Lögrétta

Tölublað

Lögrétta - 11.05.1927, Blaðsíða 1

Lögrétta - 11.05.1927, Blaðsíða 1
LÖGRJETTA xxn. ár. Reykjavík, miðvikudaginn 11. maí 1927. 26. tWL Um víða veröld. Gandhi og trúarbrögðin. Indverjinn Gandhi var um eitt skeið mjög umtalaður maður. Hafði hann þá mikil áhrif á ind- versk mál, sem einn aðalleiðtogi indverskra sjálfstjórnarmanna og var um tíma settur í fangelsi. Boðaði hann nokkurskonar frið- samlega byltingu og andstöðu g-egn veldi Breta með því að neita ?iðskiftum við þá og samneyti. Litu margir á Gandhi sem píslar- vott og spámann nýrra tíma og einnig á vesturlöndum eignaðist hann marga aðdáendur. M. a. skrifaði franski rithöf. Romain Rolland lof samlega bók um hann. Síðan hefur aðdáun sumra nokk- uð farið forgörðum og áhrif Gandhi's virðast hafa þorrið nokkuð, þótt sífelt sje hann vel metinn og í áliti f jölmenns flokks manna, enda mikilhæfur maður. Indversk mál hafa einnig á síð- kastið horfið nokkuð úr meðvit- «md þeirra, sem um heimsmálin hugsa, fyrir öðrum, sem meira ber á, en margt er þó óleyst ennþá austur þar og sjálfsagt eiga aftir að gerast þar merkiieg tíðindi. Það er því vert nokkurr- ar athygli, að nýlega er komið út á Norðurlöndum úrval úr blaða- greinum Gandhi's (hann hefur gefið úr blaðið Unga Indland), sem vel sýna manninn, stefnu hans og skoðanir. Gandi boðar þar látlaust hina friðsamlegu byltingu sína, bylt- ingu hugarfarsins og hann slær á strengi þjóðrækninnar, vill knýja fram hið fornindverska eðli og beita því gegn vaxandi, og að flestu leyti spillandi áhrif- rnn vestrænnar menningar, að hans dómi. En erfiðleikarnir eru margir á því, að koma fram slíkri stjórnmálastefnu og eru fyrst og fremst af trúarrótum runnir. Gandhi er sjálfur Hindúi og ved- urnar helgirit hans. En hann seg- ir: Jeg fclít að biblían, kóraninn og Zendavesta sjeu innblásin rit engu síður en vedurnar. En það að trúa á helgirit Hindúa hefur ekki það í för með sjer, að jeg álíti hvert orð þeirra innblás- ið af guði. Um kristindóminn segir Gandhi m. a.: Ef kristnir menn hjeldu sig hreint og beint að fjallræðunni, sem er ekki ein- ungis flutt friðsömum lærisvein- um, en öllum heimi, sem þjáist, þá mundu þeir ekki leiðast af- vega, og þá mundu þeir sjá það, að engin trúarbrögð eru fölsk, og að ef allir lifa í því ljósi, sem þeim er gefið og óttast guð, þurfa þeir ekki að bera áhyggjur fyrir skipulagi og formi guðsdýrkun- arinnar . . . Samvinna við hin góðu öfl og engin samvinna við hin illu öflin, það er þetta tvent, sem við þörfnumst, ef lífið á að verða gott og hreint, hvort sem við nefnumst Hindúar, Múha- medsmenn eða kristnir. Síðustu fregnir. Vatnavextirnir í Norður-Amer- íku halda áfram. M. a. er símað frá Winnipeg, að miklir vatna- vextir sjeu í Manitoba. Frá London er símað, að stjórnarfrv. um verkbanns- og verkfalls- hömlurnar hafi verið samþ. í neðri málstofunni við 2. umr. Franskur flugmaður hefur nýlega farist á Atlantshafsflugi. — Horfur eru taldar á því að frankinn hækki, en margir telja það hættulegt iðnaði Frakklands og hóta verkamenn allsherjar- verkfalli af ótta við að gengis- hækkun hafi í för með sjer kaup- lækkun. ——o------ Þjóðminíar. Undanfarið hafa staðið í Dan- mörku allmiklar umræður og deilur um safna- og þjóðminja- mál þar í landi. Hefur mörgum mætum mönnum virsts svo, sem þau mál væri all mjög í ólestri þar og þjóðinni til nokkurrar van- virðu að ekki væri sæmilega fyr- ir þeim sjeð. Hafa þrengsli og húsnæðisekla valdið miklu um þetta og var því komið af stað f jársöfnun mikilli til þess að ráða bætur á þessu og tókst hún vel. En þegar til átti að taka kom mönnum engan veginn saman um það, hvernig heppilegast yrði fram úr málum þessum ráðið. Komu fram ýmsar tilJögur og voru ræddar í blöðum og á þingi og er það að sjálfsögðu Dana einna að gera út um þau mál. En þó er rjett að geta þeirra að nokkru, einnig á Islandi, ekki ein- ungis af því, að áhugi sá, sem margir hinna merkustu Dana hafa sýnt á málum þessum mætti vera hvöt þeim hjer, sem lítinn skilning hafa á slíkum efnum, en einnig vegna þess, að íslenskum efnum hefur nokkuð verið bland- að inn í umræðurnar. Ein eftirtektarverðasta tillag- an, sem fram hefur komið í þess- um málum, er frá blaðamannin- um Kirkeby (í Politiken). Sting- ur hann upp á því, að þjóðminja- söfnin verði flutt burt úr Kaup- mannahöfn og sett í nágrenni bæjarins og nýju skipulagi komið á öll málin, þannig að stofnaður verði einskonar þjóðgarður í lík- ingu við Nordiska Museet í Djuurgaarden við Stokkhólm eða The american museum of national history í Central Park í New York eða Imperatorski rossiiski istoritsjski muzei í Moskva. Þarna vill hann láta sýna í lif- andi heild í öllum flokkum þjóð- minja sögulega afstöðu og þróun danska ríkisins og einstakra hluta þess. Till. þessar hafa vakið at- hygli og jafnframt nokkrar at- hugasemdir. Færeyingurinn Jör- gen Frantz Jacobsen hefur t. d. í Politiken sagt, að sjer virtist hugsanaferill höf. nokkuð stór- danalegur þar sem hann talar um ríkið og dregur Island og Fær- eyjar undir Danmörku, þótt aug- ljóst sje, að þessi lönd heyri að þjóðerni og menningu til Norður- löndum í heild, en ekki Danmörku sjerstaklega. Segir hann að danski þjóðgarðurinn eigi að vera fyrir Danmörku, en munum annara þjóða eigi að skila heim aftur og nefnir til gamla færeyska kirkjustóla. Kirkeby svarar aftur og segir að kirkju- stólunum eigi að sjálfsögðu að skila af því þeir hafi minjagildi (affektionsværdi) fyrir Færey- inga, en annars verði því ekki viðkomið að skila öllu aðfengnu aftur, þá gætu Norðmenn, Svíar, íslendingar, Jótar og Fjónbyggj- ar heimtað hver sitt, en hlutirnir sjeu eign danskra safna með rjetti sögunnar. Málið u<m skjala- og formánja- heimtur Islendinga í hendur Dön- um er gamalt deilumál og nokkr- um hluta þess nú um það bil ráð- ið til lykta þannig að báðir una sæmilega. Orð hr. Kirkebys um kirkjustólana frá Færeyjum bera þess þó vott, að góðir menn með- al Dana álíti, að sanngjarnt væri að lengra yrði farið en enn er orðið um skil við Islendinga, t. d. með því að senda heim hina frægu kirkjuhurð frá Valþjófs- stað? Sumt í þessum deilum má að vísu heita harla smávægilegt, eins og Lögr. hefur áður rakið, en annað ekki, m. a. vegna þess minjagildis sem hr. Kirkeby tal- ar um. I skipulagsmál danskra safna fara Isl. að sjálfsögðu ekki að blanda sjer, og skiljanlegt er það, frá Dana sjónarmiði, að þeir vilji draga undir verksvið þeirra það, sem einhverntíma hefur haft gildi fyrir sögu þeirra, þó nú horfi það öðruvísi við og sje Dönum óháð. En illa kunna Isiendingar því að láta ennþá tala um menningu sína, sem danska menningu og landið sem danskan ríkishluta þar sem vitanlegt er að hvorugt er rjett. Játuingar. (Gunnar Árnason frá Skútu- stöðum ritaði). Jeg les ritninguna aldrei, til þess eins að leitast við að gagn- rýna hana, finna í henni mót- sagnir og gera gis að efni henn- ar. Svo segja fornfróðir menn aí) djöfullinn lesi hana. Það er næsfc'- trúlegt Jeg les hinsvegar biblí- una altaf með það fyrir augum. að fræðast af henni, fræðast aí henni um það, sem mjer telst, at> mjer og öllum sje mest um vert að vita. Hún er fyrir mjer opin- berunarbókin. Hún skýrir mjer frá hlutum, sem huldir eru aug- um allra dauðlegra manna, annara en þeirra, sem það er sjerstak- lega opinberað. Hún fræðir mig ekki eingöngu um að til sje ósýni- legur, almáttugur, alrjettlátur og algóður Guð, sem alt hefur skap- að og viðheldur öllu, heldur líka hver vilji hans sje og fyrirætlun. Hún getur, ef jeg sjálfur vil þiggja það, kent mjer þá list sem allra er erfiðast að læra, listiha að lifa. Gg hún segir mjer líka hvernig jeg fái látið heitustu þrá mína rætast, hvernig mjer geti orðið að ósk minni, að fá að lifa þótt jeg deyi. Um alt sem snert- ir hið innra, sál mína og undirrót og ætlun tilverunnar, segir biblí- an, að mínu viti, mjer satt um. Og hún er sú eina bók sem gerir það, því allar aðrar bækur sem fræða rjett um þá hluti eru á henni reistar að öllu að mestu leyti. En þetta er það sem mig ^arðar mest og jeg fæ ekki lifað án. —« Hvers vegna biblían er mjer heilög, er fljótsagt. Það er vegna þess, að þær opinberanir sem hún hefur að geyma eru frá alhelgum Guði. Því ætti hver sem um hana fjallar, að gera það með lotning og helgi í hug, ef ekM sakir þess að honum skiljist sjálfum helgi hennar, þá til að komast hjá að særa þá sem það gera og saurga að óþörfu það sem öðrum er dýr- mætast. Og enn get jeg sagt, að megin- hluti heilagrar ritningar sje inn- blásinn. Það er ósköp auðskilið mál. Því ýmist voru höfundar sumra ritanna, svo sem spámenn- irnir, menn, sem orðið höfðu fyr- ir beinum innblæstri, eða þeir skýrðu frá sýnum og orðum ann- ara, er fengið höfðu opinberanir. Guðspjallamennirnir voru ekki sjálfir innblásnir, en þeir segja sögu og flytja kenningar sonar- ins, sem gerði það eitt er hann hafði sjeð föðurinn gera og sagði ekki annað en það sem hann vissi af munni föðurins að var

x

Lögrétta

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.