Suðurland


Suðurland - 02.08.1913, Blaðsíða 1

Suðurland - 02.08.1913, Blaðsíða 1
SUÐURLAND Alþýðublað og atvinnumála IV. árg. Eyrarbakka 2. ágúst 1913. Nr. 8. S u ð u r 1 a u d kcmur út cinu sinni í viku, á laugardögum. Árgangurinn kost- ar 3 krónur, crlendis 4 kr. Ritstj. Jón Jónatanssoná Asgautsstöðum. Innheimtumenn SuðurJands eru hér á Eyrarbakka: skósmiður Guðm. Ebenezerson og verzlm. JónÁsbjörnsson (við verzl. Einarshöfn). í Reykjavik Ólafur Gíslason verslm. í Liverpool. Auglýsingar sondist í prent- smiðju Suðurlands, og kosta: kr. 1.50 fyrir þuml. á fyrstu siðu, en 1,25 á hinum. I • Verkföll. Verkföll eru algeng um allan hinn mentaða heim og meir að segja hér á okkar fámenna og friðsama landi eru þau ekki algerlega óþekt, þó með nokkuð öðrum hætti sé en í stóru löndunum. Á þessu ári hafa orðið mftrg verk- föll víðsvegar um Norðurálfuna, og er minst á nokkur þeirra áður hér í blaðinu. Stærsfa og alvarlegasta verkfallið á þessu ári er það, sem byrjaoi í aprílmánuði í Belgíu. Tóku þátt í því mörg hundruð þúsundir manna af ýmsum stéttum. Ástæðan til þess var sú, að alþýð- an krafðist meiri kosningaréttar. Verkfallið hafði þau áhrif, að stjórn in setti nefnd til að íhuga málið, og tók þá verkfallsfólkið aftur til vinnu. Nefndin er enn að störfum sínum og ber ekki neitt á neinu á meðan. í Milano á ítalíu heflr verið vork- fall öðru hvoru í alt vor í ýmsum iðnaðarstéttum. Liggja ýmsar orsakir til þess, og er ekki vel Ijóst hverjar eru þær réttu. Oft hefir lent í áflogum milli verkfallsmanna og vinnandi manna og lögreglunnar hinsvegar. í París hafa biíreiðaökumenn gert verkfall, svo sem sagt var i síð- asta blaði. Þar var ástæðan sú, að settar höfðu verið reglur, strangari en þær sem áður höfðu gilt, um akst ur bifreiða á götum borgarinnar. Var það gert mtst í tilefni af hinum.mörgu bifreiðaslysnm um hábjartan daginn. Nokkrar tilraunir um verkföll hafa verið gerðar í ýmsum borgum á Rúss landi, Spáni og Portugal öðru hvoru í vor, en ekki orðið nein alvara úr. Það mætti ef til vill nefna sumar af þeim tilraunum réttar og sléttar óeirðir. Mikiu alvarlegra var verkfallið í gullnámunum í Suður-Afiíku. Þar var alt komið i uppnám um tíma. Ekki voru það gullgraftarmenn einir sem verkfall gerðu, ýmsir aðrir lögðu líka niður vinnu. Bakarar t. d. afsögðu að selja þeim námumðnnum brauð, sem gengju úr samtökunum, og vagnstjórar á járnbrautum hótuðu að leggja niður vinnu ef námumenn fengju ekki einh'. \rja leiðrétting mála sinna. Var þá gtVð gangskör að því að koma sættum á, og tókst það að lokum. Danskir vindlagjörðarmenn gengu vinnulausir um langan tima í Kaup- mannahöfn. Þeir vildu fá vinnutím- ann styttan úr 9 klst. niður í 8 klst. á dag. Rimman harðnaði með degi hverj- um, og siðast hótuðu þeir m9Ö al- mennu verkfalli í Kaupmannahöfn. Létust þeir mundu sjá svo um að 50 þús. manns mundu leggja niður vinnu. Þetta virðist hafa hrifið, því litlu síðar tókst að miðla málum og tóku þeir svo til vinnu aftur. Það er liklegt að vindlar og reyk- tóbak hækki í verði áður en langt um hður m. a. af þessu verkfalli, en þó miklu fremur af því að í Tyrk- landi verður litið um tóbaksrækt og tóbaksiðnað í þetta skifti; eru fyrir því eðlilegar og alkunnar ástæður. Um mánaðarmótin júní—júlí s. I. hófst mikið verkfalláBretlandi. Ástæð- an fyrir því er sú, að verkamenh í verKsmiojuborgunum telja sig ekki geta lifað við það kaup sem þeir hafa. Nauðsynjavörur eru altaf að hækka í verði, en kaupið stendur í stað. Þeir neyðast því til að leggja niður vinnu, þegar ekki er annar vegur til að hækka kaupið. Mikill undiibúningur er hafður und- ir verkföllin, bæði til að fá nógu marga til að taka þátt í því og til að standa stöðugir hvað sem á dynur. Margir menn starfa að því að halda fyrir- lestra til að brýna verkalýðinn. Einn hinn helsti af slíkum mönnum á Bretlandi er Tom Mann, mælskumað- ur mikill og tannhvass í frekara lagi. Nýlega hélt hann ræðu með miklum eldmóði í Birmingham. Eggjaði hann þá verkamenn til að beita öllum ráð- um til að fá svo há laun sem þeim nægði heima, svo þeir þyrftu ekki að flýja land til að leita sér bjargar. Skömmu síðar (5. júli) sðfnuðust saman 40 þús. verkamenn i Birm- ingham, skiftu sér í þijár deildir og héldu til Lundúna. Þar attu deild irnar að mætast og sýna sig borgar- búum. Verkfallið breiddist út um margar borgir, þar á meðal til Leith. Kvað svo ramt. að þar, að skip urðu ekki afgreidd um tíma; þar voru áflog á götunum suma dagana. Alt er gert sem hægt er til að koma sættum á í Bretlandi. Menn fara með sáttaboð seint og snemma, og þegar það dugarekki þákomahótan>- ir, hótað lögreglu, herliði og öðru slíku. Verkamenn láta þó venjulega ekki hræða sig, hitt er algengara, að þeir hræða aðra frá að vinna þá vinnu, sem þeir hafa lagt niður. Út af því koma svo áflog og linnir þeim oft ekki fyr eg herliðið skerst í leikinn. Mikil æsing fylgir verkföllum, sem von er, þá gefst oft þjófum og ræn- ingjum færi á að leika listir sínar í blóra við vinnulausa verkamenn. Verkfallsmenn láta líka oft til sin taka með ýmsu raóti. Sagt er að gullnemarnir í Johannesburg og Kimberley (í Suður Afríku) hafl beitt misþyrmingum og kveikt í húsum. Verkfallið sem núna stendur yfir getur haft afaiillar afleiðingar fyrir okkur íslendinga. Leith er eina höfn- in á BretJandi sem milJilandaskipin hafa áætlun á. Viðskifti eru því mjög buudin við þessa borg. Og þegar svo fæst engin afgreiðsla þar, þá er ekki von að vel fari. Þetta er því baga- legra sem sumar vörur (smjör, fros inn lax o. fl.) þola ekki langa geymslu í skipi. Mörg önnur óþægindi fylgja verk- föllunum, sem hafa áhrif á verslun- ina að meira eða minna leyti. Það er liklegt að þetta verkfall standi ekki lengi. Það hafa gengið svo mörg verkföll yfir Bretland þessi síðustu ár og verkmannafélögin þar af leiðandi veikari fyrir þegar til lengdar lætur, þau endast ekki til að launa allan þann manngrúa til lengd- ar sem verkfall gerir þar á hverju ári núna í þrjú ár. Stjórnin mun lika gera sitt til að koma á reglu í landinu sem allra fyrst. Kolaverkfallið i fyrra er hið mesta verkfall sem sögur fara af. Bakaði það Bretum feíkna tjón, ;bæði á versl- un og iðnaði sem nærri má geta. En afleiðingar þess ná miklu lengra. Kolaverðið hefir hækkað ákaflega og kemur það auðvitað niður á öllum sem kolin nota. Iðnaður, sem rek- inn er með gufuafli, hlaut auðvitað að hækka í verði og útgerð gufuskip- anna varð dýrari og flutningarnir þá líka. Á hinn bóginn fengu kolanemar kjór sín bætt og gátu þá um leið leið veitt sér betra viðurværi. Þeir fóru að borða smjör í staðinn fyrir smjörlíki; einnig gátu þeir leyft sér að borða meira kjöt, flsk og egg. Við þetta vex eftirspurnin á þess- uro vörum og þær hækka í verði, það verður að flytja meira af þessu inn í landið. Af þessu leiðir svo aft- ur það, að framleiðendur að þessum vörum keppast við að flytja út svo mikið sem þeir geta, og við þetta hækka svo þessar vörur í verði í þeirra eigin landi. Kaupstaðarbúar verða svo að borga miklu meira en áðurfyrirþessarnauðsynjar, og til þess að geta lifað neyðist verkafólkið tii að setja upp kaupið. Á þennan hátt getur eitt verkfall orðið orsök í öðiu nýju. Boðskapur Grikkjakonungs. Þann 5. f. m. lét Grikkjakonungur birta eftirfylgjandi boðskap: „Til þjóðar minnar! Eg kveð þjóð mína fram í nýja baráttu. Oss hefir auðnast, í sam- bandi við önnur kristin ríki, að hrósa sigri að lokinni baráttutil lausnar þjóð- um tiúbræðra vorra, að útrýma þræl- dómnum og sjá hin grísku vopnin krýnast heiðri, bæði á sjó og landi. Hið sigraða tyrkneska ríki hefir látið löndin, sem Jeyst voru, af hendi við sambandsþjóðirnar í félagi. Gríska stjórnin óskaði þess, að lönd- um yrði skift á friðsamlegan hátt að tiltölu við rétt hverrarsambandsþjóð- ar og stakk enda uppá gerðardómi ef misklíð kæmi upp. Búlgaríustjðrn sem ólíkt hinum þjóðunum gerðist heimtufrek, færðist undan allri gerð en reyndi að eigna sér mestan hlut af ávöxtum sigurvinninganna. Hún vildi ekki láta bandaþjóðirnar fá lönd að tiltölu við það sem þær höfðu kostað til, og vildu heldur ekki við- urkenna þá sjálfsögðu nauðsyn sem ber til að halda jafnvægi iniJli líkj- anna, en beitt allskonar brögðum og hrekkjum, en gleymdi um leið mark- miði ófriðarins og skyldum sínum gagnvart bandaþjóðunum. Búlgarar gleymdu hinni dýrkeyptu reynslu, sem þjóðirnar á Balkanskaganum hafa fengið í ófviðinum og þeim glæsilega árangri sem þeir hafa borið úr být- um íyrir samtökin, en nú taka þeir að berjast gegn frelsinu og bera vopn á sambandsþjóðirnar til að fótumtroða réttindi þeirra og gera með því að engu hið heilaga markmið ófriðarins. Skylda bandaþjóðanna gagnvart þess- ari dæmalausu háttsemi Búlgara er auðsæ. Þær verða að vaka yfir rétti sínum og viðhalda samtökunum til að bjóðafrekju Búlgara byrginn og varð- veita heillakjör sín með því að ónýta kröfur Búlgara um yfináð í banda- laginu til þess að tryggja jafnvægið mifli Balkanrikjanna, sem er nauð- synlegt til þess að þær geti Jifað í einingu. Gríska þjóðin, sem er samþykk Serbum og Svartfellingum og treyst- ir á helgi málefnis síns, tekur aflur til vopna og byrjar aftur stríðið fyrir föðurlandið. Eg heiti á hennetin mína, bæði á sjó og landi, sem hafa gefið Grikk- landi frægð, og bið þá að berjast áfram hinni göfugu barattu til að forða bræðrum vorum, sem leystir voru undan ánauð Tyrkja, fiá að lenda aftur í nýjum og' hiæðilegum þrældómi, sem nú vofir yfir þeim. Eg er sanníærður um nð þjóðin hellenska mun með óbifanlegu tiausti á mátt sinn og rétt og hreysti liðs-

x

Suðurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðurland
https://timarit.is/publication/211

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.