Lögrétta

Tölublað

Lögrétta - 29.03.1916, Blaðsíða 1

Lögrétta - 29.03.1916, Blaðsíða 1
Ritstjóri: ÞORST. GÍSLASON. Þing'noltsstræti 17. Talsími 178. LÖGRJETTA AfgreiSslu- og innheimtum.: ÞÓR. B. ÞORLÁKSSON, Bankastræti 11. Talsími 359. Nr. 15. Reykjavík, 29. mars 1916. XI. árg. Klæðaverslun H. Andersen & Sön. Aðalstr. 16. Stofnsett 1888. Sími 32. Þar eru fötin saumuð flest. Þar eru fataefnin best. Bækur, innlendar og erlendar, pappír og alls- konar ritföng, kaupa allir í Eymundssonar. Lárus Fjeldsted, Yfirrjettarmálafærslumaður. LÆKJARGATA 2. Venjulega heima kl. 4—7 síí5d. Nordangardur í fjóra daga. Tveir vjelbátar farast og menn af öðrum. Einn vantar. Einn missir mann og strandar. Botnvörpuskipið „Ymir" laskast. Fiskiskútan „Ester" bjargar fjórum skipshöfnum úr Grindavík. SíSastliSinn föstudagsmorgun, 24. þ- m., var hjer besta veSur, sólskin, logn og heiSríkt yfir hverjum tindi. En nokkru fyrir hádegi skall á grenj- andi norSanstormur, svo sviplega, aS fá dæmi munu til annars eins. MeS storminum fylgdi hörku frost, og hjelst þetta veSur látlaust allan dag- inn, og svo áfram, litlu vægara, alt til mánudagskvölds. En þá kyrSi al- veg. Sama var veSriS austan fjalls og hjer suSur um ReykjanesiS, einnig á VestfjörSum og í Húnavatnssýslu, en þar fylgdi því snjókoma. Lengra aS trjettist ekki, því aS síminn hefur ver- iS slitinn austan viö Blönduós. Vjelbátar margir og róSrarbátar frá veiSistöSunum hjer suSur meS fló- anum voru á sjó og urSu menn mjög hræddir um þá. Hafa frjettir af þeim veriS aS berast alt til þessa, og nú hefur frjetst til þeirra allra, nema vjelbátsins „May" frá ísafirSi, er fór út hjeSan frá Reykjavik rjett fyrir rokiS. Hann var eign Helga Sveins- sonar bankastjóra á ísafirSi o. fl., skipstjóri Elías Magnússon. Einn af vjelbátunum hjeSan úr bænum, sem haldiS er út í SandgerSi, »17. júní", eign Ól. G. Eyjólfssonar kaupmanns, misti út mann, er drukn- aði, Magnús GuSmundsson frá Efsta- bæ á Akranesi. Báturinn strandaSi svo, er hann kom aS landi í Sand- gerSi, en er þó sagSur lítiS brotinn. Vjelbáturinn ,Hermann' frá Vatns- leysu er sagður hafa farist með þeim mönnum, er á voru. ASaleigandi hans var Bjarni Stefánsson, en skipstjóri SigurSur L. Jónsson, báöir á Vatns- leysu. HafSi vjelbáturinn „Vindy" frá ísafiröi komið hingaö í gær og fiutti þær fregnir, aS skipverjar hefSu sjeS „Hermann" farast á föstudaginn. HafSi stórstjór hvolft honum viS línudrátt og var „Vindy" þá þar skamt frá, en tókst ekki aS bjarga mönnunum. Hinn vjelbáturinn, sem farist hefur, hjet „GuSrún", frá Bolungarvík, eign Pjeturs Oddssonar kaupmanns. „GuS- rún" sökk undan Krisuvíkurbjargi, en vjelbáturinn „Freyja" frá ísafirSi, skrpstjóri GuSm. Jónsson, bjargaSi mönnunum, er voru 10, og kom meS þá hingaS í gærmorgun. HafSi leki komiS aS skipinu úti á hafi og vjelin bilaS aSfaranótt laugardagsins. Fjórum róðrarbátaskipshöfnum úr Grindavík bjargaSi fiskiskipiS „Est- Mynd þessi er af friSarmálafulltrúunum í Stokkhólmi, en þar sitja nú ýmsir af þeim, sem meS Ford miljónamanni komu frá Ameríku, og eru í fjelagsskap viS þá þar ýmsir menn frá Danmörku, Svíþjóð og Noregi. Ameríkumennirnir fóru suSur til Haag frá Khöfn, en dvölin þar varS ekki löng, og síSan settust þeir aS i Stokkhólmi. Hefur yfir höfuS HtiS orSiS úr öllum þeim leiSangri. er" hjeSan úr Reykjavík, eign P. J. Thorsteinssonar, en skipstjóri er GuS- bjartur Ólafsson. Kom „Ester" inn hingaS í gær. Hún haföi bjargaS skipshöfnunum öllum á föstudaginn, 38 manns, og voru þá sumir af mönn- unum orSnir illa til reika eftir hrakn- ingana. LagSi síSan til drifs, en gat skilaS mönnunum af sjer í Grindavík á sunnudagskvöld. Eru önnur eins verk og þetta hvorttveggja mikils verS. Fjórir vjelbátar komust á Hafnar- leir og lágu þar af sjer veSriS, en aSrir 3 undir Hafnarbjargi, og var einn þeirra „Víkingur" frá Akranesi, meS brotna vjel. Hefur flóabáturinn Ingólfur veriS fenginn til aS ná hon- um þaðan. Austur í Þorlákshöfn varS þaS slys, aS botnvörpuskipiS „Ymir" frá Hafn- arfirSi, eign Aug. Flygenrings kaup- manns o. fl., rakst á sker og brotnaSi nokkuS, er þaS leitaSi þar hafnar í stórviSrinu. Kom sjór í lestina. En vatnsheld skilrúm eru í skipinu og komst þaS hjálparlaust af skerinu og lá siSan á Þorlákshöfn, þangaS til björgunarskipið „Geir" var sent hjeð- an til aS sækja þaS, og komu þeir „Geir" og „Ymir" til HafnarfjarSar í fyrrakvöld. Er litiS gert úr skemd- unum á „Ými" og búist viS aS hann geti lagt út aftur á veiöar eftir fáa daga. Önnur slys urSu ekki austan fjalls, og í Vestmannaeyjum urSu þau eng- in. Á VestfjörSum eigi heldur, aS því er frjetst hefur, nema aS lítinn vjel- bát rak á land í Hnífsdal. I Skattamáladeilan. Fátt er of vandlega hugað. Eftir Jón G. Sigurðsson á HofgörSum á Snæfellsnesi. í 92. og 96. tbl. „ísafoldar" næst- HSiS ár ritar hr. Sveinn Björnsson fyrirferðar mikiS mál meS yfirskrift- inni: „Alþingi, dýrtíSin og landbún- aSurinn." A5 sögn höfundarins á grein þessi aS vera „nokkrar athuga- semdir" viS „Ýmsar hugleiSingar eft- ii BorgfirSing", er komu í „Lög- rjettu" 54. tölubl. f. á. En þessi rit- smíð herra Sv. Bj. er í raun rjettri ekkert svar gegn fyrtjeSri „Lög- rjettu"-grein, heldur miklu fremur eins konar varnarræSa fyrir dýrtiSar- nefndina og bjargráSanefndina og af- rek alþingis út af tillögum þeirra. Enn fremur ber greinin ljóslega meS sjer, aS stefna sú, er þingiS tók í skatta-löggjófinni og kölltiS hefur verið bráSabirgSarráSstöfun, á sjer dýpri rætur en uppi hefur veriS látið. Höf. segi þaS berum orðum í síSara kafla greinar sinnar, aS stefnan eigi aS vera sú, aS koma á beinum skött- ttm, er hann svo nefnir, en afnema alla núverandi tolla. Þarf þá eigi framar vitnanna viS, meS því slíkt er Trygfgfing' fyrir að fá vandaðar vörur fyrir IítiS verS er aS versla viS V. B. K. Landsins mestu birgðir af: Vefnaðarvörum Pappír cg ritföngum Sólaleðri og skósmíðavörum. Pantanir afgreiddar um alt ísland. Heildsala. VandaSar vörur. Smásala. Ódýrar vörur. Verslunin Björn Kristjánsson, Reykjavík. beint áframhald bráSabirgSarráðstaf- ananna, eins og siSar mun sýnt verSa. Alt, sem „Borgfirðingur" segir í hugleiðingum sínum, stendur gjör- samlega óhrakiS, þrátt fyrir þessa rit- smíS hr. Sveins Björnssonar. Höf. velur sjer auSsjáanlega ýmsa króka- vegu til þess að þyrla upp ryki í augu almennings, en reynir alls eigi til aðj hrekja neitt hjá „BorgfirSingi" meS. gildum rökum. Líklega er þaS af því aS hann sje sjer þess meSvitandi, er' hann reynir aS firra sig slikum á- burSi meS því aS tala um ryk frá öSrum; en þetta hlýtur nú einmitt aS hafa gagnstæSar verkanir. Þótt þessi ritsmíS líti í fljótu bragSi allglæsilega út og virSist spak- lega hugsuS, er hún, ef vel er athug- aS, í flestum atriSum svo villandi og afvegaleiðandi, aS jeg get eigi leitt hjá mjer aS gagnrýna hana lítiS eitt. Höf gerir mikiS úr því, aS n ý h æ 11 a hafi vofaS yfir landi voru þjóS þá er alþingi kom saman síS- astliðiS sumar. Þessa hættu telur hann einkum dýrtíS á flestum vörum. Nú höfSu þó hinar útlendu vörur lít- iS eða ekkert hækkaS í verði frá þvi næsta sumar á undan, og þótt sum- ar innlendar vörur væru komnar í hátt verS, svo sem ull og hross, gat engin hætta stafaS af slíku, því aS sjómenn og kaupstaSabúar kaupa litt þessar vörur. Mjólk í Reykjavík var í litlu hærra verði en áSur, og þótt íslenskt smjör væri nokkuS verShærra en veriS hafði, var þó verðhækkun þess eigi tilfinnanleg. Fiskur hafSi hækkaS aS mun, en eigi virSist slíkt geta haft meiri áhrif á aSra en ein- mitt sveitalýSinn, og hefur víst eng- um komiS til hugar, aS nauSsyn bæri til aS bæta úr þeim vánídkvæSum fyrir oss bændum. í hverju var þá þessi nýja hætta fólgin? Hún var fólgin í því, aS vissa þótti fengin fyr- ir svipuSu verSi á kjöti í haust hjá oss sem hjá nágrannaþjóöunum áS- ur en ófriSurinn hófst. Þetta var aS- alvoSinn. Ef kaupstaSabúar yrSu aS kaupa kjöt meS sanngjarnlega háu verSi og sveitamenn aS fá hæfilega borgun fyrir kjöt sitt, þaS var vissu- lega þess vert, aS löggjafarvaldiS skærist í leikinn, og þá ekki síst fyrir þá sök, aS þetta hafSi aldrei komiS fyrir áSur, aS bændur gætu selt sauS- fjenað sinn meS hæfilegu verði. Hættan á því, aS tæki algert fyrir vöruflutninga til landsins, var engu meiri en áSur, og þaS verSur því eigi sjeS, aS nein sjerstök, ný, alvarleg hætta væri á ferSum þegar löggjafar alþingis settust á rökstóla síðastliSiS sumar. Hættan, sem menn óttuSust i byrjun ófriSarins, virtist jafnvel minni, því aS nú var þó reynsla feng- in fyrir skipaferSum til Vesturheims. ESa hver var annars þessi n ý j a h æ 11 a ? Þótt höf. haldi því fram ogund- i r s t r i k i þaS, aS tilgangur þings- ins hafi verið sá eijnn, aS firra landið og þjóðina vandræSum út af NorðuralfuófriSnum, þá getur eng- inn, sem meS opnum augum lítur á Hlutafjel. „VÖLUNDUR" Trjesmíðaverksmiðja — Timburverslun Reykj a vík hefur ávalt fyrirliggjandi miklar birgðir af sænsku timbri (unnu og óunnu), vanalegar, strikaðar innihurðir af flestum stærðum og allskon- ar lista til húsbygginga. aSfarir þess, trúaS þessari staShæf- ingu. Enginn getur ætlaS alþingi lands vors háS svo mikilli fávitsku, aS því gæti komiS til hugar, aS lífi landsmanna yrSi bjargaS meS út- fiutningsgjaldi af innlendum nyt- semdarvörum, ef til þess kæmi, aS tæki fyrir alla aSflutninga til lands- ins. Allir sjá, aS hversu hár skattur sem lagSur væri á framleiSslu landsins eSa afurSir lands og sjávar, varS þjóCin í heild sinni engu rikari aS lífsnauSsynjum fyrir þaS. MeS slík- um skatti gat eigi skapast nein sjer- stök matvælalind eSa nauSsynja-upp- spretta þjóSinni til handa. Skattur- inn gat eigi orSið neitt himnabrauS fyrir fólkiS. Og enginn þingmaSur er svo fávís, aS hann hafi eigi sjeS það, að birgSir landsmanna gátu alls ekkert vaxiS viS skattinn. Nei, slíkur hefur tilgangurinn eigi getaS veriS meS skattinn af útflutt- um vörum. ' Ef viðskifti íslendinga viS erlendar þjóSir hefSu orSiS aS hætta sökum ófriSarins og engar nauSsynjavörur flutst til landsins, hvernig átti fólk- i£ þá aS jeta útflutningsgjaldiS ? ÞaS er ofur einfalt aS sýna fram á, aS þjóSin í heild sinni er ver stödd vegna útflutningsgjaldsins, ef til þess kemur, aS engar nauSsynjavörur flytj- ast hingaS frá útlöndum. Einmitt vegna útflutningsgjaldins verSa framleiSendur aS selja til útlanda meiri matvæli og aSrar nauðsynja- vörur, heldur en ef ekkert gjald væri á útflutninginn lagt. Bóndinn verður að selja fleira af sauSfjárstofni sín- um, ef skattur er lagður á söluna. Við þetta þverr bjargarforSinn, en vex eigi. Enginn hygg jeg sje svo sljór, aS hann geti eigi skiliS jafn-einfalt mál. Jeg er eigi svo kunnugur „eldi" þeim, sem höf. talar um aS kviknaS hafi þegar tillagan kom fram um aS heimila stjórninni aS banna útflutn- ing á innlendri vöru, aS jeg hafi neitt um hann aS segja; en hitt er víst, aS vjer bændur, er eigi sátum á alþingi, bjuggumst viS, aS aS því kynni aS reka, aS takmarka yrSi meS lögum út- . fiutning á matvælum og öSrum nauS- synjum, sem framleiddar eru í landi voru. — Engum kom hinn barnaskap- urinn til hugar. — Og jeg er sann- færSur um, aS bændur og búaliS hafa svo mikla mannúS og skynsemi til að bera, aS þeir mundu alls eigi hafa risiS öndverðir gegn slíkri ráSstöf- un, ef í nauSir hefði rekiS. Hitt er annaS mál, þótt oss bændum virSist allmikla nauSsyn bera til, aS þing og stjórn stuSli fremur til þess aS fleiri leggi stund á framleiðslu lands-af- urða, -en nú gera, heldur en sporhi móti því með óhyggilegum og ósann- gjörnum ráSstöfunum. ÞjóS vor er fámenn, þaS vitum vjer vel, sveitabýlin eru hálfauS aS vinn- anda fólki. KaupstaSabúum fjölgar stöSugt ár frá ári og Reykjavík ein er þegar orSin stærsta borg í NorSur- álfunni — meira aS segja stærta borg í heimi — miSaS viS mannfjölda þjóS- arinnar. Fæst af kaupstaSafólki stundar nokkra framleiSslu, og vöxt- ur Reykjavíkur hefur aS miklu leyti verið á kostnaS þjóSfjelagsins. Þar hefur um undanfarna áratugi veriS ausiS óspart og takmarkalítiS úr láns- stofnunum og peningalindum lands- ins, aS sumu leyti til þess aS inni- lykja þar fleira fólk, stækka borg- ina, og i annan staS til ýmissa fyrir- fyrirtækja, ef til vill góSra og gagn- legra í sjálfu sjer, sumra hverra, en sem orka þó engrar framleiSslu. IJetta hefur á tvennan hátt gert þjóSinni og landinu hið mesta ógagn. FólkiS hefur streymt þangaS unn- vörpum og við þaS hafa vinnukraft- ar sveitanna þorriS svo mjög, aS komiS er fyrir löngu í hiS mesta oefni. Þó aS bændalýSurinn hafi sveitst blóSinu viS aS yrkja jörðina og rækta, hefur slikt naumast nægt. Má færa góS og gild rök fyrir því, að á síSustu árum hefur sveitalýSur landsins afkastaS svo miklum störf- um, aS slíks munu eigi dæmi í bún- aðarsögu þjóSarinnar, er tekiS er til- lit til fámennisins. Verkin sýna merk- in mjög svo víSa. I annan staS hefur hinn mikli fjáraustur úr bönkunum og öSrum lánsstofnunum til Reykja- víkur leitt þaS af sjer, aS sveitir iandsins hafa hlotiS mjög lítinn skerf. En þaS er nú einmitt viSurkent rjett, sem skáldiS segir: „Oss vantar hjer lykil hins gullna gjalds, aS græSa upp landiS frá hafi til fjalls"; já, og því fremur verSur vöntun þessi til- finnanlegri, sem vinnukraftarnir verSa dýrari og torfengnari. Hversu miklu fje er árlega eytt í Reykjavík og ýmsum kauptúnum landsins í margs konar óþarfa, hje- gómaskap og heimsku, mun eigi auSiS aS telja saman, en mestur hluti slíkrar eySslu stafar frá eírlendum áhrifum og er samvaxinn borgalifi og kaupstaSalífi. Kaupmenska og flutn- ingur frá útlöndum á ýmsum miSur þörfum vörum á meiri þátt i efna- legu sjálfstæSisleysi kaupstaSabúa en taliS verSi í rjettum tölum. Sje nú efnahag Reykvíkinga eSa nokkurs hluta þeirra eSa annara kaupstaSa- l)úa svo háttaS, aS eigi verSi rönd viS reist eins eSa tveggja ára versl- unar-dýrtið þeirri, er hjer er um aS ræöa, nema á alþjóSar kostnaS, þá eiga framleiSendur landsins síst af , öllu sök á slíku. ÞaS er langt fjarri

x

Lögrétta

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.