Lögrétta

Tölublað

Lögrétta - 01.01.1927, Blaðsíða 4

Lögrétta - 01.01.1927, Blaðsíða 4
 LOaaraTT* skóla, samkvæmt lógum. Konur mega sem sje giftast með sam- þykki foreldranna eftir að þær eru fulira 16 ára. En undir skóla- skyidunni verða þær að lifa uns þær eru fullra 18 ára. Þó geta þeir ungiingar, sem eru fullra 16 ára, og hafa náð vissum náms- þroska, fengið ieyfi til að ráða sig i vinnu, en verða þó jafnframt að haida áfram námi, og er hús- bændum þeirra skylt að veita þeim lausn frá vinnu til þess. JÞað, sem best hefir reynst, til þess að bæta þetta skóiakerfi, eru mæiingar þær, eða nýtískupróf, sem lögboðin eru í allri borginni. Þessum prófum má flokka í þrjá aðalflokka: vitpróf, fræðslu- próf og iðnpróf. Saga þessara uppíundninga á sjer ekki lengri aldur en n. 1. 20 ára skeið og áriega fleygir þeim fram, og ekki eru þær nema svipur hjá sjón, við það sem þær verða í framtíö- inni, en þrátt íyrir það eru þær þegar að ómetanlegu gagni. 'i'ii þess að kynnast öllu þessu, er best að heimsækja skólanefnd- ina (Board of Education). Hún nefur heila hæð í verslunarhöll- inni til umráða. Þar eru fjölmarg- ar skrifstofur. Mest ber þar á þremur deiidum, barnavelferðar- ueiid, heilbrigðisdeild, og sáiíræði- deiid. 1 hinni síðastnefndu hefi jeg verið daglegur gestur. Þar eru sálfræðingar að verki, sem bæði hafa lokió vissu háskólanámi og fengið mikla reynslu. Þaðan eru sáifræðingar sendir út til allra skóla í borginni, þegar kensla byrjar, og er öllum nýkomnum börnum gefið vitpróf. Yfirburða- gáfuð bdrn eru sett sjer í bekk. Sjeu þau ekki nógu mörg í bekk, eru þau sameinuð úr tveimur skólum. Þau sem ekki hafa fult vit, eru send í sjerskóla og ætlað annað námsefni. Oft er einn bekk- ur ætlaður þeim bórnum, sem eru líkamlega vanburða. Börnunum er fiokkað í deildir eftir vitprófum og íiæðslupróíum. Þykir best, þar sem stærð skólans er þannig, að hægt sje að flokka hverri deild a. m. k. í þrjá bekki, og svo er víða. Heita þeir x, y, z. í hinum fyrstnefnda eru 40 börn, þau gáf- uðustu, þá 35 hin næstu, og loks 30 hin gáfnatregustu. Hin síðast- nefndu eru elst að árum, en öll eru þau jöfn (svo sem hægt er að mæla) að viti. Heilvita börn, sem hafa verið um hana. Hún er ein þeirra kvenna, sem jeg leyfi mjer að kalla — margfaldar. Þær eru bestar í hæfilegri fjarlægð. Þeg- ar maður getur athugað þær kaldur og tilfinningarlaus. Jeg held þessu herbergi, sem jeg . . . af vissum ástæðum . . . varð að hafa einu sinni. Jeg hef gaman af, að gefa framferði hennar gæt- ur óðru hvoru. En jeg er ekki keppinautur yðar. Jeg ætla bráðum að kvong- ast aftur. Svo að þjer getið verið öruggir, hm! Jeg var líka of klúr fyrir hana og óheflaður. Hún sagði mjer það: Jeg væri klúr. Jeg fótumtræði hennar við- kvæmu tilfinningar. Heyrið þjer: Hafið þjer við- kvæmar tilfinningar? Ja, jeg þarf raunar naumast að spyrja um það. En, hm, hafið þjer nokkurn- tíma fundið kvenhæl traðka yðar . . . viðkvæmu tilfinningar. ó, það er gaman . . . það er gaman, get jeg sagt yður . . . það er hin mesta unun! Hin æðsta unun! Ekki svo að skilja, að j e g hafi þær. Jeg er óheflaður og klúr. En er það ekki furðulegt, að loks þegar alt var á enda mill- um okkar, fór mjer fyrst að þykja nokkurs um hana vert, sjáið þjer . . . sálfræðilega, — þegar hún, ef jeg má svo að orði kveða, var búin að fótumtroða svo ár í skóla, og eru ekki orð- in læs, fá sjerstaka kenslu. Þetta er þaó nýjasta nýtt í skólakerf- inu og er aðeins í þremur skóium, en reynsian er þar svo góð, að þessi nýjung verður bráðlega al- menn. Aðíerðin við að kenna þess- um bornum er ný, en reynist undravel. Kennaranuni, sem not- ar nana, er ætlað sjerstakt her- bergi. Þangað kemur eitt barn inn í" einu, og er kent, meðan það er óþreytt og áhugasamt. Þá kemur það næsta o. s. frv. Það virðist almenn stefna uppeldis- fróðra manna, að hverfa frá hinni vanaiegu hópkenslu og sem mest að einstaklings kenslu. Kemur þetta mjög víða í ljós, bæði í iiti og ræðu, og í framkvæmd. Tii dæmis skifta kennarar hjer börnunum í bekknum oft í þrjár deildir. Eru tvær að verki aítar í bekknum, en ein er í hálfhring fram við töfluna. Með þessu móti getur kennarinn veitt hverjum einstakiingi þá hjálp, sem hann þarfnast rnest. Tii þess að þetta sje hægt, þurfa að vera til litlir stólar, til þess að grípa til. 1 neðstu bekkjum eru höfð halla- laus borð og lausir stólar hvort- tveggja við barnanna hæfi. I efri bekkjum eru borð og stóll áföst, og má hækka og lækka hvort- tveggja eftir vild. Ávalt situr eitt barn við hvert borð. Það hefur ýmsa kosti að borð og stólar sjeu hreyfanleg. Með því móti er hægt að fiokka betur, og eins má á svipstundu rýma til, en ókost má ef til vill telja það, að lítið má róta stólunum, svo að ekki verði hávaði að. Hefi jeg sumstaðar sjeð litlar gúmmíhettur s^|tar neðan á stólfæturna. Sumir kenn- arar vilja ekki^ hafa þær, þykir betra að hafa tækifæri til að kenna svo prúðmannlega um- gengni, að hljótt sje í bekknum, þótt allir stólar sjeu lausir. Auk þess, sem kennarar taka yfirleitt meira tillit en áður til einstaklingseðlis barna, er nú bú- ið að finna upp hina svonefndu einstaklingsaðferð. Hún er kend við Sutherland, sem er höfundur hennar. Þessi aðferð hefur verið tekin upp í einum skóla hjer í borginni, sem er sjerstaklega ætl- aður til tilrauna. Þessi aðferð er í stuttu máli þannig, að öllu námsefninu í öll- um greinum hefur verið flokkað, eða skift niður í stig og fylgir mínar . . . hm . . . annarsflokkg viðkvæmu tilfinningar. Eftir Utla þögn hjelt hann áfram: — Samt var það jeg, »em naut hennar fyrstur. Jeg get fullvissað yður um, að hún var falleg þá. Eins og ung- ur foli . . . eins og ungur foli. Hún hjelt því fram, að jeg elskaði líkamann einan. Það er m í n sikoðun, að það sje það eina, sem vit er í. Það er einhver böl- vaður sjúkleiki hitt. Ung, heit ást er í því fólgin, að líkami þráir líkama. Alt hitt ætti helst að vera lokuð bók, látum hana um sálina og alt þetta andlega. Hafið þjer tekið eftir því, hve skolli vont það er, að gleyma? — Unga folanum, sjáið þjer, gleyma unga folanum . . . 1 því hann slepti orðinu gekk hann að glugganum og dró tjald- ið frá. Nú fyrst varð mjer það ljóst, að herbergið var beint á móti vinnustofu myndhöggvar- ans. — Það er ljós hjá honum. Jeg ætlaði að spyrja einhvers, en jeg sat á mjer, af því, að jeg vildi ekki láta þenna ókunna mann sjá geðshræringu mína. Loksins sagði jeg með öndina í hálsinum: — Haldið þjer, að hún s j e þar? Hann leit á mig, — jeg veit ekki hvort það var meðaumkvun hverju stigi dálítið próf. Allir vinna þegjandi hver í sínu sæti. Hver sem hefur lokið sínu stigi, kemur tii kennarans og fær próf- bíað, standist hann prófið, tekur hann í'yrir næsta stig o. s. frv. Enginn fær að taka fyrir nýtt efni, sem ekki hefur lokið fylh- iega því sem á undan er gengið. Hver nemandi vinnur sjálfstætt, og, kennarinn gerir litið annað en að hjálpa þeim, sem biðja um hjálp og útbýta verkefni og líta eftir því, sem lokið er við. Skólastjórinn og kennararnir í þessum skóla eru mjög hrifnir af þessari aðferð. Skólastjórinn sýndi mjer árangur af mælingar- eða fræðsluprófi og var skólinn langt fyrir ofan ákvæðismörk í flestum námsgreinum. Kennar- arnir sögðu að allur agi f jelli úr sögunni með þessari aðferð. Þar sem hver gæti haldið áfram óhindraður af öðrum, væri svo mikið kapp og mikið að gera, að áhugaríkt starf tæki upp allan tímann. Jeg spurði hvort þessi aðferð hefði ekki mikinn kostnað i iör meö sjer. Jeg sá þar sem sje stóran skáp með fjölmörgum hillum, með miklu af prentuðum smáprófum og ýmsu námsefni, sem fylgir þessari aðferð. Skóla- stjórinn sagði, að allmikill auka- kostnaður stafaði af þessari prentun, en þó mundi aðferðin valda afarmiklum sparnaði, vegna þess, að; þar sem hún væri við- höfð, myndu börnin dvelja færri ár í barnaskólunum. Sum kæm- ust heimingi fyr upp úr honum en ella, en hvert ár sem barn er í skóla, kostar ríkið mikla pen- inga. Aðalkosturinn á þó að vera sá, að börnin venjist á að leggja fram alla krafta sína með kappi og áhuga. Sömuleiðis siðbætandi kapp við sjálfan sig í stað þess að keppa við náungann. Aðferðin er á tilraunastigi og verður því ekki um hana dæmt með neinni vissu að svo komnu. Hún er að- eins til á tveimur stöðum, sem sje í einum skóla hjer í Los An- geles og í einum skóla í New York. En hvað sem þessari að- ferð líður, má buast við að í þessa átt stefni meira og meira í íramtíðinni. Tilrauna sálarfræð- in hefur leitt í ljós, að munur á einstakhngum er ennþá langt- um meiri, en nokkurn mann hafði grunað, og að það er ekki aðeins ókleift og óviturlegt að eða illgirni, sem lýsti sjer í svip hans, — þá mælti hann: — Víst er hún þar. Það væri líka skratti lítið gaman að því annars. Hann fór að færa sig nær mjer. Hann mælti: — Heyrið þjer . . . hafið þ j e r kyst . . . hafið þ j e r kyst . . . ha, það er dálítið, fall- egt, saklaust . . . hafið þ j e r kyst . . . það er vinstra megin . . . hafið þ j e r kyst . . . rjett neðan við brjóstið . . . Hafið þ j e r kyst . . . Hann var kominn fast að mjer, hann starði á mig, hann beygði sig að eyra mjer og hvæsti út úr sjer einu orði, orði, sem enn gell- ur í eyra mjer. Jeg man eina nótt. Engin mannleg vera, nema tvær, en fult af stjörnum. Tvær óhreinar varir hafa baetst við. Jeg gat ekki fengið af mjer að fara heim aftur. Jeg var búinn að fá óbeit á öllum og öllu. Á öðrum eða þriðja degi fór jeg þó að finna svalandi blæ um ennið. Og svo kom eitthvað mjúkt, sem straukst yfir það. Hvað skyldi það vera? Þá minnist jeg kossa, sem jeg hafði eitt sinn fengið í draumi. Jeg gat ekki gleymt þeim. Jeg fór. reyna að steypa alla í sama mót- inu, heldur er það bókstaflega háskalegt bæði fyrir einstakling og þjóðíjelag. Eitt hið merkasta í skólakerfi þessarar borgar er, að mínu áliti, hve mikið og margt er gert fyr- ir þau börn, sem af einhverjum ástæðum hafa lent úti á glapstig- um. Hjier er fjelag, sem hefur það að markmiði, að koma í veg fyrir glæpi. Það reynir að ná í barnið þegar það brýtur alvai- lega í fyrsta sinn og hafa áhrif á það, áður en það er um seinan. Fjelagið vinnur í sambandi við skóla og heimih. Það saí'nar vitn- eskju um barnið og ritar alla sögu þess, lýsingu á heimih, ætt- ingjum, og yfirleitt öliu, sem leitt getur í ljós orsök afbrotsins. Þessi saga er vjelrituð og send ásamt barninu í barnavelferðar- deild skólanefndarinnar. Þar er fyrsta verkið, að mæia vit þess, og reyna að draga ályktanir af olium þeim atriðum, sem vitnast hafa viðvíkjandi því. Þar næst er það sent í heilbrigðisdeildina og þar fer fram læknisskoðun. Þá er þao sent í sjerstakan skóla, þar sem öll kenslan miðar sjer- stakiega að því, að bæta siðferði, og breyta röngum hugsunarhætti Par er mjög vandað til með kenn- araval. Þangað' kemur yfirmaður barnavelferðardeildarinnar og á tal við bekki og einstaklinga. I flestum tilfellum eru börnin send aftur i sömu skólana, þegar þau hafa verið nokkra daga í þessum skóla. Þá er talað við foreldra þess og kennara og eitthvað ráð- iagt, sem líklegt þykir til þess að uppræta orsök afbrotsins. Ná- kvæmar skýrslur eru haldnar yf- ir alt viðvíkjandi þessum börnum, og er undravert, hvernig hávað- inn af þeim læknast að fullu við þessa meðferð. í langflestum til- felJum eru það ytri kringumstæ5- ur, sem valda, fremur en ilt inn- ræti barnsins. Yfirgnæfandi meiri hluti barnanna, sem koma í vel- ferðardeildina vegna afbrota, eru föður- eða móðurlaus eða hvort- tveggja, eða þá að foreldrarnir vinna bæði langt frá heimilinu. Siðferði barnanna hjer í borg- inni virðist vera mjög gott. Á götunum verður barna varla vart. Við hvern einasta skóla eru trje, blóm og græn tún. Hvergi hefi jeg sjeð neitt af þessu afgirt. Börnin þurfa oft að sneiða fram- Hún var ekki heima. Hana var hvergi að finna. Þá gekk jeg eft- ir fjörunni og sá að báturinn var horfinn. Jeg fjekk mjer bát að láni og reri út á fjörðinn. Þar fann jeg bátinn okkar, á reki. Jeg afklæddi mig og kafaði. Loksins hvíldi hún í faðmi mín- um. Énnþá sá sá jeg dældina eftir höfuð hennar á koddanum, kodd- anum hennar, þar sem stundum hafði verið dæld eftir tvö höfuð. Jeg kom við hann.Þá kom í ljós dálítill böggull. Það stóð skírnar- nafnið mitt á honum. Jeg dirfðist ekki að opna hann. Hláka mikil hefur verið hjer um jólin og eftir þau. Er nú sagt snjólaust í sveitum um alt land og bílferðir eru nú komnar á aft- ur hjeðan austur yfir fjall, en fyrir þær tók um tíma fyrir jólin. Hjónaband. 16. f. m. voru gefin saman hjer í bænum frk. Agústa dóttir Ingólfs læknis Gíslasonar í Borgarnesi og cand. jur. Thor Thois, sonur Thor Jensens fram- kvæmdarstjóra. Alþingi er kvatt gaman 9. fe- brúar næstk. Taugaveiki gengur nú á Sauð- árkróki og hafa 27 menn sýkst. Er það mjólk, sem sýkt hefur fólkið. Agenter ansættes mot höi Frovision for Salg av Obl. og Gevinstbevis. Skriv strax eftir vore Agenturbetingelser. — Bankirfirman Lundberg & Co. Stockholm C. nja því, til þess að stíga ekki oian a paö. En svo undarlega ber vió, að þau gera það ekki. Væri svo, mundi það segja eítir, það mundi íijótt sjá á þessum gróðri, eí öil þau hundruð, sem þar eru saman komin, iegðu saman í að reita upp og troða niður- Þegar þess er gætt, hve börn eru yiirieitt gálaus og gleymin, þá er það aðdáunarvert að sjá sömu biómin og hríslurnar óá- reitt dag eítir dag og viku eftir viku, þar sem börnin eru að leikjum milh túna. Það virðist ekki þurfa neitt eftirht til þess að vernda þennan gróður. Jeg býst við, að þetta sje að nokkru ieyti því að þakka, að börnin Koma mjög ung í skólann og fá oftast þá aístöðu, að þykja vænt um hann. Mjög mikil áhersla er íogö á siðferðilegt uppeldi í öll- um stundum. Sjerstök námsgrein er stunduð til þess að kenna baminu rjetta afstöðu til heim- iiis, skóla og þjóðfjelags. Þessi námsgrein er fjelagsfræði í barnaiegum og aðiaðandi búningi (Civics). Það mætti ef til vill segja að það sjeu hagnýt kristin fræði. Lögrjetta og lesendur hennar verða að afsaka að þessir molai' eru teknir af handahófi og hrip- aðir í fiýti. Los Angeles 1. nóv. 1926. Steingr. Arason. Dánarfregn. Úr Borgarfjarðar- hjeraði er skrifað: Nýdáinn er Jakob Þorsteinsson bóndi á Hreða- vatni. Var hann orðinn aldraður og iasburða af gigt og lúa. Banan meinið var heilablóðfall. Hann var fæddur 1850, bjó lengi á Hreðavatni og var hreppstjóri Norðdæla. Fróður var hann og stálminnugur og hafði meðfædda athyghsgáfu til ýmsra náttúru- vísinda, þótt hún yrði að bæl- ast niður í hinu daglega stríði. En til búskapar var hann minna hneigður, bjó líka lengst af við þröngan efnahag. Kona hans var Halla Jónsdóttir, systir Jakobs sál. á Varmalæk. Er hún dáin fyrir fáum áium. Þau áttu 7 börn á lífi, 4 syni og 3 dætur. Innlausn seðla í Ðanmörku. icíkisþingið samþykti fyrir jóhn innlausn seðla með gulli. Stauning og Borgbjerg. Staun- ing fyrv. forsætisráðherra hefur aftur tekið við framkvæmda- stjórastöðunni fyrir bandalagi jafnaðarmanna, og Borgbjerg fyrv. þjóðfjelagsmálaráðherra hefur aftur tekið við aðalritstjórn „Socialdemokraten's". Dáinn er á Vífilsstöðum 28. f. m. Daníel Daníelsson úrsmiður, nálægt hálffertugur. Vatnshlaup og skriða. Það vildi til aðfaranótt 2. jóladags að vatnsflóð fór yfir bæina á Stein- um undir Eyjaf jöllum og fylgdi því skriðufall úr fjalhnu fyrir ofan. Var vatnsflóðið svo ínikið, að það rann inn um glugga á einni baðstofunni. Fólkið flýði hálfklætt upp á þök húsanna og bjargaði sjer þaðan, er flóðið nokkru síðar breytti sjer og fjell fram vestan við bæina. Eru þrír bæir á Steinum og fjell flóðið yf- ir tvo þeirra og eru þeir gersam- lega eyðilagðir. Gripir náðust allir lifandi. Voru hestarnir á sundi í einu hesthúsinu og var þeim bjargað á þá leið, að þakið var rifið og þeir dregnir upp. Hey öll eru sögð ónýt. Er nú ver- ið að grafa í rústir bæjanna og bjarga því, sem bjargað verður. Px«nt«m. Acta,

x

Lögrétta

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.