hann hvergi nálægur, »vo mikið er vist. Þar lét hann ganga osa úr greipum gott tæki- færi til að leiða að oss athygli heimsin*. Það mun vera aðal-árangurinn af för hr. Skúla Thóroddaen. Þrælalögin. Yflrlit og athugasemdir. Vér gátum þess um Ieið og vér prent- uðum upp þrælalögin, svo að almenningi gæfist færi á að sjá þau i allri sinni viðurstygð, aðvér mundum víkja nokkr- um orðum að þeim á eftir. Það mun tæplega vera of sagt, að aldrei hafi fyr- eða siðar, verið gefin á íalandi jafn ó- hyggileg lög og þessi, vegna þess að þau ná ekki tilgangi sínum, eða jafn hættuleg lög, því þau hefta langt um of almennt persónulegt frelsi, setja þjóð- inni akorður um mat hennar og drykk, og komaat þannig inn á svið, sem lög- gjöfinni á að vera óviðkomandi, og í óllum siðuðum löndum er talið henni óviðkomandi. Vér skulum nu reyna að færa orðum vorum stað með þeim athugasemdum, sem hér fara á eftir. Vér þykjumst þess fullviisir, að allur þorri landimanna muni hafa verið einatöknm atriðum lag- anna ókunnugur þangað til vér prent- unum þau í heild »inni hér í blaðinu, og að fæstir þeirra hafi áður haft tæki* færi til að athuga þau og gagnskoða þangað til nú. Eu það er aannfæring vor, að landsmenn séu avo þroikaðir,

x

Ingólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ingólfur
https://timarit.is/publication/189

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.