Suðurland


Suðurland - 04.10.1913, Blaðsíða 1

Suðurland - 04.10.1913, Blaðsíða 1
SUÐURLAND Alþýðublað og atvinnumála IV. árg. Eyrarbaklía 4. oktobcr 1913. s. § 8 u ð u r 1 a u d • komur út einu sinni í viku, á ^ laugardögum. Árgangurinnkost- l ar 3 krónur, erlendis 4 kr. • Ritstj. Jón Jónatansson ú 2 Asgautsstöðum. Innheimtumenn Suðurlands eru • hér á Eyrarbakka: skósmiður ^ Guðm. Ebenezerson og vorzlm. JónÁsbjörnssori (við verzl. Einarshöfn). I Rcykjavík Olafur Gíslason verslm. í 9 Liverpool • Auglýsingar scndist í pront- 9 smiðju Suðurlands, og kosta: ? kr. 1.50 fyrir þuml. á fyrstu síðu, • en. 1,25 á hinum. Fjarlogm. Útgjaldahækkanir þingsins. Suðurlandi hofir ekki þótt ástæða til að minnast á fjárlögin meðan ekki varð sóð hvernig þau litu út að síðustu. Fjárlagafrumvarps stjórnar- innar var getið í 5. tölubl. Suðurl. Var þar skýit frá helstu tekju- og Útgjaldaliðum. En eins og vant er bveyttust fjárlögin allmikið við með- ferð þingsins og tekjuhalli varð að lokum allmikill. Þingið var allörlátt á fjárveitingar. Sjálfsagt er mörgum forvitni á að vita til hvers þingið sérstaklega hefir hækkað útgjöldin, þykir því rétt að geta hér helstu breytinga er orðið hafa á fjárlögun- um við meðferð þingsins, og verður þeirra getið við hverja grein þeirra fyrir sig, er þá fljótlegra að átta sig á því, hvert örlæti þíngsins helst stefnir. Tekjurnar voru í frumvarpi stjórn- arinnar áætlaðar 3,706,470 kr. Fjár- laganefnd neðri deildar hækkaði tekju- áætlunina um 128 þús., en feldi burt 116 þús., er talið var með tekjum í frumvarpi stjórnarinnar. Er sú upphæð afborganir af útlánum við- lagasjóðs, og þykir ekki rétt að telja þær til tekna á fjárlögum, onda hefir svo eigi verið gert áður. Þessar til- lógur nefndarinnar voru samþyktar, og eru því tekjurnar nú á fjárlögun- um áætlaðar 3,718,470 kr., eða 12 þús. kr. hærri en í frumvarpi stjórn- arinnar. Alllíklegt er að tekjurnar reynist enn sem fyr nokkru meiri en áætlað er, og því ætti að mega treysta sam kvæmt reynslunni að uudanförnu, en bó getur svo farið að boginn reynist Uú fullhátt spentur ef verulegur mis- brestur yrði á árferðinu. Tekjurnar Þyrftu líka að reynast æði miklu meiri en áætlað er, þar sem þingið hefir skilað fjárlögunum frá sór ineð 316 þús. kr. tekjuhalla. Sumum virðist nú að vísu þessi tekjubajli lítt ægilegur, og bera fyrir sig reynsluna af þessu fjárhagstíma- bili sem yfir stendur. Þingið 1911 skilaði fjcárlögunum með um 700 þús. kr. tekjuhalla, en nú eru allar hoi fur á því, að í lok fjárhagstímabilsins verði onginn tekjuhalli, heldur tekju afgangur ef til vill yfir 100 þús. kr. En þess ber að gæta, að það eru vörutollslögin frá þinginu í fyrra sem jafnað hafa hallann í þetta sinn, og því verður varla neitað að varhuga- vert er að treysta mjög djarft á að tekjurnar reynist svo miklu moiri en áætlað er, enda þótt áætlunin sé fremur varlog. Og hver sem reynsl- an verður í þetta sinn, er það víst að tekjuhallinn í þessum nýju fjár- lögum hefði átt að vera og getað verið minni. Þó verður þvi ekki neitað, að mest stafa útgjaldahækkan- ir þessa þings af nauðsynlegum fjár- veitingum, eins og sóst á eftiifarandi yfirliti : Helstu útgjaldahækkanir þingsins eru þessar (upphæðirnar taldar fyrir fjárhagstímabilið alt): 11. gr. fjárlaganna (dómgæsla og lögreglustjórn) hefirhækkað um 11,000 kr. Þeini upphæð allri er ætlast til að varið sé til eftiilits úr landi með fiskivoiðum útlendinga. 12. gr. (útgj. við læknaskipunina) hefir hækkað um 9,200 kr., þar af styrkur til 3ja afskektra hreppa til læknisvitjunar, 600 kr. til hvers. Til Heilsuhælisins 3000 kr., til sjúkra- skýla 400 kr., til sjúkrasamlaga 800 kr., utanfararstyrkur til Rögnvaldar húsameistara Ólafssonar 1200 kr. til að kynna sér erlend geðveikrahæli, í því skyni að hann geri síðan upp drætDÍ og kostnaðaráætlun fyrir stækkun Kleppshælisins, sem oiðið er altof lítið. 13. gr. (til samgöngumála). Hór er hækkunin langmest. A liður þess- arar greinar hefir hækkað um 31 þús. Hækkunin stafar af 35 þús. kr. fjárveiting til pósthúsbyggingar. Aftur hafa útgjöld þau, er talin voru á þessum lið í irumv. stjórnarinnar lækkað um 4 þús. B liðurinn (vegabætur) hofir verið hækkaður um 70 þús, og 600 kr. og þó var felt í burt 70 þús. kr. fjárveiting til brúar á Eyjafjarðará. Útgjaldahækkanir þingsins á þeasum lið eru: Eyjafjarðarbraut 20 þús., Grímsnesbraut 20 þús., Rangárbrú (eystri) 18. þiís., brú á Fáskrúð í Dalasýslu 10 þús., brú á Langadalsá í fsafjai'ðarsýslu 8 þús. Til þjóðveg- ar í Austur-Skaftafeílssýslu 5 þús. Liðurinn aðrar vegabætur og við haid var hækkaður um 32 þús. kr. Er það fó ætlað til ýmsra vega og brúa á Austfjörðum og norðanlands. Þá er lagt til ýmsra vega og brúa gegn ákveðnu framlagi frá héruðun- um 23 þús. 800. C liðurinn (samgöngumál á sjó). Útgjöldin á þessum lið hafa hækkað Nr. 17. um 77,500. Þar af: Styrkur til Eimskipafélags íslands 40 þús. Breiða- fjarðarbátur 8 þús. ísafjarðar- og Húnaflóabátur 8 þús. Til bátaferða milli Eyrarbakka, Stokkseyrar, Vikur og Vestmannaeyja 12 þús. Hvítár- bátur 400 kr. Lagarfljótsbátur 100 kr. Til bátaferða milli Patreksfjarð ar og Rauðasands 600 kr. Til und ivbúnings samgöngumála 4 þús. kr. D liður (símamál). Hækkun á þess um lið er 14 þús. kr. til að kaupa símstöðvarhúsið á Akureyri. Útgjaldahækkun þingsins til sam- göngumála nemur alls 191,050 kr. 14. gr. (kirkju- og kenslumál) hefir hækkað um 119,370 kr., en sú hækk- un stafar allmikið af því, að í þessa grein er flutt útgjöld til verklegrar kenslu, er áður voru talin í 16. gr. 15. gr. (bitlingagi einin svonefnda) hefir hækkað um 28,530 kr. Þar af fá: Landabókasafnið 2700, Landsskjala- safnið 1240 og Landsbókasafnshúsið 2550 kr. Hitt er ætlað einstökum mönnum eða félögum í þarfir lista og vísinda, og er oflangt mál að rekja það frekar hér. 16. gr. (tii verklegrafyrirtækja) hefir hækkað um 29,350 kr. og þó voru útgjöldin til verklegrar kenslu flutt þaðan í 14. gr. Helstu útgjaldahækk- anir eru: Styrkur til búnaðarfélaga 4000. Til fyrirhleðslu í Álftaveri 1000 kr. Til fyrirhleðslu við Holtsá 3700. Til skógræktar 4000. Til húsabóta á skógræktarjörðinni Vögl- um 2500. Til Fiskifél. íslands 21,500. Til 2 erindreka til að annast sölu land- og sjávarafuiða, 4000 kr. til hvors. Heimilisiðnaðarfélagið 500 kr. Bifreiðastyrkur 5000. Til hús- byggingar Hjálpræðishersins 1000 kr. Námstyrkur til 2 manna að nema vélafræði 2000 kr. Skaðabætur til herteknu valdsmannanna í Barða strandasýslu 1000 kr. Til bryggju á Sauðárkróki 6000. Til brimbrjóts í Bolungavík 20 þús. Til bátauppsát- urs á Blönduósi 1000. Til rannsókna og áætluuar um lending við Ingólfs- höfða 800. 18. gr. (eftirlaun og styrktarfó) hefir hækkað um 15,800. 19. gr. (óviss útgjöld) hækkuð um 10,000. Af því sem hór er bent á séstljós lega að mestur hluti tekjuliallans staf- ar af nauðsynlegum útgjöldum, og að miklu leyti óhjákvæmilegum, og það hlýtur að vera öllum ljóst, að þingið verður að sinna að svo miklu leyti sem það sér sér frekast fæit, óskum og kröfum þjóðarinnar. Og kröfurnar voru hvorki fáar né smánr í þetta sinn. Fyrir þinginu lagu eitt- hvað yfir 150 eiindi um fjárveiting ar, þarfar og óþarfar. Vitanlega heflr sitthvað flotið með inn á fjárlögin nú eins og fyrri, sem þangað hefði alls ekki átt að komast, og ýmislegt af því tagi er áður orðið þar svo heima- vant, að ekki verður um þokað, síst í snöggu bili. Mun að þessu nánar vikið síðar við tækifæri. Á allmöigum þingmálafundum í vor var skorað á þingið að verja íó landsins sem mest til atvinnu- og samgöngumála. Þetta hefir þingið einmitt gert eins og sést á þessu yfiiliti. Að vísu er ekki ólíklegt að eitthvað af fjárveitingum til vega og brúa hefði ef til vill mátt bíða, en þeim sem hlut eiga þar að máli mun þó hafa þótt allbrýn nauðsyn á að fá þessum fyrirtækjum hrundið áfram. Þess ber og að gæta, að stjórnin hafði í fjárlagafrumv. ætlað 88 þús. minna . til samgöngumála en veitt er til þeirra í gildandi fjárlögum. Útgjaldahækkanir þær er þingið hefir gert við 11. og 12. gr. og sem getið ¦ er hér að framan, verða líka að telj- ast allar nauðsynlegar. Sama má yfiileitt segja um hækkunina við 16. gr. og um allmargar upphæðir í 14. og 15. gr., en hækkanir þeirra greina munu þó orka mest tvímælis, og er þar að finna einkum þær fjárveiting- ar er miður þarfar eða með öllu ó þarfar mega teljast. En þó mun þetta þing hafa heldur fævri slíkar syndir á baki sór en hin síðustu undanfðrnu, og þess var varla að vænta að veru- leg gagngerð breyting yrði á þessu í þetta sinn. Til þess þarf svo margt, meðal annars nýjar kosningar. Og fastara skipulag þarf að komast á fjármál vor en nú er, og meðfeið fjárlaganna í þinginu þarf að breyt- ast, þaif í því skyni að breyta þing- sköpunum til þess að fyrirbyggja það háttalag sem nú var haft við eina umræðu fjái laganna í neðri deild, þar S9m tekjuhallinn var aukinn þá á síðustu stundu um 40 þús. og sumpart moð nýjum fjárveifing- um, semekki höfðu komið til tals áður. — Suðurland mun síðar minnast nán- ar a ýmislegt er fjármál vor snertir. Þotta fjái lagayfirlit, sem hér er ritað, ætti að geta orðið lesendum blaðsins nokkur leiðbeining til þess að geta dæmt léttilega um gerðir þossa þii gs að þessu leyti. Þeir ?em kymiast vilja þessu nánar verða að lesa fjárlögin sjálf. Aimars ættu allir kjósendur, er fylgjast vilja með í gerðum þings- ins að lesa rækilega skjalapart þing- tíðindanna, mun alment gert alt of lílið að þvi. Eu þar er oft mikiu moiri sannfróðleik að finna um goið-. ir þingsins og framkomu ýmsra þing manna en í umræðukaflanum. Sumir láta sér að vísu mest uin þaö hugað hvornig þingmönnum hefir tekist að munnhöggvast hver við annan, en það skiftir minnstu og er alloft mark- lítið.

x

Suðurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðurland
https://timarit.is/publication/211

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.