Suðurland


Suðurland - 16.08.1913, Blaðsíða 1

Suðurland - 16.08.1913, Blaðsíða 1
SUÐURLAND Alþýðublað og atvinnumála IV. árg. Eyrarbaklía 16. ágúst 1913. : : : Suðurland • kemur út einu sinni i viku, a • laugardögura. Árgangurinn kost- 0 ar 3 krónur, orlendis 4 kr. Ritstj. Jón Jóuatanssoná • Asgautsstöðum, 0 Innheimtumenn Suðurlands eru J hér á Eyrarbakka: skósmiður 9 Guðm. Ebenezerson og 0 verzlm. JónAsbjörnsson (við J veral. Einarsböi'n). I Reykjavík 0 Ólafur Gíslason verslm. í 0 Liverpool. 0 Auglýsingar sendist í prent- J smiðju Suðurlands, og kosta: J kr. 1.50 fyrir þuml. á fyrstu síðu, 0 en 1,25 á hinum. • Niðurskurður. Það hafa heyrst háværar raddir um það, að eirt af því, sem allra fyrst bæri að lagfæra í þessu landi, séu skattamálin. Fjárkrfefurnar aukast með hvorjti ári, hversu mikið som piódikað er um sparnað, og aldrei hafa þær verið meiri en nú. Alþingi hofir verið að reyna að lappa við gömlu gjaldstofnana með ýmsu móti til bráðabyrgða, því svo er alment ^álitið, að gerbreyta þurfi skattalög- gjÖnnni j »VU Ulo]l< 01 llún nú «..ð;n. Þetta hefir þingi og stjórn verið Ijóst, og hafa því verið gerðar ýmsar til raunir til að ,finna nýjar og hagkvæm- ar leiðir. Stjórnin hefir oftast haft eitthvað meðferðis fyrir hvert þing, þingmenn hafa flutt tiilögur og þing nefndir verið settar víst á hverju þingi. Og til þess að láta einskis ófreistað, þá hafa verið settar milliþinganefndir 1907 og 1912, og þær hafa bent á ýmsar leiðir, færar og ófærar. Al- menningur hefir heldur ekki þagað. Kvartanir hafa komið fram, bæði í blöðum og á þingmálafundum. í mörg ár heflr þingið haft málið til meðferðar og við kosningar er því hampað sem væri þetta aðalmálið. Meiri unihyggja er varla boiin fyrir öðru máli — í orði. Það mætti ætlast til að einhver sæmileg niðurstaða væri nú fundin, sem einhver gæti verið ánægður með í bráðina, þó ekki væri nú meira. En mundi nú miklu logið þó sagt væii, að tæplega finnist nokkur maður, sem um málið hugsar í alvöru, er gæti haldið því fram, að skattafyrirkomu- ag voit sé viðunanlegt í bráð eða lengd? Alþingi 1912 tók til þess óyndisúrrseðis að lögleiða vörutoll, mjóg óvinsælan, og því er líka hald- ið fram, að hann oigi aðeins að gilda í bráðina. Milliþinganefndirnar hafa gert ýms ar tillögur allgóðar, og rökstutt þær að ýmsu leyti, en ekki hafa þær fund ið náð hjá þinginu, og þingmálafund irnir nara flýtt gér ao fordæma þær í tima. Alstaðar eru menn á verði Nr. 10. til að gæta þess að alþýðunni sé ekki íþyngt með nýjum álögum. Það er í þeirra augum sem sé ekki nýjar álógur það, að láta marg úrelt og ranglátt skattafyrirkomulag haldast, og ef í harðbakka slær að herða þá gömlu hnútana og láta svo alt slarka áfram með gamla laginu, þrátt, fyrir allar kröfurnar utan þings og innan um endurskoðaða skattalöggjöf. Þetta væri þó afsakanlegra, ef þeir menn hinir sömu hefðu sett sér það mark og mið í fjármálum, að láta gömlu skattana hrökkva fyrir útgjöld- um, spara það mikið. En því er ekki að heilsa. Kröfurnar um aukin útgjöld eru það harðar, að enginn þingmaður treystir sér til að dauf- heyrast við þeim að öllu leyti, og þess væri heldur ekki óskandi. Og úr því sem komið er, liggur ekki annað fyrir en viðurkenua það hátt og í hljóði, að frarofaraviðleitni þjóð- arinnar á síðustu árum útheimti meira fé en það sem nægilegt var kallað á þeim á þeim árum, er gömlu gjaldstofnarnir þóttu sæmilega sann- gjarnir. Illa mundi því tekið, ef þing- ið kipti mjög snögglega að sér hend- inni um öll fjárframlög, og það væri hfldur ekki holt úr því skriðurinn er kominn á. Þjóðin hefir heldur aldrei /íotná ^^"" . 1 11 - ¦ wil Það er sagt, að ef fjárausturinn haldi áfram, þá verði landið gjald- þrota ef ekki só undinn bráður bugur að því að afla meira fjár í landssjóð- inn. Auðvitað gæti það verið vafa- mál hvort réttara væri að takmarka fjárveitingarnar svo tekjur nægðu fyr- ir útgjöldum, eða þá að auka tekj- urnar og halda áfram „að eyða", eins og sumir kalla það. Líklega mundi þó vafinn hverfa, ef gengið væri fyrir alla framleiðendur í landinu, því senni- lega vildu menn missa fátt eitt af því, sem verulegum fjárhæðum hefir verið varið til síðust árin, en við því mætti búast, að einhverjum yrði að geta þess, að sumt af því mætti öðruvísi betur fara. Og líklega vak- ir þetta fyrir þjóð og þingi, því svo er að heyra að fjárkröfur til þingsins séu ekki minni en áður, og ennþá hefir þingið ekki lýst því yfir að það ætli að ganga langfc aftur á bak um fjárveitingar. En það eru úrræðin, sem um er spurt. Tillðgur milliþinganefndarinnar frá 1907 hafa að miklu leyti legið á milli hluta öll þessi ár síðan þær komu út. Aftur var miklu rneira um tillögur nofndarinnar 1912, og mun því mest hafa ráðið kolamálið sæla. Það fékk þá útreið, sern kunnugt er, en ekki er það alveg víst hvort . það hefði hlotið þann enda som raun varð á, hefðu menn vitað þá atburði fyrir, er síðan hafa gerst. Stjórnin hefir nú lagt fyrir þingið tvö skattafrumv., að miklu leyti þau sörnu sem milliþingan. 1907 lagði fram um tekjuskatt og fasteignar- skatt, og svo mörg önnur frumvörp, er stóðu í nánu sambandi við þau, og er þess getið áður hér í blaðinu. Neðri deild alþingis fékk frumvörp in til meðferðar og "setti nefnd til að aðgæta þau enn betur. Nefndin klofn- aði, og lauk svo, að meiri hlutinn var þó með frumvarpinu með litlum breyt- ingum. Ekki hefir það frétst að neinar aðr- ar tillögur hafi.komið fram, er jafn- gilda skyldu frumvörpunum, svo hér var ekki að sjá að þingið hefði neitt betra að bjóða, enda búið að gera svo mavgar tilraunir, að við því var varla að búast. Og nú kemur málið til umræðu í deildinni, og búist var við að það yrðí samþykt, þó ekki væri nema sem nokkur bót í bráðina. En þegar til atkvæðagreiðslu kom, þá voru þegar sýnileg forlög þess fyrirfram; það var með naumindum að það skreið til þriðju umræðu í neðri deild, og við þá umræðu var aunað frum- vörpið felt. Þar með hefir neðri deild alþingis kveðið upp þann dóm yfir sjálfri sér, að hún sé ófær til að ráða verulega bót á þessu sann kallaða vandræðamáli. Og þetta er svo kallað að „verja alþýðuna fyiir nýjum álögum" og „íþyngja ekki atvinnuvegunum". En sannleikurinn er sá, að verri bjarnargreiða yar ekki hægt að gera alþýðu né atvinnu vegunum, en láta þetta mál liggja enn í skötuliki um ótiltekinn tíma. Það gat| verið rétt að fella frumvörp stjórnarinnar, en þó því að eins forsvaranlegt, að eitthvað jafn- gott kæmi í staðinn. Þegar þetta eina frumvarp var fallið, þá voru um leið sjálf fallin þau frumvörp sem voru bein afleið- ing af því frumvarpi, enda tók ráð herra þau öll aftur. Raunin virðist það ekki endilega sjálfsagt að svo þurfi að vera, og vísf eru sum þeirra nauðsynleg eftir sem áður, eins og t. d. jarðamatsfrumvarpið. En er það ekki skitjanlegt að ráðherra sé búinn að fá nóg af drápgirni neðrideildai-- þingmanna á stjórnarfrumvörpunum í þetta skifti, þó hann láti ekki halda áfram að smána stjórnarfrumvörpin, þegar hann á þess~ kost að afstýra því? Þetta afrek neðri deildar verður henni ekki til sóma, þó máske ætlist þeir þingmenn til þoss, er að því unnu að drapa irumvörpin. Megna van- þökk eiga þoir skilið, bæði vegna þess, að þeim bar skylda til að gveiða eitt- hvað úr málinu, vinna eitthvað gott fyrir það, og svo eins vegna þess, að rneð þessu hafa þeir kallað vantraust yfir þá deild alþingis, sem að réttu lagi á að hafa frumkvæði í öllum fjármálum. Héðan af getur þingið ekki komist hjá vanvirbUi í þessu máli, nema það taki rögg á sig og finni ráð betri en þau sem það ónýtti. 2. ¦ Ófriðurinn. . Síðastl. laugardag (9. ág.) var sím- að til Rvíkur að búið sé að undir- skrifa friðarsamninga milli Balkan- þjóðanna. Búlgarar samþyktu allar kröfur. Loksins er þá friður kominn á eft- ir hina miklu styrjöld á Balkanskag- anum. Priðarsamningarnir eru enn eigi kunnir, en líklega eru þeir harð- ir í garð Búlgara. Er það og meir en maklegt, svo yfirgangssamir sem þeir voru meðan þeir héldu sig geta ráðið mestu um skiftin. Ófriður þessi hlýtur að hafa marg- ar og þýðingarmiklar afleiðingar, einn- ig síðar meir. Takmörk Tyrkjaveld- is eru fæið svo saman, að það er nú ekki nema skuggi hjá því sem áður var. Eyjarnar og sundin í Grikklandshafi koma í annara hend- ur, og það skiftir miklu í ófriði hver þar ræður mestu. Albania verður líklega sjálfstætt ríki. Öðrum hlut- um Tyrklands verður svo skift milli sigurvegaranna, og bera nú líklega Búlgarar lítið frá borði fyrst þeir héldu ekki friðinn yfir skiftunum. Rikjaskipunin á Balkanskaganum breytist auðvitað mikið, og getur það skift miklu máli síðar meir, er þjóD- irnar þar ná sér aftur eftir ófriðinn, og fara að keppa um yfirráðin. \ Kjarnfóður. Það vakti allmikla eftirtekt, er landlæknirinn birti grein sina um „Næstu harðindin". Margar af at- hugasemdum hans voru góðar, og ef- laust hafa þær vakið margan mann til umhugsunar. Ritgerðin kom líka á þeim tíma, er harðindin og fellis- hættan vofðu yfir. Hún virðist og hafa haft tilætluð áhrif að nokkru leyti, því nú hefir þingið sett nefnd til að íhuga málið; hallæiisnefnd er hún kölluð. Hún heflr komið með lagafrumvarp um að stofna hallærissjóð.í landinu. Til- lfiga landlæknis var og sú, að laridið tæki að sér einkasölu á korni og sæi fyrir að nægar kornbyrgðir væiu jafn- an fyrir hendi, hvað sem upp á kæmi. Eftir þvi etuúrræðin: lögskipað gjald og landssjóðsverslun. Hér heflr þjóð- in þá ekkí annað að gora en að hlýða lögum landsins bókstaflega, svo sem þau eru sott af háttvirtum fulltrúum hennar á alþingi. Þá er húu sloppin

x

Suðurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðurland
https://timarit.is/publication/211

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.