Lögrétta

Tölublað

Lögrétta - 30.08.1916, Blaðsíða 1

Lögrétta - 30.08.1916, Blaðsíða 1
Ritstjóri: ÞORST. GÍSLASON. Þingholtsstræti 17. Talsími 178. ¦ ¦ LOGRJETTA Afgreiöslu- ag innheimtura.: ÞÓR. B. ÞORLAKSSON, Bankastræti II. Talsími 359. Nr. 40. Reykjavík, 30. ágúst 1916. XI. krg. Klæðaverslun H. Andersen & Sön. Aðalstr. 16. Stofnsett 1888. Sími 32. Þar eru fötin saumuð flest. Þar eru fataefnin best. I =J Bækur, innlendar og erlendar, pappír og alls- konar ritföng, kaupa allir í HbvBrslun Sigfðsar Eymundssonar. Lárus Fjeldsted, YfirrjetUrmálafærilumaður. LÆKJARGATA a. Venjulega heima kl. 4—7 sífld. Nýja Bókbandsvinnustofan tekur aS sjer alla vinnu, sem aS bók- bandi lýtur og reynir aS fullnægja kröfum viSskiftavina sinna. Bókavin- ir, lestrarfjelög og aSrir ættu því aS koma þangaS. — Útvegar allar bækur er fáanlegar eru. Þingholtsstræti 6 (Gutenberg). Brynj. Magnússon. Járnbrautin enn. Andsvör og hugleiðingar eftir Jón Þorláksson. IX. Hjer skal nú tilfærSur orSrjettur sá kafli úr ritgerS B. Kr., sem lýsir hinu nýja samgöngutæki, er hann vill láta búa til: „Jeg tel því þetta flutningstæki (þ. e. jbr.) ekki við vort hæfi, enda þótt jeg telji fulla þörf á, að gera flutningstækin betri þessa leið, en þau eru nú. Til þess er önnur leið hentugri, t. d. sú, að nota stærri bifreiSar, sem nú á mörgum stöSum samkeppa svo viS járnbrautirnar, aS þær alls ekki borga sig lengur og mundu eigi hafa verið lagSar, ef bifreiðar hefðu þá verið til. Nýr vegur. Gera má ráð fyrir því, aS nýjan veg þyrfti að leggja, t. d. frá Reykjavík að Ölvesárbrú, hæfan fyrir stærri bifreiðir. Sá vegur mundi verða nokkru dýrari hver kíló- metri en járnbrautarvegurinn, sem lands- verkfræðingurinn hefur áætlað að kosta mundi 5267 kr. hver kílómetri með kant- ' hleðslu. En hann yrði meir en þriðjungi styttri. Að vísu má búast við að bifreiðar- vegurinn yrði að vera talsvert breiðari, 5 metra (8 álnir), og „púkkaSur", en taka má þaS með í reikninginn, aS bifreiSarveg- urinn getur verið með töluvert meiri hafla en járnbrautarvegur. ViS það sparast mikið af uppfyllingum, sem gerir járnbrautar- vegagerSina svo dýra. Á hinn bóginn má gera ráS fyrir, að járnbrautarvegur lands- verkfræðingsins sje of lágt áætlaður Vegalengdin frá Reykjavík yfir Hellis- heiði að Ölvesárbrú mun vera um 58 kilóm. Og ef maður gerSi ráS fyrir, aS nægilega breiSur vegur kostaSi ekki yfir 8500 kr. hver kílómetri, þá mundi allur vegurinn kosta 493,ooo kr. Væri nú slíkur vegur lagður á þeim stöSum, sem snjór legst minst á, bæSi á Hellisheiði og beggja meg- in við hana, þá mundi mega flytja fólk og vörur hindrunarlaust frá því í apríl- mánuði fram í nóvember og ef til vill allan veturinn, ef snjópressa (vals) væri latinn fara um veginn við og við til að bæla snjóinn. En nú mundu menn eigi gera sig ánægða með það, því flutningsþörfin sje alt árið, og þá þörf geti járnbrautin ein uppfylt. Jeg hef bent á þaS áSur, aS mjög ólík- legt sje, aS þaS verSi taliS tilvinnandi, að Þessi mynd er frá torgi í Búkarest, höfuSborg Rúmeníu, er uppþot stendur þar yfir út af stríSinu, og heiur lögregluliSiS skorist í leikinn og gripiS til stafa sinni. Bratiani-ráSaneytinu hefur ekki lengur tekist aS halda landinu hlutlausu af ófriönum, því eins og getiö er um á öSrum staS í blaSinu, hafa Rúmenar sagt Austurríki stríS á hendur halda brautinni hreinni fyrir snjó allan vet- urinn, fyrir þær litlu tekjur, sem járn- brautin gæti vænst að fá af miðsvetrar- flutningnum. En benda má á jafnvel enn tryggari leiS en járnbrautarleiðina, til þess að koma vörum og fólki þessa fyrirhuguðu leiS, einnig um háveturinn, þaS er meS því að byggja steinsteypt göng með járn- þaki, í líkingu við t. d. ofanjarðarjárn- brautargöng í Noregi, yfir Hellisheiði niS- ur á jafnsljettu báSum megin. Mun sú vegalengd vera tæpir 12 kílómetrar. MeS því mætti segja aS fjallveginum væri rutt úr vegi að mestu leyti. Jeg hef látið tvo steinsmiSi, hvern í sínu lagi, gera lauslega áætlun um hvaS slík göng mundu kosta, 16 feta breiS meS steyptum veggjum 11 feta háum, með því sem ganga verður niður í jörSina, þar sem eigi kann aS vera bert hraun, með járnþaki og hæfilega mörgum gluggum. Hafa þeir áætlaS að slík göng, með venjulegu verði á efni, mundu kosta um 600 þús. kr., 12 kílómetrar, eða 50 kr. hver metri. Allur kostnaðurinn við þannig lagaða vegagerð mundi þá kosta um 1,100,000 kr. með vöru- geymsluhúsi við ölvesá. Eins og jeg hef látið gera áætlun um göngin yfir Hellisheiði, svo hef jeg og út- vegað mjer áætlun um veginn, „púkkaðan" veg vandaSan, 5 metra breiSan og 2 metra háan að meðaltali. Viðhald hans er áætlað 3 Pct. Enginn vafi er á því að þetta flutninga- tæki, bifreiðar með svona fullkomnum vegi, mundi nægja flutningsþörf þeirri, er lands- verkfræðingurinn áætlar, bæSi nú og í fyr- irsjáanlegri framtíS." Ýms atriði í þessu eru mjög svo virSingarverS. Fyrst þaS, aS B. Kr. endurtekur viSurkenningu sína á þörf betri flutningstækja en nú eru. Og þar næst þaS, aS hann telur þörfina svo mikilvæga, aS hann vill verja 1,100,000 kr. til þess aS bæta úr henni. Og nær þó sú samgöngubót aS eins frá Rvík til ölfusár. Veigamesta ástæðan á móti Aust- urbrautinni var sú, ef sönn hefSi ver- ið, aS þar væri ekki þ ö r f á sam- göngubótum, og þess vegna ekki kost- andi stórfje til þeirra. Þessi ástæSa verSur naumast borin fram hjer eftir, úr því aS B. Kr. er horfinn frá henni — og er þetta gleSi- leg framför í málinu. Jeg lít svo á, aS um a S a 1 a t r i S i S í m á 1 i n u sjeum viS B. K r. nú s a m- m á 1 a. En samt er eftir aS komast aS nið- urstöSu um hitt, hvort rjettara muni vera aS leggja járnbrautina, sem sam- tengir Reykjavík, Þingvelli, ölfusá og Þjórsá, og jeg áætla 3,500,000 kr., eða púkkveginn og göngin, sem sameina aS eins Reykjavík og Ölfusá, og hann áætlar aS kosti 1,100,000 kr. Hvernig á nú aS komast aö niSur- stöSu um þetta? Vitanlega meS því aS láta þar til hæfa menn — verkfræðinga sem ó- hætt er aS treysta — rannsaka máliS. Járnbrautarmennirnir hafa nú ekki fariS fram á annaS en þaS, aS þingiS veitti nægilegt fje til fullkominnar og ábyggilegrar rannsóknar um járn- brautarmáliS. Ef verkefniS er nú rýmkaS þannig, aS rannsóknin taki jafnframt yfir þaS atriSi, hvort unt sje aS fullnægja þörfinni meS því aS leggja bifreiSaveg og gera göng fyrir hann, þá sje jeg ekki betur en aS B. Kr. og járnbrautarmenn hljóti aS verSa sammála um þetta á næsta þingi. Jeg gæti nú aS vísu komiö meS aS- fmslur viS tillögu og áætlun B. Kr., studdar talsvert betri rökum en aS- finslur hans viS áætlun mína. En mjer er óljúft aS gera þaS, af því aS þessi tillaga hans ber vott um g ó S a n v i 1 j a, þó hún hins vegar beri þaS mjög greinilega meS sjer, aS þekk- ing hófundarins er takmörkuS. örfáar athugasemdir vil jeg þó gera. ÞaS er mjög fjarri sanni, aS jbr. mundu ekki hafa veriS lagSar, ef bif- reiSar hefSu áSur veriS til. Nægir aS benda á, aS nú eru bifreiSar til, og þó veriS i óSa önn aS leggja jbr. í öllum menningarlöndum. Stafar þetta af þvt, aS flutningar á bifreiSum eru svo miklu d ý r a r i en flutningar á jbr. Hræddur er jeg um aS áætlunin um veginn frá Rvik til Ölfusár — 493000 kr. — sje nokkuS lág. HellisheiSi er erfitt vegarstæSi, einkum aS austan (Kambar). Þar mundi þurfa aS lengja veginn mikiS, svo aS hann yrSi meira en 58 km. allur. Vegurinn sem nú er frá Rvík til Ölfusár hafSi, aS meS- töldum köflunum frá Ölfusá til Þjórsár og frá Ölfusá til Eyrarbakka, í árslok 1913 kostaS landssjóS alls 573114 kr. 09 au. NokkuS af því er viShaldskostnaSur, en vegurinn er líka sannarlega hvorki 5 metra breiS- ur nje gerSur fyrir þungar bifreiSar. Þó verSur alls ekki sagt aS áætlunar- upphæSin, 493000 kr., sje nein fjar- stæSa, ef um venjulegan púkklagSan akveg er aS ræSa. En ef vegurinn á aS vera svo hár, aS ekki festi meiri snjó á honum en þaS, aS á hverju ári megi fara hann hindrunarlaust meS vagna frá því í aprílmánuSi fram i nóvember, þá versnar nú gamaniS. Þá held jeg sje best bæSi fyrir B. Kr. og mig, aS láta hallamæla vegstæSiS og reikna út rúmmál uppfyllinganna áSur en viS gerum áætlun um verSiS. „Snjópressan" er-nýstárleg. HvaSa kraftur á aS knýja hana gegnum fannirnar? Og hver á aS passa upp á aS ekki rigni strax í slóSina hennar — þaS má ekki, því aS þá verSur snjórinn víst fljótt of linur undir þungu bifreiSarnar. Þá eru steinsteyptu göngin. Þau eru nú nokkuS löng, 12 km., en því miSur samt alt of stutt, því aS þaS er alkunnugt, aS á Bolavöllum og í Svínahrauni og jafnvel alt niSur und- ir Lækjarbotna er svo mikill snjór á vetrum, aS þar mundi alt standa fast, ef ekki næSu göngin þangaS. En til þess þarf aS lengja þau um eitthvaS 16 til 18 km. — þau verSa þá upp undir 30 km. á lengd. Veggirnir 1 r feta háir, aS því meS- Tilkynningf Nýjar vörubirgðir er nú komnar til V. B. K. af flestum nú fáanlegum -— Vefnadarvörum —- í fjölbreyttu úrvali. Vegna tímanlegra innkaupa getur verslunin boðið viðskifta- mönnum sínum þau bestu kaup, sem völ verður á í ár Ennfremur hefur verslunin: Pappir og ritföny, Sólaleður og skósmíðavörur. Vandaðar vðrur Ódvrar vðrur Verslunin Björn Kristjánsson, Reykjavík. Hlutafjelagið jVölundur' íslands fullkomnasta trjesmíðaverksmiðja og timburverslun Reykj avík hefur venjulega fyrirliggjandi miklar birgðir af sænsku timbri, strikuðum innihurðum af algengum stærðum og ýmislegum listum. Smíðar fljótt og vel hurðir og glugga og annað, er að húsabyggingum lýtur. Sv. Jónsson & Co. Kirkjustrœti 8 B. Reykjavík hafa venjulega fyrirliggjandi miklar birgðir af fallegu og endingargóðu veggfóðri, margskonar pappír og pappa — á þil, loft og gólf — og gips- uðum loftlistum og loftrósum. Símnefni: Sveinco. Talsími 420. töldu, sem gengur í jörS. Ójá. Ef ekki er grundvallaS niSur fyrir klaka, þá springur alt i sundur. Klaki gengur ekki skemmra en 5 fet í jörS uppi á HellisheiSi, líklega dýpra. Þá eru eftir 6 fet ofanjarSar, þar sem ekki næst til aS grundvalla á klöpp. Nú er landslag þar ósljett, og þarf mikl- ar fyllingar i lautum, víSa hærri en 6 fet. Lágt verSur undir loftiS þar, ef veggirnir eru ekki nema 11 fet. AS gluggar sjeu hæfilega margir er ágætt. Hæfilega margir munu þeir vera ef þeir bera hæfilega birtu. En hvaS skyldi þurfa marga glugga til þess, þegar öll göngin eru komin á kaf í snjó? Kanske þaS eigi aS vista menn uppi á HellisheiSi til þess aS moka frá þeim snjóinn og bræSa af þeim klakann? Vegur sá, sem nú er milli Reykja- víkur og ölfusár, er lítilmótlegur móts viS þetta mannvirki. Þó er hann slarkfær bæSi gangandi mönnum, hjólandi og ríSandi, hestvögnum og bílum. Þegar bílarnir ætla aS æra hestana, sem oft kemur fyrir, þá forSa menn sjer og hestunum út af veginum. En í „göngunum" stein- steyptu meS járnþaki og hæfilega mörgum gluggum er sú björgin bönn- uS. Þegar hestarnir fælast þar inni, þá verSur kylfa aS ráSa kasti um þaS, hvort þungi bíllinn brunar fram hjá þeim eSa yfir þá. ÞaS er nú aS vísu ekki líklegt, aS mjög margir vegfar- endur mundu hætta sjer inn í göngin, en ef nokkur brögS yrSu aS því, þá veit jeg hvaSa nafn göngunum mundi verSa gefiS. Þau yrSu kölluS HeljarslóS — óg þaS yrSi sann-nefni. Enda er öll hugmyndin um þessi göng fyrirtaks efni í nýja „Heljar- slóSarorustu". En þó aS margir hafi brosaS aS þessari hugmynd, þá má B. Kr. ekki láta slíkt á sig fá. Fæstar af upp- fundingum heimsins hafa veriS full- komnar í fyrstu. En margar þeirra hafa staSiS til bóta. Og hann er nú á rjettri leiS. Fyrst er aS finna þörf- ina, síSan aS einsetja sjer aS fínna ráS til aS bæta úr henni. Þannig verSa flestar uppfundingar til nú á tímum. B. Kr. hefur nú fundiS þörf, sem úr þarf aS bæta — þaS er flutn- inga- og samgönguþörf milli Reykja- vikur og SuSurlands, og skora jeg fastlega á hann aS gefast ekki upp viS aS finna tæki til aS bæta úr þess- ari þörf, þó aS einhverjum gárungum hafi orSiS þaS á aS brosa aS frum- smíS hans. X. Jeg læt nú útrætt um járnbrauta- skrif Björns Kristjánssonar. Og þó aS jeg hafi gripiS á örfáum af þeim fjar- stæSum og röngu ályktunum, sem þar er hrúgaS saman, þá má enginn ætla aS alt hitt, sem jeg geng fram hjá, sje rjett hjá honum. Hvorki mundi 1 þolinmæSi lesendanna, rúm blaSsins nje tími minn endast, ef rekja ætti í sundur allar vitleysur i þessum skrif- um hans. AS niSurlagi skal jeg svo aS eins minna á, hvaSa stefnu járnbrautar- máliS markar aS mínum dómi. Hjer hafa frá fornu veriS tveir at- vinnuvegir, sjávarútvegur og land- búnaSur. Fyrir vaxandi verklega menningu, framtakssemi einstakra manna og aukiS fjármagn — aSfeng- iS í fyrstu — er sjávarútvegurinn nú kominn í þann blóma, aS hann stend- ur jafnfætis arSmestu atvinnugrein- um hvar sem er í heiminum. En landbúnaSurinn stendur kyr aS miklu leyti. Hann stendur nú orSiS á miklu lægra stigi en landbúnaSur nokkurs menningarlands. Og sem stendur er ekki annaS fyrirsjáanlegt, en aS hann sje kominn út í þaS stríS viS sterkari atvinnuveginn, sem g e t- u r 0 r S i S dauSastríS hans; þaS er stríSiS um fólkiS, vinnukraftinn. En jafnvel þó þetta lagist eitthvaS í bili — sem raunar er ekkert útlit fyrir —;

x

Lögrétta

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.