Lögrétta

Tölublað

Lögrétta - 15.06.1927, Blaðsíða 1

Lögrétta - 15.06.1927, Blaðsíða 1
LÖGRJETTA XXILár. Reykjavík, miðvikudaginn 15. júní 1927. 33. tbL Um viða veröSd. Atvinnumálaskrá fascismans. Atvinnumálin og erfiðleikar þeir og deilur, sem risið geta út af þeim eru hvervetna hið mesta úr- lausnarefni og hafa þau víðtæk áhrif á líf þjóðanna, þar sem launakjörin hafa mikil áhrif á af- komu manna og verkföllin og Terkbönnin sem af deilum um þau fttafa, ekki síður. í síðustu blöð- om Lögr. hefur verið sagt frá til- raunum þeim, sem Norðmenn hafa gert til þess að jafna þessi mál, s. s. með lögskipuðum gerða- dómi í öllum vinnudeilum, sem nú hefur ákveðið 15% alm. kaup- Uekkun, og frá stjettafjelaga- frumvarpi ensku íhaldsstjórnar- innar. En nýlega hafa ítölsku fascistarnir einnig lagt sinn skerf til þessara mála. En þeir hafa mjög lagt áherslu á það, að fas- cisminn væri færari um það en aðrar stjórnarstefnur, að ráða fram úr atvinnumálunum og einkum undirstrikað það, að orð og gerðir jafnaðarstefnunnar væru þar öldungis óhafandi. Nú fyrir röskum mánuði birti Mussolini í aðalráði fascistanna BVonefnda atvinnumálaskrá Italíu eða tilskipun um skipulag at- vinnumálanna. Fyrsti bálkurinn er um „ríkisfjelagið og skipulag þess". Vinna, í öllum myndum, er þjóðfjelagsleg skylda, segir þar og er þess vegna háð valdi og vernd ríkisins. öll framleiðslu- fyrirtæki eru órofin eining í þeim tilgangi að vinna að vel- gengni framleiðendanna og að þroskun á krafti þjóðarinnar, segir ennfremur. En þótt því sje lýst yfir, hjer sem annarsstaðar í stefnuskrám fascista, að ríkis- valdið sje hafið yfir vald og vilja einstaklingsins, ér jafnframt kveðið svo að orði, að fascistarík- iö telji einstaklingsframtakið bestu leiðina til þess að ná til- gangi hinnar samstarfandi fje- lagsheildar og því grípi ríkisvald- ið ekki beinlínis fram í atvinnu- málin, nema þegar einstaklings- átakið mistakist, eða þegar stjórnarfarslegir hagsmunir ríkis- ins sjeu í hættu, en ríkisvaldið sker sjálft úr því hvenær svo er. Iðnfjelög og framleiðslufjelög er frjálst að starfrækja, ef þau hafa verið löglega viðurkend. Úrskurð- arvaldið um andstæða hagsmuni vinnuveitenda og vinnuþiggjenda og það hversu hvorutveggja verði sveigt undir æðri hagsmuni fram- leiðslunnar, er hjá ríkinu, eða sjerstöku atvinnuráði þess,en það bætir við sig, undir vissum kringumstæðuiH, fulltrúum þeirra framleiðslufjelaga, sem í hlut eiga. En fyrir íhlutunarrjetti ríkisins eru engin takmörk, seg- ir í skránni, þegar um hagsmuni ríkisins er að ræða, og má þá styrkja atvinnureksturinn, hafa sjerstakt eftirlit með honum, eða koma á beinum ríkisrekstri. Rík- ið getur einnig hlutast til um launakjör, en þau á að ákveða á hagfræðilegum grundvelli hlut- fallslega við eðlilegar lífsuppeldis- þarfir og getu framleiðslunnar. Sjerstök stjórnardeild á að hafa mál þessi með höndum og eru nánari ákvæði um þau í öðrum bálki skrárinnar, sem heitir um samstarfssamninga og atvinnuör- yggi. Þar eru m. a. ákvæði, sem lögbjóða einn launaðan leyfisdag á ari. Þriðji bálkur skrárinnar er um atvinnuleysisskrifstofur. Þar segir að ríkið eitt geti skorið úr því, hversu mikið sje atvinnuleysi á hverjum tíma og það eitt hafi ákvörðunarvald um þau mál. Þar er vinnuveitendum einnig gert það að skyldu, að láta fascista sitja fyrir öðrum um vinnu. Loks eru í skránni ýms ákvæði um heilbrigðismál og tryggingar. Orðið verkfall kemur hvergi fyr- ir í skránni. Fascistar sjálfir halda því fram, að samþykt þessarar nýju atvinnumálaskrár sje eitt hið merkasta atvik í sögu fascism- ans, því með henni sje skýrt mörkuð afstaða svartstakka- byltingarinnar í einhverjum mik- ilverðustu málum nútímans og sýnt fram á möguleikana um heilbrigt samstarf auðvalds og vinnu. Einkum er lögð áhersla á það í boðskap fascistaráðsins um samþykt skrárinnar, að hún sýni það greinilega, gagnstætt hinni gjaldþrota jafnaðarstefnu, að fascisminn stefni raunverulega að því að hækka og bæta kjör og stöðu lýðsins, siðferðilega og efnalega, enda hafi hann verið fascistaríkinu hinn hollasti. Gagnrýnendur fascismans bera það hinsvegar fram, að í samþykt þessarar nýju skrár sje aðeins fólgin lausn ítalskra atvinnu- mála á pappírnum, en bæði sjeu ákvæði skrárinnar sjálfrar mörg óákveðið og teygjanleg og svo sje framkvæmdin í mörgu öll önnur en orðin. 1 raun og veru er ríkinu f engið alræði í atvinnumálunum, enda er Mussolini gamall jafnaðarmað- ur, en ríkishugsjón hans, eins og hún birtist í þessari skrá, er einna mest í ætt við hina þýsku ríkishugsjón Hegelianismans. — Skráin er einnig eftirtektarverð að því leyti að hún markar mun- inn á einræði Mussolinis og því sem venjulega er talið auðvalds- einræði, því í henni eins og í fjármálastefnu Mussolinis yfir- leitt, eru ýms atriði, sem eru andstæð vilja ítölsku auðstjett- anna. Hinsvegar er skráin einnig langt frá því í mörgum atriðum að vera í samræmi við vilja vinnustjettanna annarsstaðar í álfunni. Reynsla tímans verður því um þetta, eins og svo margt annað í fari fascismans, að skera úr því, hvort honum tekst að leggja nokkuð raunverulegt til úrlausnar þjóðfjelagsmálanna. Síðustu fregnir. Nokkrar ófríðarhorfur eru enn sagðar út af Balkanmálunum, sendiherramorðinu í Póllandi og bretsk-rússnesku deilunni, en samt búist við því, að takast muni að ráða friðsamlega fram úr málunum. Ráðstjórnin rússneska hefur látið taka af lífi 20 rúsn. keisarasinna, flest berforingjar sakaðir um njósnir fyrir Eng- lendinga. Þýsk og ensk blöð hafa farið mjög hörðum orðum um þessar aftökur og sagt, að þær muni mjög spilla þeirri samúð, sem Rússar hafi verið farnir að njóta víða erlendis. Æfisaga Krists Eftir Giovanni Papini. (Ágrip). Postularnir. Miklum mönnum er áskapað það böl, að þeir eignast lærisveina. Enginn lærisveinn skilur alt. Hann skilur ekki nema að nokkru leyti og fyllir svo upp í eyðurnar frá eigin brjósti. Á þann hátt rangfærir hann, án þess að vita af því, kenningar meistara síns. Lærisveinarnir eru venjulega margir og metast hver við annan. Hver um sig vill vera fremstur, og því hættir þeim við að tala illa hverjum um annan og gera lítið hver úr 'öðrum. Hver um sig vill vera eini, sanni túlk- ur meistarans. Eða þá að læri- sveinninn snýr út úr kenningu meistarans, til þess að svo líti út sem hann hugsi sjálfstætt. 1 öllum lærisveinum, jafnvel þeim auðsveipustu og samvitskusöm- ustu, er einhver angi, sem bendir í áttina til Júdasar. Lærisveinn- inn er milliliður, sem svíkur bæði seljanda og kaupanda. Hann dreg- ur orð og setningar út úr rjettu samhengi, gerir það þungskilda óskiljanlegt, það auðskilda tví- rætt; hann margfaldar erfiðleik- ana með skýringum, hangir við aukaatriðin, dregur kraftinn úr meginatriðunum, þynnir vínið, en selur svo blöndu sína svo sem væri hún hreinsaður lögur sjálfs kjarnans. Og þó hefur enginn afburða- maður getað verið án lærisveina. Sá, sem er einrænn og f jöldanum fjarlægur, verður að hafa ein- hverja, sem honum sjeu nákomn- ir. Hann getur ekki lifað án þeirr- ar ímyndunar, að einhverjir skilji hann og flytji hugsanir hans út um heiminn, fyrir eða eftir dauða hans. Hann reikar um án þess að eiga sjálfur hús yfir höfuð sjer, en gleðst yfir því, að hitta fyrir heimili, þar sem honum er vel tekið. Hann á enga fjölskyldu, en honum er ánægja að því, að eiga andleg afkvæmi. Hermenn þessa herforingja fæðast ekki fyr en hann hefur vökvað jörðina með blóði sínu, en hann langar til að haf a kringum sig lítinn herskara. Lærisveinarnir eru þreytandi og hættulegir, en jafnframt óhjá- kvæmilegir. Spámennirnir þjást, ef þeir ná ekki í neina lærisveina, en þjást þó jafnvel enn meir þeg- ar þeir hafa fengið þá. Sú hugsun, sem maðurinn hef- ur alið, er tengd við sálu hans með enn sterkari böndum er börn hans. Hún er viðkvæm og vanda- söm í meðförum, og því frumlegri sem hún er, þess erfiðara er að koma henni á framfæri. Að fá hana öðrum til meðferðar, að gróðursetja hana í huga annara, ófullkomnari manna, hefur í för með sjer afskaplega ábyrgðartil- finningu, sem stöðug þjánmg fylgir. Spámaðurinn hefur altaf brenn- andi löngun til þess að útbreiða hugsun sína til allra, og þetta er verk sem hann annar ekki einn. Svo kemur hjegómleikinn þarna líka til greina; hann get- ur læðst inn í huga allra, jafn- vel þeirra, sem hæst hugsa, og hann krefst hróss og aðdáunar. Hann vill sigra, enda þótt sá sig- ur sje ekki annað en missýning og blekking. Kristur var alveg laus við smá- munasemi þá, sem jafnan er meira og minna til af hjá hinum miklu mönnum. Hann var Galilei og valdi lærisveina sína meðal Galíleumanna. Hann var fátækur og valdi þá meðal fátæklinganna, því hann var kominn til þess að heyja stríð við þá ríku. Og hann valdi þá ekki meðal hinna skrift- lærðu og lögfróðu, því hann var kominn til þess að bylta við lög- unum.Heimspekingar voru engir í Palestínu á hans dögum, enda mundi hann ekki hafa fengið styrk úr þeirri átt, þótt þeir hefðu verið þar til. Hann vissi, að hin fáfróðu náttúrubörn, sem

x

Lögrétta

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.