Óðinn - 01.12.1917, Blaðsíða 4

Óðinn - 01.12.1917, Blaðsíða 4
68 ÓÐNIN fjallið og sá borgina helgu blasa við fjer; sá f'yrir sjer um leið örlög þessa útvalda lýös síns, sem átti alt und- ir því, hvernig höfuðborgin gengi á undan, hvort hún þekti sinn vitjunartíraa eða ekki. — Á því valt alt fyrir þjóðinni í heild, hvort höfuðborgin hlýddi náðar- ákalli guðsvitjunar eða hrinti þvi frá sjer, því þýðing hverrar höfuðborgar er afarmikil fyrir þjóðina. Skilji höfuðborgin rjett stöðu sína og finni til ábyrgðar sinn- ar gagnvart þjóðinni, skilji höfuðborgin viljunartíma sinn og breyti eftir því, þá er þjóðinni vel borgið, þá blessast allur landslýður, þá dreifast hollar hugsjónir þaðan út um landið, og landslýðurinn fylgir fúslega eflir. En gleymi höfuðborgin ábyrgð sinni og láti guðleysi og ágengd fá yfirhönd, þá breiðist spillingin út og allur landslýður verður oft nauðugur viljugur að súpa dreggj- urnar af syndaseyði höfuðborgar sinnar. Þetta er ógur- leg hugsun og vel verð þess að höðuðborgarlýður athugi hana vel. Það fylgir því mikil ábyrgð að vera höfuðborg, hjartastaður þjóðarinnar. Rcijkjavík ulluigi paO vcl. H;ngað til bæjarins berast straumar af fólki á öllum árstímum svo að segja. Pað drekkur í sig andiúmsloft höfuðstaðarins, og ber það aftur með sjer út um kaup- túnin og sveitirnar; frá Reykiavik gengur líka á vorin og sumrin þjettur straumur út um landið, og kemur með kosti og galla höfuðstaðarlífsins. Þannig er þessi bær orðinn, og verður það meir og meir, hjartastaður fslensku þjóðarinnar. Þess vegna er ábyrgð vor svo mikil. Pað er komið svo, að Reykjavík að mjög miklu leyti hefur örlög þessarar þjóðar í hendi sjer. Guð gefi að Reykjavík mætti þekkja sinn vitjunartíma. Nú eru hjer eins og annarstaðar í heiminum sjerlegir vitjunardagur þjóðanna, vitjunardagur kirkjunnar, vitj- unardagur guðs útvalda lýðs innan kirkjunnar, vitjunar- dagar hinna einstöku manna og kvenna innan safnað- anna; vitjunartímar þessa höfuðstaðar íslands. Pað eru vitjunardagar mannkynsins á þessum tímum, því aldrei hefur guðs raust hljómað hærra en nú. Vjer heyrum herbresti og vígadunur; vjer heyrum um blóð- uga bardaga og hamfarir á landi og í sjó og í loftinu sjálfu. Kynjasögur fornaldarinnar eru ekki eins kynja- legar og atburðir þeir, sem nú eru að gerast. í rjett 3 ár hefur nú styrjöldin staðið yfir, ófriðurinn geysað og færst yfir stærri og stærri svæði; íleiri og fleiri þjóðir hafa nauðugar viljugar sogast inn í þessa hringiðu, þennan heimsumsþennandi ófrið. Pjóðir rísa í móti þjóðum og alt ólgar og logar i heiminum. Tímarnir geta með rjettu kallast vondir. Jafnvel náttúran sjálf hefur sem fæðingarhviður og nötrar af hrolli; enda hafa á þessum árum heyrst hjeðan og þaðan um eldsumbrot og slysfarir af völdum náttúruaflanna. Og það má búast við tneiru af því tægi. Pví það er eftirtektavert, að oft hafa fylgst að óróatímar í mannlífinu og umbrot í nátt- úrunni. Mannlífið og náttúran standa í nánara sambandi hvort við annað en ef til vill margan grunar. Það er ægilegt að líta yfir heiminn nú, yfir kristnu löndin sjer í lagi, og sjá hvernig nú alt er eins og á hverfandi hveli. ()g vjer vitum ekki hve lengi enn ófriðaraldan kann að standa yfir; vjer vitum heldur ekki, hve langt hún muni ná; stórtíðindi geta gerst á svipstundu, sem jafnvel hina skarpskygnustu stjórnvitringa drej'mir ekki um, eða hel'ur órað fyrir. Pær fáu þjóðir, sem enn slnnda hlut- lausar, geta sogast inn i hringiðuna nauðugar viljugar. Pað eru vitjunardagar alls mannkynsins nú. O, að guðs sanni lýður mætti nú vakna og þekkja sinn vitjunartíma, mætti kannast við það, að vegna synda vorra, sem kristn- ir erum, er þetta ástand komið yfir oss með öllu því, sem fylgir: dýrtíð, ráðleysi og alls kyns ófögnuði. Pað voru langir friðartímar, sem gengu á undan þess- ari styrjöld. Það voru framfaratímar miklir. Aldrei hafa slærri tímar í því tillili verið í veraldarsögunni en ein- mitt kaflinn frá 1870—1914. Uppgötvun kom á eftir uppgötvun; framfarasporin á nær því öllum svæðum mannlífsins hafa verið slórfeld. Mannsandinn fór ham- förum og alt varð að beygja sig fyrir undraátökum hans. Hin miklu öfl náttúrunar hafa vægðarlaust verið tekin í þjónustu mannsandans og orðið að beygja sig og sveigja undir fingratökum jafnvel barna og unglinga. Ný öff handsömuð, nýjar vjelar, ný tæki hafa breytt útlili jarðarinnar, og menn hafa tekið til fanga svo að segja bæði tíma og rúm, og menn hafa fengið meira vald yíir heiminum en nokkru sinni fyr. Menningin hefur farið hamfðrum og Jj'ft mannkyninu upp á nýtt slig þekking- ar og vegsemdar. Og árin liðu; hvert þeirra bar í skauti sínu nýjar breytingar og breytingatæki og óþektar fram- kvæmdir. Alt varð eilthvað svo tröllaukið og ógurlegt. Og mannsandinn virtist stjórna þessu öllu. Ekkert virtist honum um megn fram. Og menn lærðu margt, en citt vildu þeir ekki læra. Þeir vildu þrátt fyrir lærdóm sinn ekki læra að þekkja hvað til friðar heyrði. Margar voru framfarirnar, en þeir vildu ekki taka framförum í guðlegu lífi; á því svæði var hnignun. Menn vildu ekki gefa guði himnanna dýrðina, heldur sjálfum sjer. Menn urðu sem druknir af sinni eigin vegsemd. Ofmetnaður óx. »Friður, friður, öllu óhætt! »kvað við úr öllum áttum og var orðtak um öll kristin lönd. Og mennirnir þótt- ust nú hafa tekið taumana úr hendi guðs almáttugs og átu og drukku og voru glaðir; þeir dönsuðu gleðidans nautnanna og flðgruðu sem fiðrildi um hvert blóm, sem ilmríkt var eða fagurt á að líta. En undir glaðværð og nautnum svall girndarbruni og taumleysi, ljettúð og fýsn- ir. Og þeir reistu sjer hallir og stórhýsi og undraverðar vjelar; þeir smíðuðu skiþ, sem voru eins og fljótandi ögrunarvald yfir höfunum", skip sem áætlað var að skyldu þola alt, svo að ómögulegt væri að þau gætu einu sinni hindrast af ölduföllum eða fellibyljum. Peir lögðu undir sig loftið, og ffugdrekar þeirra fengu meiri og meiri full- komnun; alt varð að lúta fyrir hugviti og orku menn- ingarinnar, nema syndín og spillingin og vonskan. En alt slíkt var reynt að hjúpa í gljákvoðu uppgerðar og tískufegurðar, svo að það »tæki sig vel út«. Menn gleymdu að gefa þessum öflum alvarlegan gaum. Og í þessu of- metnaðar ölæði svaf kirkjan vært á stórum svæðum, og hafði hvorki á sjer gætur. nje átti bolmagn til þess að reisa rönd við þessu. Kirkjunnar menn urðu líka meira eða minna druknir af tíðarandanum; lamandi kraftar, sprotnir af ofdrambi mannanna og uppreisnaranda gegn guði, tóku til að starfa látlaust innan kirkjunnar. »Friður, friður, öllu óhætt!« kvað við einnig meðal guðsþjóðarinnar í kirkjunni. Heldur ekki kirkjan vissi,

x

Óðinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Óðinn
https://timarit.is/publication/205

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.