Suðurland


Suðurland - 06.12.1913, Blaðsíða 1

Suðurland - 06.12.1913, Blaðsíða 1
SUÐURLAND Alþýðublað og atvinnumála IV. árg. Eyrarbakka 6. desember 1913. Nr. 26. : : i ! : S u ð u r 1 a n d kemur út cinu sinni i viku, a laugardögum. Argangurinn kost- ar 3 krónur, erlendis 4 kr. Ritstj Jón Jónatanssoná Ásgautsstöðum. Innheimtumenn Suðurlands eru hér á Eyrarbakka: skósmiður Guðm. Ebenezerson og verzlm. JónAsbjörnsson (við verzl. Einarshöf'n). I Reykjavík Olafur Gíslason verslm. í Liverpool Auglýsingar scndist í prcnt- smiðju Suðurlands, og kosta: kr. 1.50 fyrir þuml. á fyrstu síðu, en 1,25 á hinum. danncbrogsfáiianu cins og að undanförnu." CirŒur Cinarsson yfirdómsiögmaðnr Laugavcg 18 A (nppi) Kcykjavík. Talsími 433. Flytur mál fyrir undinétti og yfirdómi. Annast kaup og sölu fasteigna. Venju- lega heima kl. 12—1 og 4—5 c. h. Fánamálið. KonungsLJrskurður. Arangurinn af' meðferð þingsins á málinu. Þes3 var getið í síðasta blaði eftir símfrétt frá Reykjavík, að konungur hefði heitið að staðfesta lög um ís lenskan fána. Þossu víkur þó nokk- uð annan veg við, að því er nýrri og áreiðanlegri fregnir segja. Á ríkisráðsfundi í Kaupmannahöfn 22. f. m. var útgeflnn konungsúr- skurcur um málið. Er úrskurður sá svohljóðandi: „Vér Kristján liinn tíundl o. s. fry. gerum kuuuugt, að sam kvænitþegnlcgunitillbguiustjórn arráðs Isiands liöfum Vér alJra mlldilcgast úrskurðað þannig: Fyrir ísland skal vcra löggiit ur sérstaknr fáni. (rcrð lians skal akveðin með nýjum konuiigs- úrskurði, þegar raðherra Íslands heKr haft tök il að kynua sér óskir íiianna á íslaudl um það atriði. Þeniian fána má draga á stöng hvarvetna á íslandi, og íslcnsk skip meg.i sigla undir honiim í landhelgi Íslands. Þó cr það vilji vor, að a búsi eða lóð stjórn arráðs íslands sé jafnframt drcg !«n upp hinn klofnl dannebrogs ft»ni á ekki óvcglegri stað né pyrari að stærð licldur en íslenski **nluii. Þcssi vor allramiluilcg asti úrskurður skcrðir að engu r^tt manna til að draga upp Því var haldið fram í sumar þegar deilurnar á þingi um fánamálið voru sem harðastar, að líkur væru til þess að fá mætti staðfestingu konungs á lögum um íslenskan fána, miklu víð tækari en frumvarp það, er nærri lá að snmþykt yiði á þinginu. En til þess væii nauðsynlegt að bera málið fyrsfc undir konung áður en samþyktværi í lagaformi af þinginu. Ef þessu hefði mátt treysta mátti segja að þeir hefði nokkuð til síns máls er svo mællu, að eigi væri það nema tillátssemi af þinginu að fresta málinu í þetta sinn og bíða átekta. En sumir voru vantrúaðir á söguna, vildu heldur, úr því þetta mál á ann- að borð var upp tekið, samþykkja það í frumvarps formi. Nú fór svo að engin lög urðu samþykt, og var þá vegurinn opinn til þess að ná öllum þeim góðu kost- um í málinu, sem sumir töldu spilt með því að samþykkja frumvarpið. Og þegar svo va'r komið var ekki annað að "gera að sinni en bíða átekta, sjá hve sannspáir þeir reyndust er töldu málinu betur borgið með því að fara þessa leiðina. Og nú er cárangurinn komhm í Ijós. í fljótu bragði vorður ekki séð að í konungsúrskurðinum sé neitt annað en það sem oss að gnðs og manna lögum var hðimilt áður. Um formið — konungsúrskurð í stað laga, má búast við að sitt sýn- ist hverjum — en ekki verður hér farið út í þá sálma að þessu sinni. En nú þarf enginn að vera í óvissu lengur um árangurinn af meðferð þingsins á málinu. Hann er kominn í Ijós í konungsúrskurðinum. Þakki nú hver svo sem honum þykir vert. Ábúðarlögin. Þingið hefir öðruhvoru verið að reyna að fást við breytingar a ábúð avlögunum, en allar þær tilvaunir hafa orðið að engu. Á þinginu í sumar fór enn á sömu leið, og annars var varla heldur að vænta um svo umfangsmikið mál og vandasamt, þegar alla nauðsynlega rannsókn og unditbúning vantar. Stundum hefir virst svo sem þing og stjórn væii hiætfc við að snerta nokkuð á þessum lögum, hefirjafnvel virsfc svo sem þingið hafi álitið ábúð arlögin frá 1884 emhvoija aKullkom leikans og óskeikulleikans völundar- arsmið, sim ekki yiði umbætfc. Er það reyndar falleg viðuvkennmg á vandvirkni, þekkingu, hyggindum og framsýni þeirra er þessi lög sömdu, og um leið hreinskilnisleg játning þingsins á sínum eigin vanmætti. Á þinginu síðasta voru þó undir- tektirnar undir þetta mál nokkuð á annan veg. Meiri hluti begg-ja deilda viðurkendi að börf væri á að breyt.a lögunum, þó hiusvegar yrði allveru- legur ágreiningur um það hve veru- legar breytingar skyldi gera. Og end- irinn var sá að ekkert af breytingum gekk fram, fn málinu var visað til stjóinarinnar til undirbúnings. Ábúðarlög verða ekki sett svo nokkur mynd sé á nema með mjog rækilegum undirbiíningi, og sá undir- búningur er hlutverk stjórnarinnar. Stjórnin taldi allmikil vandkvæoi á að afla þeirra uppb^singa sumra er nefndin í efri deild taldi nauðsynlegt að fá, og taldi annars mikil vand kvæði a að fást við það mál, og hvovt hún sinnir málinu nokkuð frek- ar, skal ósagt látið. En um það verður ekki lengur deilt að biýn þöif er á að breyta þessum lögum allverulega, og það er eitt af þeim verkefnum í landbúnað- arlögggjöfinni sem bráðast kallar að. Það er kunnugt flestum sern nokk- uð eru kunnir íslenskum landbúnaði, að leiguliðaábúðin með þeim ábúðar- lögum sem nú gilda, er meingallað fyrirkomulag, sem stendur búnaðar- framförum allverulega í vegi. Ábúð arlögin eru að ýmsu leyti úrelt orðin og á eflfr tímanum, og yfir þeim er miklu minna kvartað en ástæða væri til. Venjan er búin að sætta menn við rangindin og misfellurnar á þess um lögum, svo að þeir eru hættir að vænta þess að þetta geti öðruvísi verið. Skoðunarmenn jarðabóta og aðrir þeir er náin kynni fá af ástandinu, reka sig hvervetna á áþreifanleg dæmi þess hve þessi lög eru ranglát og óheppileg oiðin. Um þörfina á því að breyta þess um lögum þaif því ekki orðum að eyða. Vandinn er sá er til þess kemur að semja ný ábúðarlög, að með þeim sé hagsmunir leiguliða sem best trygð ir án þess að þó sé gengið of nærri rétti jarðeigsnda. Og meðalvegurinn sá kann að verða vandfavinn. En ástæðulaust er fyrir þlngið og stjórri- ina að gefast upp að óreyndu. Þing- ið hefir reyndar áður tekið þann kost- inn fremur með þjóðjaVðírnar að selja þær ábúendum heldur en að royna að koma fyrir hagkvæmri leiguábúð á þeim. Það herir ekki treyst sér Lil að sannýma hagsmuni landssjófi som landsdrottins og hagsmuni leigu liðanna. Sú skoðun hefir þnr oiðið ofaná, að sjalfsábúðin væri. hið eina réfcta, leiguábúðin yiði alfcaf galla- gripur hvernig sem henni yrði fyrir komið. Þessvegna væri það bein aíloiðing af gerðum þingsins í þjóðjaiðasölu- málinu, að það héldi fram sömu stefnu að því er snertir jarðeignir einstakra manna, stuðlaði að því að þær einnig kæmust í sjálfsábúð. Og vilji þingið vera sjálfu sér samkvæmt í þessu máli, hlýtur það fyrst og fremst að Iita á hagsmuni leiguliðans. Þeir sem landið nota og landið rækta eiga að hafa mestan réttinn. Þeir eiga að fá að geta notið sin óhindr- aðir. En þótt þetta sé viðurkent og þeirri stefnu haldið, ætti að mega takast að búa svo nm að landsdrotnum sé eng- inn óréttur ger. Og þótt sú yrði af- Jeiðingin að ýmsir jarðeigendur kysu heldur að selja ábúendum jarðir sín- ar en að leigja þær eftir hinum nýju ábúðarlðgum, væri enginn skaði skeð- ur, heldur þvert á móti, svo framar- lega sem svo er um búið að jarðeig andi ekki neyðist til að selja jörðina undir sannvirði. Til þess að geta metið sanngjarn- lega milli hagsmunaleiguliða oglands- drotna í ábúðarlögum, þyrfti að vanda mjðg til undirbúnings slíkra laga. Nefnd sú er fjallaði um þetta mál í sumar í efri deild, benti í áliti sínu á nokkur atriði er útvega þyrfti upp- lýsingar um. Yrði slikum upplýsing- um safnað mundi greiðar takast að koma fram nauðsynlegum umbótum á þessum lögum. En hvernig sem fer um þennan undirbúning,^ þá er það vist að þetta mál ætti að vera miklu meiia rætt og athugað en raun er á orðin. Það ætti að vera eitthvert mesta áhugamál alha þeirra sem bera framtíðarhag landbúnaðarins fyrir brjósti. Sýni stjórnin einhverja viðleitni til að undirbúa þetta mál, ætti Búnað- arfélag íslands og Búnaðarsambönd að veita henni aðstoð sína af fremsta megni. En geri stjórnin ekkert í mál- inu, væri það eigi síst hlutverk þess- ara íélaga að reyna þá að láta eitt- hvað til sín taka til undirbúnings mál- iuu. Á búnaðarmálafundum og búnaðar- námsskeiðum ætti að taka þetta mál til umræðu meir en verið hefir, gæti að því orðið talsvert gagn fyrir fram- gang málsins síðar. Annars er það dálífcið einkennilegt að þetta eilt af hinum allra mikil- væguslu búnaðarmálum vorum skuli vera svo ofurselt afckiftaleysinu og vanadeyföinni sem raun er á. Snðurland niun síðar minnast á þær breytingar á ábúðarlögunum sem fram komu á síðastn þingi, og þá jiifnfiamt minnast nnnar á þnu ]6g, benda á helstu gnllana.

x

Suðurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðurland
https://timarit.is/publication/211

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.