Lögrétta

Tölublað

Lögrétta - 19.06.1916, Blaðsíða 1

Lögrétta - 19.06.1916, Blaðsíða 1
Ritstjóri: ÞORST. GÍSLASON. Þingholtsstræti 17. Talsimi 178. LÖGRJETTA AfgreiÖslu- og innheimtum.: ÞÓR. B. ÞORLÁKSSON, Bankastræti 11. Talsími 359. Nr. 29. Reykjavík, 19. júní 1916. XI. árg. Klæðavcrslun H. Andersen & Sön. Aðalstr. 16. Stofnsett 1888. Sími 32. Þar eru fötin saumuð flest. Þar eru fataefnin best. innlendar og erlendar, pappír og alls- konar ritföng, kaupa allir í Bókaverslun Sigfúsar Eymundssonar. Lárus Fjeldsted, Yfirrjettarmálafœrslumaður.. LÆKJARGATA 2. Venjulega heima kl. 4—7 sííSd. Eiraskipaf jelaoiO. SíSastliSinn föstudag var útrunn- inn sá frestur, sem hluthöfum Eim- skipafjelagsins hafði veriS gefinn til þess aS koma fram meS tillögur, er berast ættu undir aSalfundinn 23. þ. mán. Fjelagsstjórnin bar fram svohljóS- andi tillögu um skifting ársarSsins: Kr. au. Hreinum arði eftir áfs- • reikningnum ........... 101,718.16 aS frá dregnum neSan- greindum .............. 43,194,21 Kr. 58,523.95 skal skift þannig: Kr. au. a. í endurnýjunar- og vara- sjóS leggist........... 25,580.54 b. Stjórnendum fjelagsins sje greitt í ómakslaun alls .................. 3,500.00 c. EndurskoSendum fjelags- ins greiSist i ómakslaun alls .......,.......... 1,000.00 d. Hluthöfum fjel. greiðist í arð 4 pct. af hlutafje því, er rjett hefur til arðs kr. 711,085.17 ........ 28,443.41 -„ -----------:—a—•—« Samtals kr. 58,523,95 A t h u g a s e m d. Fjelagsstjórnin hefur samkvæmt 22. gr. fjelagslag- anna ákveðið að verja ofangreindum kr. 43,194.21 til frádráttar af bókuðu eignaverSi fjelagsins sem hjer segir: Kr. au, a Á e.s Gullfossi........22,000.00 b. Á e. s. Goðafossi...... 18,000.00 c Á stofnkostnaði ....... 3,194.21 Kr. 43J94-2I Einnig bar fjelagsstjórnin fram svohljóðandi tillögu um aukning hlutaf járins: Fundurinn ákveður að heimila fje- lagsstjórninni að auka hlutafjeð upp í 2 miljónir króna. Ennfremur bar hún fram þessa til- lögu um heimild til aukningar skipa- stóls: Fjelagsstjórninni heimilast aS láta f'yggja eða kaupa 1 eða 2 millilanda- skip auk strandferSaskipa þeirra, sem heimild var gefin á stofnfundi til aS láta byggja cða kaupa. Frá Gísla Sveinssyni yfirdómslög- manni kom fram tillaga um, að stjórn fjelagsins hagi flutningsgjöldum skip- anna um sinn nokkuð eftir því, sem önnur fjelög á Norðurlöndum hafa gert síðan ófriðurinn hófst. Leggur hann til að allur gróði af þessari hækkun flutningsgjaldanna renni í varasjóð fjelagsins, og verði síðar liotaður til þess að auka skipastól fjelagsins. Ólafur G. Eyjólfsson kaupmaður og fleiri komu fram með svohljóS- andi tillögu: Fundurinn skorar á f je- lagsstjórnina, að bjóða ekki væntan- lega aukning hlutafjár út til þeirra Vestur-íslendinga, sem ekki hafa, staðið í fullum skilum með borgun lofaðs hlutafjár til fjelagsins. Frá sömu mönnum kom og tillaga um að hluthafar vestan hafs kysu 2 menn í fjelagsstjórnina, en hefðu eng- an atkvæðisrjett við kosningu annara stjórnenda. Landskosnlnoarnar. Þær raddir hafa heyrst öðru hvoru i sumum blöðunum, að gömlu stjórn- málaflokkarnir ættu að þoka til hlið- ar nú í kosningunurn, vegna þess að þrætumálin, sem þeir hafa deilt um áður, sjeu nú úr sögunni. Það er nokk- uS til í því, að um þrætumál undan- farinna ára verður ekki kosið. Það liggur ekki fyrir að kjósa um sam- bandsmál eða stjórnarskrá. En menn kjósa um það, hverjum eigi að fá til meSferðar stjór'n 'lands- ins á komandi árum og framfaramál þau er fyrir liggja. Einhver flokkur manna í þinginu verður að taka þetta hlutverk aS sjer, og það er heppileg- ast, aS sá flokkur sje svo mannsterk- ur í þinginu, að hann út af fyrir sig hafi atkvæSaafl til þess aS ráSa einn, og verði þar af leiðandi aS taka á sig alla ábyrgS á geröum þings og stjórn- ar meðan völdin eru i hans höndum. Reynsla undanfarinna ára hefur sýnt, að skifting þingsins í marga smáflokka lamar alla starfsemi þess og landsstjórnarinnar, svo framkvæmdirnar verSa niinni og aS öllu leyti örSugri viðfangs heldur en hjá stjórn, sem hefur að baki sjer samhuga þingmeirihluta, og er þetta vel skiljanlegt. Heimastjórnarflokkurinn. Mönnum virðist nú koma saman um það, flestum að minsta kosti, að Heimastjórnarflokkurinn hljóti að verSa fjölmennastur viS kosningarn- ar, sem í hönd fara. AS vísu mundi hann vel sætta sig við það, að vera i minnihluta næsta kjörtímabil, ef ein- hver annar flokkur væri þess megn- ugur, að fá þann meirihluta, er gerði honum hægt aS stjórna aS öllu leyti á eigin ábyrgS. En þessu er ekki aS heilsa nú. Því fer fjarri. Öll líkindi er,u til hins, að Heimastjórnarflokkur- inn verði sterkasti flokkurinn. En þá ættu kjósendurnir aS gera hann svo úr garSi við kosningarnar, að hann út af fyrir sig hefði ákveðinn meiri- hluta. Heimastjórnarmenn ættu að fylkja sjer fast um sinn lista við landskosningarnar, og í kjördæma- kosningunum á eftir um þá menn eina, sem vilja vinna í þeim flokki, þegar á þing kemur, og skapa með honum fastan þingmeirihluta, sem út af fyrir sig geti tekið að sjer ábyrgS á stjórn og.framkvæmdum í landinu á næsta kjörtímabili. Þeir ættu ekki að hvarfla til manna eða flokka, sem vilja halda viS i þinginu ringulreiS undanfarinna ára, þótt samdóma seg- ist vera Heimastjórnarmönnum aS öðru leyti í flestum eða öllum atrið- um. Um stefnu Heimastjórnarflokksins frá upphafi og framtíðarhugsjónir þær, sem fyrir honum hafa vakað og vaka enn, hefur rækilega veriS skrif- aS hjer í blaSinu ekki alls fyrir löngu, í grein Jóns Þorlákssonar landsverk- fræSings um „framtíSarhorfur í landsmálum" (Lögr. 26. jan. þ. á.). Hann gerir þar grein fyrir afstöðu Heimastjórnarflokksins til atvinnu- mála landsins frá því aS stjórnin fluttist heim hingaS 1904, og hann sýnir fram á þaS, að á grundvelli hans mætti og ætti að reisa öflugan framsóknarflokk í innanlandsmálun- um, með samvinnu milli atvinnu- stjetta landsins i stað þess, aS þær berist á banaspjótum. AS leggja Heimastjórnarflokkinn niSur af þeirri ástæði, aS hin gömlu deilumál hans viS SjálfstæSisflokkinii um sam- bandsmál og stjórnarskrá sjeu ekki lengur skiftandi flokkum, það gat engri átt náð. Þvert á móti er nú á- stæða til þess aS efla flokkinn sem mest, meS því að hann er nú sem stendur eini grundvöllurinn, sem fyr- ii er á stjórnmálasviði okkar, er hægt sje að reisa á sterkan stjórnmála- flokk, en nauðsynlegt, eins og áður segir, að sterkur stjórnmálaflokkur myndist til þess að bæta úr því ólagi, sem veriS hefur á þinginu og starf- semi þess á undanförnum árum. Langsum og Þversum. Þá er aS minnast á hinn gamla fíokkinn, Sjálfstæðisflokkinn. Engum getur komið til hugar, aS ætla honum þaS hlutverk nú, aS fá meiri hluta við kosningarnar og taka við stjórn landsins og forustu á þingi upp á sitt eindæmi. Hann er nú klofinn, og sam- lyndið milli klofninganna þannig, að hvor um sig vill heldur samband við Heimastjórnarmenn en hinn klofning- inn. Milli þeirra, Langsum-manna og Þversum-manna, er nú haf, sem ekki verður brúaS, en hvorugt flokksbrot- iS svo sterkt, að nokkur minstu lík- indi sjeu til þess, að það út af fyrir sig geti náS meiri hluta við kosning- Tilkyjiuing- Nýjar vörubirgðir er nú komar til V. B. K. af flestum nú fáanlegum — Vefhadarvörum —- í fjölbrcyttu úrvali. Vegna tímanlegra innkaupa getur verslunin boðið viðskifta- mönnum sínum þau bestu kaup, sem völ verður á í ár. Ennfremur hcfur vcrslunin: Pappir cg ritföng, Sólaledur og skósiníðavörur. Vandaðar vörur. Ódvrar vörur. Verslunin Björn Kristjánsson, Reykjavík. arnar. Lögr. hefur látið deilu þeirra hlutlausa, eftir að hún snerist að inn- anflokksmálum þeirra á undanförn- um árum og því, hvor flokkurinn ætti að bera nafn Sjálfstæðisflokks- ins. En eins og kunnugt er, voru Heimastjórnarmenn í bandalagi við Langsum-menn á siðasta þingi i því, að koma fram stjórnarskrá og flaggi, og fylgdi Lögrjetta þeim málstað fast fram alla tíð, eins og lesendur hennar kannast við, þangað til þeim málum var komið í höfn. Skynsam- legast hefði það veriS af Langsum- mönnum þá, aS halla sjer alveg aS Heimastjórnarmönnum, mynda einn flokk meS þeim og láta svo ráS- ast sem ráSast vildi um það, hve margir af flokksmönnum þeirra, utan þings og innan, vildu þýðast þetta. Stjórn þeirra hafði setið á þinginu í skjóli Heimastjórnarflokksins, og gat ekki öðru vísi haldið þar sæti, enda hafði Heimastjórnarflokkurinn fyrir fram heitið henni, að svo skyldi verSa. En undir eins aS þingi loknu komu Langsum-menn fram sem sjer- stakur flokkur, meS stefnuskrá út af fyrir sig, sem þá var tekin til um- ræSu hjer í blaðinu. Þeir sögSust þá vera Sjálfstæðisflokkurinn gamli, og úr því hefjast svo vígaferlin milli þeirra og Þversum-manna út af flokksnafninu og afstöðu hvorra um sig til stjórnarskrár, fána og fyrir- vara innan flokksins áður. Málunum sjálfum er nú til lykta ráSið, svo að þar um verSur engu breytt, og deila um þau nú við kosningarnar þess vegna óþörf, en án efa mikill meiri hluti kjósenda í landinu ánægður með þær endalyktir, sem þau fengu, eftir þá alt annað en loflegu frammi- .: 'K;,i:*É?S»#S ''" '¦¦.'.¦:.' .....¦¦¦...¦ •................• • • •. Myndin sýnir, vitað ósköpin öll þarna, ekki sist til herlínunnar. hvernig skotgagUabirgSunum er komiS fyrir bak viS herlínu Frakka hjá Verdun. Það eru auð- af skotgögnum, sem flutt eru þangaS og upp ganga, og er það, hve vel Frakkar hafa varist þakkaS því, aS Petain hershöfSingi sá frá upphafi svo vel fyrir aSflutningi skotgagnanna stööu, sem allur SjálfstæSisflokkuf- inn hafði gert sig sekan um i fyrir- varamálinu frá upphafi. En Langs- um-menn eiga þaS lof skilið, að þeir sáu að sjer að lokum og tóku höndum saman við Heimastjórnarmenn til þess aS bjarga málunum. Nú við' kosningarnar virSist þaS ekki vera annaS en mótstaSa gegn þessum út- kljáðu málum, sem tengir Þversum- menn saman í flokk, eSa aSdáun að margumræddri frammistöðu SigurS- ar sýslumanns Eggerz í ríkisráSinu haustiS 1914, sem nú fær þó einmitt barSasta dómana hjá ýmsum þeim, sem hæst lofuSu hana í byrjuninni. Hvorugur klofningur SjálfstæSis- flokksins getur haft mikil lífsskilyrSi sem flokkur út af fyrir sig. BáSir hugsa þ'eir sjer aS lifa á gamla flokks- nafninu. En vorkunn er gömlum SjálfstæSismönnum,þótt þeir eigi örS- ugt meS aS átta sig á,hvorir eigi frem- ur rjett til þess og hvorum beri að fylgja, ef flokksnafnið eða trygð viS þaS ætti aS ráða. Sannleikurinn er sá, að Sjálfstæðisflokkurinn gamli er bú- inn að vera og getur engrar uppreisn- ar von átt framar. í stað þess, að tveir flokkar, hatandi innbyrSis hvor annan meira en nokkrir aSrir flokk- ar nú sem stendur, sækja kosningar undir nafni hans, þá ætti enginn flokkur að bera þaS framar. Langs- um-menn hefSu, eins og áSur segir, átt að sameina sig Heimastjórnar- niönnum í fyrra, hreint og afdráttar- laust, og lofa Þversum-mönnum aS lifa eins hátt og þeir gætu á fyrir- varaþvælunni og allri þeirri vitleysu, sem henni fylgdi. ÞaS er auSsjeS á blaSi þeirra nú á föstudaginn, er það ræSir um landslistana, að sjálfir eru þeir nú komnir á þá skoSun, að sá kostur sje ekki boðlegur kjósend- um framar, heldur slá þeir nú á alt aðra strengi, syngja enga hersöngva um þjóShetjuna í ríkisráSinu 1914, en mæla i þess stað fram með sjer með ómenskulegu lýðskjallsvæli, seni verður enn afkáralegra en ella fyrir það, að mennirnir í flokksstjórninni, sem sendir þetta frá sjer, eru flestir meira og minna hálaunaðir embættis- menn og kaupmenn hjer í bænum. Bændalistarnir. Lögr. hefur áður tekiS það fram, að hún teldi þingbændaflokkinn, eins og afstaSa hans hefur veriS til hinna þingflokkanna á síSustu þingum, lít- inn tilverurjett eiga, þar sem í hon- um hefur ekki veriS nærri helming- ur landbúnaSarmanna þingsins og þjóSkunnustu forvígismenn búnaSar- málanna eru i öSrum flokki. Af 17 landbúnaSarmönnum á síSasta þingi voru aS eins 7 í Bændaflokknum. Bændur úti um landið hafa líka fund- iS þetta og ekki viljað hlíta forustu þingbændaf lokksst j órnarinnar, en haft samtök um annan lista við lands- kosningarnar. Það er sagt úr Norður- landi, að þingbændaflokksstjórnin hafi aS siSustu boSið Þjórsárbrúar-

x

Lögrétta

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.