Suðurland


Suðurland - 21.06.1913, Blaðsíða 1

Suðurland - 21.06.1913, Blaðsíða 1
SUÐURLAND Alþýðublað og atvinnumála IV. árg. Eyrarbakka 21. júní 1913. S u ð n r 1 a 11 d kemur út einú sinni i viku, á laugardögum. Árgangurinn kost- ar 3 króirur, erlendis 4 kr. Ritstj Jón Jónatansson á Asgautsstöðum. Innheimtumenn Suðurlands eru [ hér á Eyrarbakka: sknsmiður Guð Ebenezerson og • i en 1,25 á hinum. verzlm. JónAsbjörnssou(við J verzl. Einarshöf'n). I Rcykjavík ¦ Olafur Gíslason verslm. í 2 Livernool • Auglýsingar sendist í prcnt S smiðju Suðurlands, og kosta: 9 kr. 1.50 fyrir þuml. á fyrstu síðu, • ••••••••••• Danskt ofríki. íslensk sarr.heldni. „Eg óska þess næstum að óvinahcr þú ættir í nauðum að verjast, svo eg gæti sýnt og sannað þér hvort sveinninn þinn þyrði ekki að berjast." (H. H.) Ekki er hann svo með öllu falinn þessi bjóðmetnaðaineisti sem við eig- um, að ekki géti hann blossað upp ef fast er á hann blásið. En það þarf að blása fast, og það hefir hann gert foringinn á varðskipinu danska. Ofríkistiltæki það, er hann hafði í frammi á Reykjavíkyvhofn 12. júní, vakti þar megna og almenua gremju, en það gerði lítfa meira. Það kvaddi alla, án flokksgreinaráiits, til ein- dreginna og alvarlégra mótmæla gegn ofbeldisverkinu. Öllum fiokkaríg var eins og sópað bui tu í einum svip, allir fylgdust að einhuga, allir voru með einum huga um að þola ekki lögleysu þessa og lítilsvirðingu þá, er með henni var sýnd íslensku þjóðerni. Fregnina um ofbeldisverkið danska má telja ill tiðindi, en hinsvegar eru það góð tiðindi að heyra undirtektir Reykvíkinga. Þær gera daginn að minnisstæðum merkisdegi. Gefl það hamingjan að vér eignumst fleiri slika. — Frá atburði þessum er lauslega sagt í fréttagrein í síðasta blaði — ritstjóri Suðurlands var þá ekki heima er fregnin bais't hingað. — En nú hafa nánari fregnir borist hingað í Reykjavíkuiblöðunum, og þykir þvi létt að segji nokkru nánar frá at- buiðum. Tiðindin eiu í fáum orðum þessi: Að morgni dags 12. þ. m. rær ungur maður, Einar Pétursson, litl- um kappróðraibát um höfninaí Reykja vik, og hefir íslenska fánann í stafni — svo sem margoft heflr gert verið áður óátalið. En núverandi foringi varðskipsitis danska þolir ekki þessa sjón, mannar út bát með 4 hermönn um, lætur skipa Einaii að nema staðar og boðar honum á sinn fund, tilkynnir honum síðan að hann vorði að taka af honum þennan óleyfilega fánn, og leyfir Einari siðan að fara. Fánann sendir foiinginn síðan til bæj arfógeta og lætur þess um leið getið, að óleyfilagt f»é að nota fána þennan í hinu danska konungsveldi. Mælt er að hann hafi þó látið þess getið um leið munnlega, að sór hafi verið þetta verk óljiíft, en telur sig ekki hafa getað latið það ógert skyldu sinn ar vegna, vitandi þó að þetta væri ekki vel til þess fallið að efla frið og samlyndi milli íslendinga og Dana, og um það atriði hefir hann getið rétt til. Mótmæli Beykvíkinga. Þegar ofríkisverk þetta spurðist í bæinn, fyltust allir bæjarbúar rótt- mætri gremju yfir aðförunum.^Dansk- ir fánar, er diegnir höfðu verið á stöng um moTgir inn, voru dregnir niður, en íslenski fáninn hafinn við hún, og um hádegisbilið sást enginn danskur fáni á stöng. Gerðu hlutað- eigendur það sjálfir ótilkvaddir, flest- ir eða allir, að draga niður danska fánann — bæði Danir og íslending- ar. Með því voru mótmælin gegn geriæði þessu hafin vel og drengilega. Nú var mannaður út bátur úr landi, hafði sá uppi 7 íslenska fána. Reri báturinn umhverfis varðskipið i mót- mæla skyni, var þetta látið afskifta laust af varðskipinu, og sömuleiðis er 2 vélarbátar síðar um daginn fóru um höfnina með 2 báta í eftirdragi, alskipaða íslenskum fánum. Þingmenn Reykvíkinga brugðu þeg ar við er þeir heyrðu tiðindin og boðuðu til mótmælafundar í Barna skólagarðinum. Þann fund segir ísa fold að sótt hafi eitthvað milli 4—5 þúsund manns. Á íundi þessum töl- uðu þingmenn Reykvíkinga, Bjarni frá Vogi og nokkrir fleiri, allir á einu máli að mótmæla lögleysunni. Prófessor Lárus H. Bjarnason sýndi með ljósum rökum fram á það í ræðu sinni, að hér væri um tvímæla- laust lagabrot að ræða, hvernig sem á málið væri litið, og að þessar til- tektir varðskipsforingjans hafa enga réttmæta heimild við að styðjast. Svohljóðandi. tillaga frá þingmönn- um Reykvikinga var samþyktá fund- inum í einu hljóði: „Fundurimi mótmœlir eindregið her- valdsiiltektum „Fálkans" á Reykjavík- urhofn í morgun sem bœði ólögmœtum og ójwlandí". Ennfremur samþykti fundurinn i einu hljóði þessa tillögu frá Bjarna Jónssyni frá Vogi: „Fundurinn telur sjálfsagt, að hér eftir verði einungis islenskur fáni dreg'nn á stöng hér í bænum og væntir þess að svo verði um land alt". Að fundinum loknum gekk mann- söfnuðurinn fylktu liði að minnisvarða Jóns Sigurðssonar. Var þar skipað íslenskum fánum hringinn í kring, en lúðrasveit lék Eldgamla ísafold og fleiti ættjarðarlög. Þar var hrópað ferfalt húrra fyrir fánanum, tók mann- fjöldinn allur undir það einum rómi, og að síðustu var þar sunginn fána söngur Einars Benidiktssonar. — Lárus H. Bjarnason sagði í lok ræðu "-innar, að þessum tiltektum vaiðskipsforingjans ættu allir að mót- mæla, „ekki með orðaskvaldii — það er komið nóg af því í íslensku her- búðunum — heldur með sem allra einföldustum en þó eftirminnilegum orðum". Þetta var lika gert aí öll- um þessum viðstadda mannfjölda, og hafi þeir þökk fyrir. En eftirminni- legustu og alvarlegustu mótmælin voru þau. er dönsku fánarnir voru dregnir niður en hinir íslfnsku sett ir í staðinn, og vonandi er að svo mikil alvara hafl fylgt er þetta var gert, að fiamvegis geti maður losnað við þann ófögnuð, að geta ekki litið í kiingum sig hór heima fyrir án þess að reka augun í eintóma danska fána. Danir þeir, er í Reykjavik búa, höíðu undantekningarlítið fordæmt atferli danska foringjans, og þeir af þeim sem höfðu danska fána á stöng drógu þá niður, mótmæltu með því fyrir sitt leyti. Er þeim sómi að þeirri framkomu. Líklega finnast þeir einn ig allmargir heima fyrir með hinni dönsku þjóð, er líta sömu augum á atferli varðskipsfoiingjans eins og þessir landar þeirra hér. Og rétt er að minna á það, að þótt vér eigum í brösum við danska stjórn, blöð og stjórnmálamenn, og þótt samlyndið milli vor og þeirra fari að líkindum ekki batnandi úr þessu, að ekki þuif- um vér fyrir það að leggja hatur á hina dönsku þjóð í heild sinni, ætt- um vér í þeim efnum að muna orð Jóns Sigurðssonar: „Það leggur oss enginn út til lýta þó vér krefjumst réttar vors í öllum hlutum sem vér eigum hann, þegar vér gerum það með góðum rökum og stillingu, en eigi með ofsa og þjóðarhatri.'' — Framkoma Reykvíkinga i þessu máli er þeim til hinnar mestu sæmd- ar. Þeir hafa brugðist við eins og góðum drengjum og góðum íslend- ingum ^ómir, ekki með ærslum og ólátum, heldur með einhuga atfylgi^ alvöru og fullri djövfung. Ælti oss í öðrum hlutum landsins að veia vorkunarlaust að feta í fótspor þeirra. Nr. 2. Þegar tíðindin spurðust til ísafjaið ar og Akureyrar, var íslenski fáninn dreginn á stöng þar allvíða, sýndu menn þar með þvi samhug sinn með Reykvíkingum. Var það eins og vera átti, og hefði svo átt að vera viðar. Ilérna í fásinninu austanfjalls er litið um skipakomur og því sjaldan fána veifað, en vonandi er að næst þegar menn þurfa hér að draga upp fána, sýni þeir það að þeir muni hvað gerðist á Reykjavíkurhöfn 12. júní. — Með þessu danska ofríki sem þá var haft í frammi, erum vér íslend- ingar eggjaðir lögeggjan til einbeittr- ar og samhuga mótstöðu. Geta því slík verk sem þetta — þó ilt sé í sjálfu sér — orðið oss holl og heilsu- samleg, er svo fer sem í þetta sinn, að danskt ofiiki vekur og glæðir is- lenska samheldni, og svo hlýtur 80 faia ef þjóðin er ekki öllum heillum horfln. Óréttmæt aðfinsla. „Þjóðviljinn" getur þingmálafundar Árnesinga og þykir það kynlegt að þar hafi verið samþyktar tillögur um fjáiframlög til atvinnu og samgöngu- bóta fyrir sýslurnar hér eystra, en jafnframt samþykt „almenn sparnað- aráskorun". Dregur svo blaðið af þessu þessa ályktun: „Veitíð alt sem vér Arnesingar þörfnumst, en sparið við hina". Þetta er gersamlega óréittmætásök- un, og stafar sjálfsagt af misskilningi, sem ritstj. Þjóðviljans sjálfsagt leið- réttir fúslega þegar hann hefir fengið sannar fregnir af fundinum. — Það er rétt að Arnesingar sögðu til sinna þarfa á fundunum, létu í ljósi hvers þeir helst óskuðu fyrir sig til samgöngu og atvinnubóta, eins og rétt var og sjálfsagt. En þar var engin slík „almenn sparnaðaráskorun" sem Þjóðviljinn nefnir, samþykt. A fundunum var lögð áhersla á það að verja landsfé sem mest til atvinnu og samgfingubóta, en forðast óþaifa fjáreyðslu, sem mörgum finst að ból- að hafi á stundum, og sérstaklega um hina svonefndu bitlinga suma. Arnesingum er það fulfljóst, að fiamfarir og sparnaður á ekki sem best samleið, og það er langt frá að þeir hafl gert sig seka i nokkurri hreppapólitík með tillögum þeim, er samþyktar voru á fundunum. Þvi neitar líklega enginn, að mest nauðsyn só á því fyist og fremst, að vei ja landsfé til atvinnu og samgöngu- bóta. Hinsvegar er það ekki sama á hvein hátt farið er með féð, þó til nytsemdarmála sé. Þingmálafundir Arnessýslu háfa því alls ekki gefið tilefni til þeirrar álykt- unar, er Þjóðviljinn vill draga af þeim, og ekki gert sig seka í neiani ósamkvæmni með tillögum þeim, er samþyktar voru á fuiuiunum.

x

Suðurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðurland
https://timarit.is/publication/211

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.