Lögrétta

Tölublað

Lögrétta - 26.01.1916, Blaðsíða 3

Lögrétta - 26.01.1916, Blaðsíða 3
LOGRJETTA 15 Forsetar Alþingis hafa ákveSiS, aS selja fyrst um sinn bókasöfnum og lestrarfjelögum hjer á landi Alþing istídiiicli 1845 1905 fyrir 5Q krónur, auk burSargjalds. Einstaka árganga AlþingistíSindanna frá sama tímabili hafa forsetar ákveSiS aS selja bókasöfnum og lestrarfjelögum á 1 kr. 50 aura, auk burS- argjalds. Enn fremur hafa forsetar ákveSiS, aS selja bókasöfnum og lestrarfje- lögum fyrst um sinn Lantlsr eikning ana 1884—1913 fyrir 10 krónur, auk burSargjalds. Þetta verS á AlþingistíSindum og Landsreikningum nær AÐ EINS til bókasafna og lestrarfjelaga hjer á landi. Skrifstofustjóri Alþingis veitir pöntunum móttöku og annast afgreiSslu til hlutaSeigenda, þó því aS eins, aS borgun fylgi pöntunum og trygging sje fyrir burSargjaldi af 'hálfu kaupanda. Þjórsárbrúarfundurinn. Bændafundurinn viS Þjórsárbrú, sem áSur hefur veriS sagt frá hjer í blaSinu aS til stæSi, var haldinn 19. þ. m. Á annaS hundraS manns sótti fundinn. Fvmdarstjóri var sjera Kjart- an Helgason. Gestur Einarsson á Hæli tók fyrstur til máls, skýrSi til- efni fundarins og hvatti til samtaka meSal bænda viö landskosningarnar. UrSu s'röan umræSur um þetta, og mæltu ýmsir meS, en aSrir á móti. Einkum var þaS sjer Eggert Páls- son alþm., sem í móti mælti, og kvaS þaS geta orðiS til skaSa en engra bóta i landinu, aS menn færu aS fylkja sjer til þingkosninga eingöngu eftir stjettum, og því óráS, aS bænd- ur egndu aSrar stjettir til"~þess meS þvi aS koma fram meS sjerstakan bændalista. Þó voru fleiri, sem hjeldu binu fram, og var kosin 17 manna nefnd til þess aS koma meS tillögu um lista. VarS listi hennar eins og hjer segir. 1. SigurSur Jónsson bóndi á Ysta- felli í Þingeyjarsýslu. 2. Ág. Helga- son bóndi í Birtingaholti í Árnes- sýslu. 3. GuSm. Ólafsson bóndi á Lundum í Mýrasýslu. 4. Metúsalem Stefánsson á EiSum i N.-Múlasýslu. 5. Halldór Þorsteinsson skipstjóri í Reykjavík. 6. Lárus Helgason bóndi á Kirkjubæjarklaustri. 7. ÞórSur Gunnarsson útvegsbóndi á HöfSa viS EyjafjörS. 8. Stefán GuSmundsson bóndi á Fitjum í Borgarfj.sýslu. 9. Sveinn Ólafsson bóndi í FirSi í Mjóa- firSi. 10. Snæbjörn Kristjánsson bóndi í Hergilsey á BreiSafirSi. II. Björn Sigfússon bóndi á Kornsá í Húnavatnssýslu. 12. GuSm. G. BárS- arson á Kjörseyri í Strandasýslu. Listi þessi var samþyktur af fund- inum og siSan kosin 7 manna nefnd til þess aS koma honum á framfæri, útvega heimild þeirra, sem á listann voru settir, fyrir nöfnunum o. s. frv. I nefndina voru kosnir: Magnús á Reynisvatni i Skf.s., Einar i MiSey i Rv.s., sjera Kjartan i Hruna, Gestur á Hæli, Vigfús í Engey, Jósef á Svarfhóli og Andrjes i SíSumúla. Sagt er aS þeir hafi heimild til aS breyta listanum, en líklega nær þó sú heim- ild aS eins til þess, aS fylla þau skörS, sem þar kynnu aS verSa, ef einhverj- ir af þeim, sem þar eru nú, vildu ekki leyfa aS nöfn sín væru þar. Sagt er, aS leyfi tveggja þeirra efstu sje þegar fengiS. HafSi Jón frá Ystafelli, sonur SigurSar, veriS stadd- ur á fundinum og skýrt frá, aS faSir sinn mundi gefa kost á sjer á listann, en Ágúst í Birtingaholti var sjálfur á fundinum. í einu blaSinu hjer i bæn- um, sem er listanum yfir höfuS mjög móthverft, er sjerstaklega fundiS að því, hver maSurinn sje þar efstur, og sagt, aS annar maSurinn í röðinni hefSi átt aS vera þaS. En þetta er fjarstæSa. Efsti maSurinn er miklu landskunnari maSur og hefur haft miklu meiri afskifti af opinberum málum en hinn, sem er í öSru sæt- inu, aS þeim manni í alla staSi ólöst- uSum þó. Annars felst Lögrjetta aS öllu leyti á mótbárur þær, sem sjera Eggert Pálsson kom fram meS á fundinum gegn því, aS bændur kæmu fram meS sjerstakan lista. Og enga breytingu gerir þaS á því, þótt á þennan lista, sem upphaflega átti aS vera land- bændalisti, sje nú tekinn einn skip- stjóri og tveir sjávarbændur. Megin þorri fundarmanna var úr Árnesssýslu og Rangárvallasýslu. Sagt er aS Árnesingar hafi yfirleitt veriS þvi fylgjandi, aS koma fram meö listann, en Rangvellingar síSur. Margir af fundarmönnum höfSu ekki greitt atkvæSi, hvorki meS nje móti, og voru 70 atkv. greidd, þegar flest var. Fundurinn stóS frá hádegi til kl. 6 um kvöldiS. Enn bruni í Noregi. Fregnir hafa aS nýju komiS um stórbruna í Noregi, og nú er þaS bærinn Molde, sem brunniS hefur. Þar kom eldurinn upp 22. þ. m. og brann mikiS af bænum. 1000 menn voru taldir húsnæSislausir og tjóniS metiS 4 milj. kr. Molde er viS RomsdalsfjörSinn, lít- ill bær, meS eitthvaS á 3. þús. íbúa, en kunnur fyrir landslagsfegurS og kemur þangaS mikiS af ferSamönn- um. Vilhjálmur Þýskalandskeisari dvaldi oft i þessum bæ á NoregsferS- um sínum. Líklega verSa listarnir viS kosn- inguna 31. þ. m. ekki nema þrír: 1 frá fjelaginu „Fram", og var hann prentaSur i síSasta tbl., 2. frá Langs- um-mönnum, 3. frá verkmannafjelag- inu „Dagsbrún". Um þaS, sem ráSiS hefur mannavali á lista fjel. „Fram" eSa Heimastjórnarmanna, skal hjer fariS nokkrum orSum. ÞaS er álit þeirra, sem aS listan- um standa, aS Jón Þorláksson lands- verkfræSingur megi ekki missast úr bæjarstjórninni, fyrst og fremst vegna þekkingar hans á bæjarmál- um alment og góSra og mikilla hæfi- leika til þess aS verSa þar bænum aS gagni. í öSru lagi vegna sjerþekking- ar hans á öllum verknaSarmálum bæj arins. í þriSja lagi vegna eins máls, sem nauSsynlegt er aS fariS verSi aS hrinda áleiSis, en þaS er, aS koma upp rafmagnsstöS í bænum. ÞaS mál þarf aS eiga forvígismann í bæjarstjórn- inni, og til þess er hann allra manna best fallinn, enda hefur hann veriS formælandi þess máls áSur. Thor Jensen kaupmaður er mikil- virkasti framkvæmdamaSur þessa bæjar. Ef nokkuS á aS verða úr því nauSsynjafyrirtæki, aS bærinn eign- ist botnvörpung og geri hann út, þá liggur það í augum uppi, aS nauSsyn- legt er aS kjósa inn í bæjarstjómina mann, sem getur lagt þar orS til þeirra mála af verulegum kunnug- leik og þekkingu. Verkmannafjelag- inu er þetta mikiS áhugamál, eins og eSlilegt er. En vilji verkamenn stuSla aS gagni aS framkvæmd þess, þá er þaS ráS fyrir þá aS kjósa nú Th. J. inn í bæjarstjórnina og fela honum þar aS koma málinu fram. ÞaS væri skynsamlegra en hitt, aS berjast nú móti kosningu þess manns til þess aS koma aS öSrum, sem aS litlu liSi geta orSiS málinu, hversu góðan vilja, sem þeir hafa til þess. Verkamenn og iSnaðarmenn eiga líka góS fulltrúaefni á „Fram"-list- anum úr sínum flokki, þar sem eru þeir GuSm. Gamalíelsson og Flosi SigurSsson. Templarar eiga öflugan forvígis- mann á listanum, þar sem er Pjetur Halldórsson, og auk hans einnig þeir GuSmundur og Flosi. Nöfnunum á listanum geta menn, eins og kunnugt er, raSar, svo aS hver kjósandi um sig á kost á þvi, aS veita mest fylgi þeim manninum, sem hann helst vill kjósa. í janúarblaSi Skinfaxa ungmenna- fjelagsins rakst jeg nýlega á greinar- korn um þegnskylduvinnuna. Þar eS margt í grein þessari er aS ýmsu leyti ádeila til „FramtíSarinn- ar", fjelags efri deildar Mentaskólans, fyrir afskifti hennar af málinu, og þar eS mjer virSist höf., eftir grein- inni aS dæma, eigi jafn kunnur af- stöSu hennar til málsins eins og hann gefur í skyn, þá tel jeg mjer skylt, sem einn þeirra manna, sem kosnir voru af „FramtíSinni" til aS athuga þegnskylduvinnuhugmyndina, aS gera nokkrar athugasemdir viS greinina. Höf. fer nokkrum orSum um hug- mynd ungmennafjelagsins og for- göngumannsins um þegnskylduvinn- una, þegar hún var sem mest á döf- inni hjer áSur. Segir hann aS þeir hafi hugsaS sjer hana sem nokkurs konar „verklegan skóla fyrir lífiS og jafnframt til skemtunar". En seinna í grein sinni kemst höf. svo aS orSi: „Nú á þegnskylduvinnan aS vera e i n- g ö n g u erfiSisvinna,* .... hugmyndin orSin gerbreytt, vinn- an orSin aS persónuskatti á þjóSina." Mjer er þaS fullkunnugt, aS eng- ir þeir, sem voru málinu fylgjandi í „FramtíSinni", hvorki nefndin eSa aðrir, hafa haft þá hugmynd um þegnskylduvinnuna, sem höf. Skin- faxagreinarinnar telur rikjandi nú. Skal jeg til þess aS sýna mönnum fram á, aS „FramtíSin" gengur s ö m u götu og forvígismaSur þessa máls, sem sje hr. Hermann Jónasson, geta þess aS nefndin átti tal viS hann um máliS, og varS jeg eigi var viS annaS en aS sama hugmydin vekti fyrir báSum. Auk þess vil jeg leyfa mjer aS tilfæra hjer nokkur atriSi úr áliti FramtíSarnefndarinnar: „ÞaS er af tveimur aSalástæSum, sem vjer erum þegnskylduvinnunni fylgjandi. Vjer ætlum hana verSa besta a 1 þ ý S u s k ó 1 a þjóSarinnar og mjög til þess aS bæta landiS og landsmenn. — Vjer ætlumst til þess, aS í þegnskylduvinnunni læri menn hlýöni, samtök, stundvísi og stjórn- semi. —¦ Sjerstaklega vonum vjer aS hin verklega kensla, sem hún á aS veita, verSi til mikils góSs, þar eS vjer álítum aS hjer á landi sje mikil þörf á slíkum almennumvinnu- s k ó 1 a." MeS þessum útdrætti vona jeg aS mjer hafi tekist aS sýna fram á aS þaS er e k k i r j e 11, sem höf. segir, aS hugmyndin sje orSin gerbreytt. „FramtiSin", sem fyrst vekur máls á þessu nú, forvígismaSurinn og flytj- andi málsins á þingi, hafa allir bygt á sama grundvelli,sem sje gömlu hug- myndinni, nema hvaS þeir allir hafa hugsaS sjer máliS aS einhverju leyti i sambandi viS vinnuvísindin. Því þaS er eigi nóg, komist þessi þegnskyldu- vinna á, aS hún kenni mönnum vinnu- brögS, heldur þau r j e 11. HváS persónuskattinn snertir, sem höf. talar um í grein sinni, þá er því til aS svara, aS sje þegnskylduvinnan „persónuskattur á þjóSina" n ú, þá hefur hún einnig veriS þaS á S u r, þaS leiSir af sjálfu sjer, þar eS hugmyndin er ein og hin sama. Ennfremur talar höf. um aS engir verkstjórar sjeu til, sem trygging sje fyrir aS mikiS megi af nema, og má þaS vel vera. En jeg efast eigi um þaS, aS þing og þjóS muni fúslega styrkja einhverja góSa menn til náms í því skyni. Peningunum hefur oft veriS ver variS. AS endingu skal jeg geta pess, aS mjer þætti leitt ef ungmennafjelögin, sem svo víSa eiga ítök hjer á landi, skyldu verSa til þess aS bregSast þessari hugsjón, sem þau mest og best báru fyrir brjósti fyrir skemstu, aS eins sökum þess aS máliS kemur nú úr annari átt. Væri þaS sorglegur vottur tómlætis og festuleysis. SigurSur Grímsson. * Leturbr. mín. Frjettir. Bæjarlán. 600 þús. kr. lán er bæj- arsjóSur í þann veginn aS taka í veS- deild Landsbankans. En þar sem nú er óhægt um aS selja veSdeildarbrjef, tekur bærinn aftur lán út á þau, 200 þús. kr. í Landsbankanum og 300 þús. kr. í íslandsbanka. Lán þetta er tekiS til þess aS borga meS önnur lán, svo sem lán, sem bærinn hefur tekiS hjá hafnarsjóSnum. Verðlagsnefndin og mjólkin. VerS- lagsnefndin hefur felt úr gildi úr- skurS sinn um, aS hámarksverS á mjólk hjer í bænum skyldi vera 22 au. Mjólkursalar risu upp og mót- mæltu því, aS þeir gætu sjer aS skaS- lausu selt mjólkina á þessu verSi. VerSlagsnefndin hefur auglýst, aS á- stæSan fyrir því, aS hún hafi felt verSlag sitt úr gildi, sje sú, aS út- lent kúafóSur, maísmjöl, hafi hækk- aS í verSi. Nú er mjólkin seld á 24 au. pt. Mannalát. Sunnudaginn 16. þ. m. andaSist aS heimili sínu, Bæ viS HrútafjörS, merkisbóndinn GuS- mundur BárSarson, faSir GuSm. G. BárSarsonar náttúrufræSings og bónda á Kjörseyri. Hann var kominn á 70. aldursár, fæddur 1846. Tvö síS- ustu árin átti hann viS mikla van- heilsu aS stríSa, þvi likamskraftarnir voru aS þrotum komnir, eftir 40—50 ára fyrirmyndar starfsemi og atorku á búskaparbrautinni. Helstu æfiat- riSa GuSmundar sáluga er minst í ÓSni nýlega. Nýlega er dáinn í Khöfn Þorgrím- ur Stefánsson stýrimaSur hjeSan úr bænum. Alþingistíðindin og Landsreikn- ingarnir. Menn skyldu veita eftirtekt auglýsingunni hjer í blaSinu frá skrif- stofu alþingis um sölu AlþingistíS- inda og Landsreikninga. AnnaS eins tilboS ætti ekkert bókasafn nje lestr- arfjelag aS láta ónotaS, því sjálfsögS eign eru þessar bækur fyrir þau öll, og veriS er svo lágt, aS ritin mega heita því sem næst gefin. Kvennalisti er nýkominn fram til bæjarstjórnarkosninganna 31. þ. m., og eru á honum 2 kvennmenn og 3 karlmenn, í efsta sætinu frk. Inga L. Lárusdóttir. Læknir fótbrotnar. Mrg.bl. segir þá fregn, aS Halldór læknir Stefáns- son hafi fótbrotnaS 18. þ. m. og hafi Gunnl. Þorsteinssonar læknis á Þing- eyrum veriS vitjaS til þess aS binda um meiSsliS. Viðgerðin á Goðafossi í Khöfn, eft- ir skemdirnar á Húnaflóa síSastliSiS haust, hefur kostaS 42 þús. kr. og borgar vátrygging skipsins þaS. Lífsábyrgðarfjel. Danmark hefur, samkvæmt skýrslum frá stjórnarráS- inu, hlotiS löggilding hjer á landi og hefur hjer varnarþing, sbr. auglýs- ing hjer i blaSinu. Gagnvart þeim, sem kynnu aS telja þaS eigi ábyggi- legt, skulum vjer geta þess, aS aSal- forstjóri þess er einhver helsti þjóS- megunarræSingur Dana, V. F a 1 b e- Hansen konferensráS, konungkj. landþingsmaSur. Er vátryggingar- fjárhæS fjelagsins 90 milj. króna, en eignir þess 21 milj. kr. Þarf þvi eng- inn aS óttast, aS þaS sje eigi ábyggi- legt. RikissjóSur Dana tryggir þar fjölda af starfsmönnum sínum, sjer- staklega þá, sem gegna póststörfum og járnbrautarstörfum, sem sýnir best álit fjelagsins heima fyrir, og ber ljósastan vottinn um áreiSanleik þess. ÞaS er Þorv. Pálsson læknir, sem veitir alla nánari vitneskju um fje- lagið. Hjúkrunarfjelag er nýstofnaS í ViSidal fyrir forgöngu ekkjunnar GuSbjargar Ólafsdóttur á Söndum. FjelagiS heitir „Björg" og var stofn- fundurinn á Lækjarmóti 24. þ. m. „ísland" er nú í Vestmannaeyjum á leiS frá útlöndum. Þetta blað er prentaS á þriSjudags- kvöld. ísl. bögglapósturinn í Englandi. 19. þ. m. fjekk stjórnarráSiS skeyti frá skrifstofu sinni í Khöfn, er seg- ir aS bögglapósturinn hjeSan, sem sendur var meS Gullfossi um dag- inn og frá er sagt í siSasta tbl., hafi veriS tekinn í Leith og sendur suSur til London til rannsókna. Stríðið. Síðustu frjettir. Ekkert hefur orSiS úr friSargerS milli Austurríkis og Montenegró. Montenegrómenn, eSa stjórn þeirra og konungur, vildu ekki ganga aS þeim friSarkostum, sem Austurríkis- menn settu. Nikíta konungur er nú farinn til ítalíu og landiS á valdi Austurríkismanna. SíSustu fregnir segja, aS 35 þús. af hermönnum Montenegrós hafi gefist upp. Stjórn Serbíu er nú komin til Korfu, ásamt leifunum af her þeirra. Hafa bandamenn án efa tekiS sjer óll umráS yfir þeirri ey, enda þótt hún sje grisk. En hitt virSast þeir hafa gefiS upp, aS halda Albaníu, og segja frjettir hingaS, aS Italir sjeu aS flytja her sinn burtu þaSan. Vil- hjálmur fyrv. Albaníufursti var meS her Búlgara, þegar hann lagSi i leiS- angurinn vestur eftir Balkanskagan- um, og hefur þá þegar veriS gerS einhver áætlun um þaS milli miS- veldanna og Búlgaríu, hvaS gerast skyldi í Albaníu, ef svo færi sem nú er orSiS. Og nú munu standa yfir ráSagerSir um framtíð þeirra Balk»n- landa, sem tekin hafa veriS, því Vil- hjálmur Þýskalandskeisari, Falken- hayn yfirhershöfSingi og Ferdínand Búlgarakonungur eru nú í Serbíu, í Nisch. Ekkert skríSur til skara enn viS Saloniki, og engar nýjar fregnir hafa komiS um landsetningu bandamanna- hersins í Píreus. I Galizíu er alt af barist, og síSustu fregnir segja, aS Rússar sæki nú á í Kákasus. En her Englendinga i Mesopotamíu er nú sagSur því sem næst umkringdur og yfirunninn af Tyrkjum. Nixon yfir- foringi hans hefur sagt af sjer her- stjórninni, en viS hefur tekiS Percy Lake, sem aS undanförnu hefur ver- iS formaSur herstjórnarráSs Eng- lendinga í Indlandi. Enski herinn er nú í Kut-El-Amara og kvaS sitja þar fastur. Eru þaS nál. 10 þús. her- manna. En hjálparliS, sem Englend- ingar sendu áleiSis þangaS, var stöSvaS af Tyrkjum á leiSinni. ÞaS er sagt aS þýski hershöfSinginn von Göltz sje nú þar eystra og stjórni árásum Tyrkjahersins. Afstaða Þýskalands í heiminum. „Hamb. Fremdenbl." flytur 5. des. útdrátt úr fróSlegri ræSu eftir dr. Paul Rohrbach um þetta efni. Hann segir þaS mjög villandi, aS ætla aS höfuSmálefni stríSsins sje þegar leyst. En þó sje svo komiS, aS menn geti nú fariS aS gera sjer hugmynd um, hvaSan friSarins sje aS vænta. ÞaS megi ætla, aS hann komi frá Austurlöndum. ÞaS er augljóst, seg- ir hann, aS Frakkar og Englending- ar geta ekki búist viS aS rjúfa her- línu ÞjóSverja aS vestan, aS Rússar geti ekki hrakiS ÞjóSverja aftur úr löndum þeim, sem frá þeim hafa ver- iS tekin, og aS ítalir geta ekki yfir- unniS Austurríkismenn þar sem þeir eigast viS. Aftur á móti megi viS því búast, aS miSveldin sæki fram yfir Búlgaríu og Konstantínópel, gegn um Litlu-Asíu, Sýrland og Palestinu, til Egiftalands, og aS þau neySi Englendinga þar til friSar. ÞaS sje jafnvel hugsanlegt, aS Englend- ingar bíSi þess ekki, aS svo langt verSi gengiS, heldur komi áSur meS friSartilboS, því hugir manna í Eng- landi sjeu áhyggjufullir. Og þegar vel útbúinn leiSangur frá hálfu Tyrkja og ÞjóSverja sje hafinn til Egifta- lands, þá sje enginn vegur til þess fyrir Englendinga, aS hefta hann; þeir geti eigi annaS gert en beSiS hans viS SuesskurSinn. Taki þeir sjer þá herstöSvar austan skurSarins, eins og heir hafa gert, þá sje aSstaSa þeirra hættuleg, meS skurSinn aS baki sjer. En velji þeir sjer herstöSv- ar vestan skurSarins, þá geti þeir ekki hindraS mótstöSumennina frá þvi, a$ hefta alla skipaumferS um skurSinn meS stórskotaliSi sínu. Höf. sýnir svo fram á, hversu mik- ils virSi yfirráSin í Egiftalandi sjeu h

x

Lögrétta

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.