Ingólfur


Ingólfur - 09.10.1911, Blaðsíða 1

Ingólfur - 09.10.1911, Blaðsíða 1
INGÖLFUR IX. árg. Reykjavík, mánudaginn 9. október 1911. 41. blað. !$*M^^*M«M*«*MMM-M*H*M*M*-m4h- kemur út einu sinni í viku að minsta ? kosti; venjulega á þriðjudðgum. ^ Árgangurinn kostar 3 kr., erlend- is 4 kr. Uppsögn skrifleg og bund- in við áramót, og komin til útgef- anda fyrir 1. október, annars ógild. Ritstjóri og ábyrgðarm.: Gunn- ar Egilsson Laugaveg nr. 38. — ^ Má finna á afgreiðslunni frá kl. ^ 11-12. 1 Afgreiðsla og innheimta i Kirkju- j stræti 12 kl. 11—12 og 4—5 hjá ^ P. E. J. Halldórssyni, lœkni. 3 Ehhhhhhhhhhhhhhmh*m-h»h»rhh-i Björn Jónsson. Hr. Björn Jónsson fyrveraudi er nú aftur tekinn til óspiltra málauna, síðan hann kom heim frá Danmörku. Hann e* nú aftar tekinn að bölsótast undir dularnafni í dálknm ísafoldar, og stend- ur af honum mikill gnstnr. Vér hefðum helst kosið, að geta lát ið þennan mann afskiftalausan, því að það er öllum mönnum vitanlegt, að hann er og var alla sína ráðherratíð ¦júkur maður, og ber því ekki nema að nokkru leyti ábyrgð orða ainna og gjörða, og það er ilt verk að eiga í höggi við slíka menn. En maðurinn veður sjálfur fram á vígvöllinn, og þeir sem næstir honum standa annaðhvort vilja ekki eða geta ekki aftrað honnm frá því, og því verður ekki hjá því komist, að bera vopn á hann. Sér- staklega þar sem maðurinn ætlast til, og tekst það furðanlega, að koma því svo fyrir, að slagurina standi að miklu leyti um hann sjálfan og hans persónu. Því þó að Björn Jónsson sé vissulega ekki langrækinn maður, þá er þó eitt sem hann aldrei getur gleymt, og það er sú sára synd, að honum var velt af valdastóli. Og þangað mun bugur hans nú stefna aftur, og það mun hann teljamestu niáli skifta við þessar kosningar, að ekki lokist öll suud fyr- ir þeim möguleika. Vér getum því ekki látið hann eða hina óðu baráttu hans afskiftalausa; su ógæfa má ekki aftur henda þjóð vora, að eiga meðferð mála sinna í höndum sjúks manns. Það er þó það minsta, semheimtað verður af ráðherra íslands, að hann háfl líkams- og sálar- krafta nokkurnveginn óikerta, svo að ekki verði því um kent, ef stjórn hans fer ekki svo vel úr hendi sem skyldi. Það munu flestir hafa talið víst, er hr. Björn Jónsson neyddist til að láta af ráðherrastörfum á síðasta þingi, að hann myndi aldrei hugsa til að kom- ast í þá tign framar. Óánægjan með hann var svo megn, jafnvel íhans eig- in flokki, að nærfelt helmingur flokks- manna hans var snúinn móti honum og óstjórn hans. Og svo brýna nauðsyn töldu þeir á að losa landið við þá ó- stjórn, að þeir hiknða jafnvel ekki við að sameina sig við mótstöðumenn sína uiu að fella hann frá völdum, og má þá geta nærri að þeir mani ekki hafa talið neitt smáræði vera í húfi. Hvað sem annari yrði nm flokkinn, sem hr. B. J. hafði þannig tekist að kljúfa, þá virtist það eitt þó vera víst, að hann gæti ekki átt afturkvæmt í valdasess- inn. En hvað verður nú uppi á teningn- um ef litið er í kringum sig? Alstað- ar það sama: hvar sem er reynir hr. B. J. til að sparka í þá af flokksmönn- um sínum, sem á síðasta þingi snémst í móti honum. Þegar eftir þing valdi hann þeim þá háðung að láta kjósa sig fyxir formann flokksins; greinilegra spark er illmögnlegt að hugsa sér. Og nú síðast má benda á það, að hr. B. J. hefir flæmt burt úr flokknum séra Sigurð Stefánsson, besta og nýtasta flokksmanninn sem eftir var, en hann mun hafa gengið einna ötulast fram í því að koma Birni Jónssyni frá völd- um. En um leið og B. J. neytir allr- ar orku til að bola burta þeim þing- mönnum, sem óánægðir voru orðnir með valdameðferð hans, skorar hann á þá og báða sambræðslnflokkana til fylgis við þau þingmannaefni, er hann telur örugga fylgismenn 'sina, og telur þá flokksvikara, sem ekki vilja Iáta nota sig sem hlýðið verkfæri í þessum sknllaleik. Osa þykir ólíklegt að Sparkliðar láti Björn Jónóson hafa tig að slikum ginn- ingarfíflum, að þeir sjái ekki við þeim leik, er hann ætlar sér að leika; að þeir leyfi honum að klifra yfir búka sína aftur uppí þann valdasess, er þeír hrintu honum úr og töldu hann als ómaklegan til að skipa, og það sannar- lega með réttu. Oas þykir óliklegt, að Sp*rkliðar vilji rreð fylgi sínu við stuðn- ingsmenn Björns Jónssonar, stuðla að þvi landsóláni, að hann komist aftur til valda; slíkt væri ekki einungis landinu í heild sinni, heldur einnig þeiúi Spark- liðum, hin mesta háðung og óvinafagn- aður. Bannríkið „Mai-ne*. Það hefir valdið hinum stórkostlegu umskiftum, að kjósendur hafa séð, að bannið leiddi aðeins til hræsnis; þrátt fyrir það var ætíð hægt að fá drykkj- arvörur keyptar, en þær voru reyndar af verstu tegund, vegna vantandi eftir- lits, og voru í rauninni hreint eitnr. Drykkjuskapur í bannríkinu Maine hefir í mörg ár verið meiri, en í ná- grannaríkjunum, þar sem áfengissala heíir verið leyfð. Bannofstækismennirnir eru óstjórn- lega reiðir og krefjast þess, að atkvæð- in verði talin upp aftur." Ekki tókst bannmönnum að fá sínu áformi framgengt, þ: að fá lögunum breytt, þrátt fyrir ofsa undirróður af hálfu kvenna og barna gegn áfengiuu; skólabörn gengu með fána um göturn- ar, hringt var með kirkjuklukkunnm og bænaguðsþjónustur voru haldnar í kirkj- unum, og sýnir þetta ljóslega, hve almenningur í ríkinu hefir verið orðinn sannfærður um skaðræði bannsins og iJlum afleiðingum þess, og ætti þetta að verða oss íslendingum til viðvörunar. H. Lengi hafa bannmenn verið hróðugir yfir bannrikið „Maine" í Bandaríkjun- um, talið það eitt hið glæsilegasta dæmi og órækustu sönnun fyrir hinum bless- unarriku áhrifum bannsins og því fyr- irmyndar þjóðlífi, sem það skapi; og þeir hafa reynt að telja mönnum trú um, að í ríki þessu væri aðflutningsbann sem þó er tilhæfulaust; þar hefir aldrei verið annað bann en vínsölubann. En nú um miðjan september í haust barst frá New-York svolátandi símskeyti: „Eftir að ríkið Maine hefir verið bannríki í 60 ár, greiddi meiri hluti kjósenda á mánudaginn var atkvæði á mótistjórnarskrárbreytingu um, að banna tilbúning og sölu áfengis innan endi- marka ríkisins. Löggjafarþing ríkisins ætlar tafarlaust að samþykkja lög, er leyfa að setja upp veitingahús gegn gjaldi í ríkissjóð. Við síðustu atkvæðagreiðslu voru bann- menn i 23811 atkvæða moirhluta. ur bannað það? Nei, þeir herrarbann- berserkir þurfa ekki að bregða oss and- stæðingum sínum um það, að vér vilj- um ónýting þrælalaganna vegna þess, að vér viljum ekki missa brennivínið. Ef það réði skoðunum vor andbanninga, þá mnndi oss standa á sama nm þræla- lögin, því vér vitum það svo ofurvel, að ekkert er auðveldara en að afla sér áfengis eftir að þrælalógin eru gengin í gildi, svo vel hafa bannberserkirnir búið um hnútana. En ein af aðalmót- bárum vornm gegn þrælalögunum er einmitt sú, að þau eru ekkert annað en kák, og geta aldrei orðið annað en kák. — Það er því ekki eingöngu höf- undum þrælaganna að kenna, hversu vitlaus þau eru; en svo\a vit- laus, vanhugsuð og sneydd allri skyn- semi, eins og raun er á orðin, þurfta þau þó ekki að vera. Þrælaló'gin. Yfirlit og athugasenidir. 10. gr. er um skyldu lögreglustjóra til að rannsaka áfengisbirgðir .þeirra manna, sem vínsöluleyfi eða vínveitinga- leyfi hafa; þessa rannsókn á að fram- kvæma 1. jan. 1912, og síðan jafnan á 6 mánaða fresti, meðan þessir menn hafa sölnheimild innanlands. Við þessa grein er ekki annað að at- huga en þsð, sem segja má um allílefet ákvæði þrælalaganna, að svo auðvelt er að fara i kringum þau, að þessar ströngu fyrirskipanir og viðlagðar háar sektir verða æði hlægilegar. 11. gr. er að mörgu leyti merkileg. Þar segir, að áfengisbirgðir þær, sem einstakir menn kunni að hafa í vörsl- um sinum 1. jan. 1915, sé ekki skylt að flytja burt úr landinu; en ekki má flytja þetta áfengi burt af heimili eig- anda nema hann flytji sjálfur búferlum, eða það sé áður gert óhæft til drykkjar. Hver maður, sem næg efni hefir, má því samkvæmt lögum þessnm birgja sig upp með svo miklu áfengi, sem hann vill — um það eru engar takmarkanir settar, hvað mikið áfengi hann megi hafa í vörslum sítíum. Sennilega getur hann ekki með fullri lagaheimild selt neitt af áfengi þessu, þó ekki sé í þrælalög- unnm nein ákvæði er banna það; en í slcjóli laganna getur hann auðveldlega rékið leyniveitingu á áfengi alla æfi sína, engu síður en gert hefir verið víð- asthvar hér á landi, alla tíð síðan vín- sölubannið komst á útumlandið. Hver getur bannað manninum að gefa öðrum áfengi? Hugsum okkur t. d. að hver sá sem kaupir 1 vindil fái í kaupbætir 1 staup af brenni- víni; þá þarf vineigandinn ekki annað en að selja vindilinn nógu dýrt, til þess að skaðast ekki á þessu. Og hver get- Við komum nú að 12. gr. Eg ætla að hafa svo mikið við þessa grein að prenta hana hér upp aftur orðrétta, svo að menn geti séð hana og athugað í allri sinni viðurstygð. Hún er svona: „Nu er maður grunaður um óleyfi- legan aðflutning eða óleyfilega sölu eða veitingu áfengis, og tná þá gera hcim- ilisrannsókn hjá honum eftir dómsúr- slmrði, 'ef það er talið nauðsynlegt til þess að komast fyrir málið. Komi það í ljós við heimilisrannsókn- ina, að áfengi sé í vörslum þess manns, er rannsókn fer fram hjá, skal hann skyldur til að skýra frá hvernig standi á birgðunum. Geri hann það ekki, skal hann teljast sekur um brot gegn 1. gr." Leturbreytingarnar eru gerðar hér. Athugi uienn nú vel, það sem i þess- um "fyrirmælum felst. Við skulum hugsa okkur, að einhver dóni sjáist fullur úti á götu. Hann er spurður um, hvar hann hafi fengið áfengið, og hann lýg- ur því til að hann hafi íengíð það hjá mér. Nú er eg, samkv. 11. gr. skyld- ur til að gefa lögreglastjóra vottorð um hvort og hverjar birgðar af áfengi eg hafi í vörslum mínum, ef eg hefi nokkrar; en eg hefi engar slikarbirgð- ir, og hefi því ekki gefið lögreglustjór- anum neitt vottorð. Grunur fellur því á mig, um að eg hafi gert mig sekan um óleyfilegan aðflutning áfengis, og eg má því þola það, að heiniilisrannsókn sé gerð hjá mér, að farið sé niður í alla koppa og kyrnur hjá mér, bara vegna þess að einhverjum fullum dóna dettur í hug að Ijúga því til um mig, að eg hafi gefið honum áfengi. Stjórnarskráin heimilar að vísu heim- ilisrannsókn eftir dómsúrskúrði; en hing- að til hefir þetta aldrei verið framkvæmt nema í ytrustu neyð, við leit á glæpa- mounum, morðingjum eða einhverju sliku. Það er ráðstöfun, sem ekki þyk- ir hæfa að grípa til, nema alt anaað bregðist; heimilið hefir hingað til verið friðheilagt hér á landi, eins og allstað- ar annarstaðar, þar sem siðaðir menn búa og ráða lögttm sínum. En þegar þrælalögin ganga hér í gildi, byrja nýjir tímar. Þá má vaða inn í hús manna og heimiii fyrir gott

x

Ingólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ingólfur
https://timarit.is/publication/189

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.