Suðurland


Suðurland - 06.12.1913, Blaðsíða 2

Suðurland - 06.12.1913, Blaðsíða 2
102 S'UÐURLADN Verkfæri. ii. Síðan flagsléttan eða rótgræðsla íór að ryðja sér til rúms, hafa menn eigi síst fundið til þess að nauðsyn- legfc var að fá mikilvirkri og fljót- virkri herfi en tindaherfin sem hér voru áður notuð eingöngu. Og þar sem sléttað er með þessu móti koma diska og spaðaherfin eigi síst í góðar þarfir. Nokkuð hafa menn verið í vafa um það hvort hér mundi alment betur henta diskaherfi eða þessi nýju finsku spaðaherfi, og sýnist margt 'mæla með því að finsku spaðaherfin verði að ýmsu leyti hentugri. Þau eru mun auðveldari í flutningi, og er það mikill kostur, þar sem hér þarf alment að flytja slík verkfæri milli bæja og offc yfir torfærar leiðir. Vikið var að því hér í blaðinu í fyrra vetur, að ef tii vill kynni að mega nota þessi finsku heifi til mýra- sléttunar — til að herfa vond mosa þýfi í mýrum — þar sem veita ætti vatni yfir og fá með því engið fljótt sléttað og véltækt. Nú í haust lét Búnaðarsamband Suðurlands gera smá tilraun með þetta á Seli í Hruna- mannahreppi, en ekki lánaðist sú til raun, að því er sagt er, herfið skar þúfurnar sundur en bitarnir sitja fast- ir, stararræturnar svo seigar að ekki vanst til fulls. Hafi þessi fcilraun annars verið gerð svo marka megi, sero eg tel líklegt, virðist svo sem lieifið sé ekki fullnægjandi til mýrar ræktunar þar sem rótin er mjög seig. Er þá að leita nýrra ráða um verkfæri til þess starfs, og verður okki út í það farið hér að sinni. Búnaðarsambandið iét einnig gera tilraun til að herfa óplægða valllond- isirióa, og þar vann herflð ágæfclega, gokk verkið bæði fljótt og vel. Er þvr með sýnt að þar sem fcaka á slíkt land til sléttunar rseð rótgræðslu og enda þótt grasfræí sé eitthvað sáð lil hjálpa, er hægt að spara sér plæg- inguna með því að nota þessi herfi, er það verksparnaður mikill og upp- giæðsla gengur fljótar. Það er helst að athuga við þessi spaðaherfi, að spaðarnir þurfa að bita vcl, að öðrum kosfci vinnur herfið illn. Sjá þarf einnig fyrir nægu drátt- arafli svo að. aka megi herfinu frem- ur hratt, að öðrum kosti festast í þ-i hnausar og rótatægjur og þá vinn- ur það illa. Þessi herfi eru svo létt í sjálfu sér nð þau verður að þyngja með því að loggja ofaná þau t. d. sandpoka, og þarf að þyngja þau því meira sem j.uðvegurinn er seigari. Þó verður þoss að gæta að þyngja ekki herfin meir en svo, að hestarnir geti dregið það sæmilega hratt, á grasrótarherf ingu þatf að beita 3—4 hestum fyrir þ )3si herfi, en til léttari herfinga geta 2 hestar vel dregið þau, en þá. þarf heldur ekki að Þyngja þau niður. Verðið á þessum finsku spaðaherf um er hórumbil hið sama og á 10 diska diskherfum. Á það hefir verið bent áður hér í blaðinu, að hentast mundi við rót- græðsluaðferðina að plægja iandið alls ekki, ef aðeins er um smáþýfi að ræða, en herfa aðeins. Til þess- arar herfingu sýnast finsku spaða- herfin öllum öðrum hentari. Ættu þeir sem fást við slótfcun með rót- græðslu, að reyna rækilega fyrir sér með þetta. Herfi þessi eru miklu einfaldari að gerð en diskaherfi, auðvelt að taka þau sundur og setja saman. Athugaverðar tölur. Það mun satt vera að verslunar- skýrslurnar okkar séu ekki allskostar nákvæmar, en margt má þó eigi að síður af þeim læra. Við fljótan yfir- lestur á aðalskýrslunni um aðfluttar vörur, rekur maður sig fljótt á tölur sem ósjálfrátt vekja sérstaka athygli manns, þær standa í skýrslunni blátt áfram og óauðkendar, og þó hlýtur maður að verða þeirra var séistak- lega, eíns og þær vætu prentaðar með stærra letri, og hafi maður veitt þeim eftirtekt er erfitt að gleyma þeim, þær ónáða hugann aftur og aftur, þær eru áleitnar eins og vond sam- viska. Og hvað sýna svo þessar tölur? Þær sýna ýmiskonar sleifarlag á versl- un vorri og atvinnuvegum, sem við höfum ef til vill ekkert hugsað um áður, en lifað í þeirri sælu trú að alt þetta væri í lagi. Þær eru margar og margskonar upphæðirnar í verslunarskýrslunum; sem þetta sýna. Hér skal bent á fá- einar upphæðir sem vert er að taka eftir þó þær séu af smærra taginu og megi telja óverulegar í samanburði við ýmsar aðrar athugaverðar tölur í þessum skýrslum. Árið 1911 var flutt hingað til lands 38,741 tn. af rúgmjöli og 19,384 tn, af hveiti. í mölunarlaun á þessu korni hefir verið borgað út vr landiuu 87 þús. kr. ef reiknað er 1,50 fyrir hverja tunnu. Er þetta ekkiómótmælanlegaóþarfi? Er ekki nóg vinnuafl til í landinu til þess að mala þetta korn? Á því er enginn efi. Þarna væri samvinnu- félagsskaparverkefni. Sama ár eru fluttar inn kartöflur fyrir 63 ]ivs. kr. Sá innflutningur fer vaxandi, þveröfugt við það sem vera ætti, því þessa vöru ætfci alls ekki að þurfa að flytja inn í landið. Niðursoðin mjólk er flutt inn fyrir 33 þús. kr., og sá innflutningur fer dijúgum vaxandi. Útlend sjóklæði er innílutt fyrir 88 þús. kr. Líklega kostar efnið í þau ekki meir en ca. 30% af þessu, hitt væri þá vinnulaun og verslunarhagn- aður útlendinga. Eru ekki til vinnuþuifandi höndur í landinu til þess að vinna eitlhvað af þessu að minsta kosti? Svona mætti halda áfram að benda á athugaverðar tölur, tölur sem virð- ast sýna að vér borgum útlendingum æiið fó fytir það sem vel mætti vinna hér heima, og sem að líkindum næg ur vmnukraftur er til að vinna heima. En þessar upphæðir sem hér hafa verið nefndar, eru dágott sýnishorn af ástandinu og umhugsunarefni, þær nema þó samtals nær */4 mi'j- á einu ári, og hér á landi munar um minna. Á víðavangi Það heflr lengi verið sagt að fátt beri fyrir augun hér á Eyrum sem merkilegt er í ríki náttúrunnar, nema það er til hafsins horfir. Enginn getur þó neitað því, að himininn höf- um við yfir okkur sem aðrir, með sólu, tungli og stjörnum, enda vetrar- braut og norðurljósum, þó dauf kunni þau að þykja Norðlendingum. Skýin eru hér alkunn og alt það veður sem þeim fylgir á landi voru. Fjallsýn er hin fegursta hvei t sem litið er á land upp, bæði jöklar, eld fjöll og heiðar. Tjarnir eru og nóg- ar og mýtarflóar, en það þykir ferða- mönnum ekki næsta girnilegt, og sama er að segja um sandana, svarta og gráa. Það er þó sanni næst að vér mundum naumast vilja skifta þeim fyrir eyðiheiðar eða beta blá- giýtishamra, þó einhver kaupahéðinn vildi gerast svo lítilþægur fjg „ganga á milli" og gefa skúfhólka og úrfest- ar til sátta. En þó náttúran só hór einrænings- leg til landsins, ekki glaðleg á svip- inn, þá fer þó fjarri að hún sé alla- jafna eins. Veðrabrigði munu hér tíðari en víðast annarstaðar, og fylgir þvi auðvitað sitthvað. Allir vita að vetrar eru ekki allir jafn snjóasamir, eða sumur jafn þurkasöm; mikill er og munur vinda, hita og kulda, ekki: þó fremur á Eyium en hvar annars staðar. Köllum vér þetta tiðaríar, og þykir mikið undir því komið fyrir alla framleiðslu og vellíðan, sem von er. En eins og veðuráttan er breytileg, þannig er gróður jarðarinnar ekki alt af samur og jafn, svo er og um dýralif bæði á sjó og landi. Er þetta mjög bundið við veðurfar. Menn kannast alment við töðubrest, þó útjör& sé sæmilega sprottin eða jafn- vel betur, og sjaldan er það að öll jörð er jafnsprottin, valllendi og mýr- ar. Líka er æðimunur á fiskigöngum í sjó, og á mergð fiskitegundanna í ýmsum cárum ; mega menn oft sanna það hér á Eyrum; sum árin gengur nægur þorskur, önnur naerri eingöngu ýsa, stundum hvorttveggja, stundum hvorugt, að ráði. Svipað er að segja um marga aðra fiska. Fuglarnir eru sjálfsagt að nokkru ieyt.i sömu lögum háðir, þó mismunurmn só þar miklu minni. Fuglalífið heflr veiið betur athugað hér en víða annarstaðar. Hefir hr. P. Nielsen fyrrum verslun- arsljóri gert það og otðið margs vís- aii, enda er hann manna gjörhugul- astur um alt dýialif og einkar árvak- ur. Hefir hann verið mjög þarfur fuglafræði landsins, og sýnt það fyrir löngu að fuglalífið á Eytum er næsta fjölbreytilegt, þó fáir virðist gefa því gætur. Sjást hér oft fuglar sem eru lítt kunnir annarstaðar og verpa hér sumir í giendinni, t. d. þórshani og hettumáfur. Vepjur eru hér oft á vetrum, og smáir htafnar (bláhrafnar) suma vetur. Starrar og svöiur sjást hór stöku sinnum. Svartir þrestir hafa verið hér eitthvað á hverju hausti nú í samfleytt 5 haust, og auðvitað margoft áður, en þó langfæstir í haust, affcur fjölmargir haustið 1911 og þá fram eftir öllunr vetri. Skógarþt estir hafa verið með langfæsta móti í haust. Aftur hafa spóar verið moð flesta móti, einkum stóri spói, sem annars er hér sjaldgæfur. Var hann hér í stórhópum við sjóinn um miðj- an oktobeimánuði,'*og"*sást fram und- ir síðustu mánaðarmót. Það er illa farið er menn fá sig til að ræna eða drepa sjaldgæfa fugla, ætti það að varða sórstökum "sektum er menn gereyða meinlausum fuglum sem eru að setjast að. Skordýralifið er hór ekki fjölbreytt, og er það ekki mikið rannsakað. Vita þó allir að fiskiflugan er kátari og meira á stjái þau~vorin sem sól- skinsdagar eru margir og eins hitt, að gráu grassmíglarnir láta meira a sér bera þegar rigningar ganga (þeir e:u ekki skordýr.) Hér hefir lauslega verið minst nokk- uð á líf ótaminna dýra, en engu síð- ur væri ástæða til að minnast nokk- uð á juitirnar. Þeir munu enn vera haila fáir hór um slóðir sem gefa þeim verulegan gaum, nema fóður- jurtunum. Hljóta þó allir að sjá að mikill er munur á blóroiikum jurt- um, eftir árforði. Sér oft mikinn mun á raöðrum og helluhuoðra hórna á melflánum og móunum. Getur verið að slikt þyki ekki mikilsvirði, en ómótmælanlega er það mikilsvirði að að veita helstu nytjurtum nána eftir- tekt á allan hátt. Margir láta sér nægja að þykjast góðir, ef þeir geta gei t sér ]jóst hvort yfirieitt hafl sprott- ið betur rófur eða kaitöflur þetta sumarið. Hér þarf betur að vera. Það er nauðsynlegt og besta skemtun að virða fyrir sér hver tegund kar- taflmna hefir þrifist best eða lakast undir hinum eða þessum skilyrðun- um. Það er'alment álitið að í sum- ar hafi kaitöflur þrifist illa í öllum moldargötðum, og eru fyrir því eðli- iegar ástæður. Betur var vaxið í sandgörðum. Ein kartafla var vegin cá Stokksoyti, sem vóg full 73 kvint; hún var drifhvíjt og alóskemd utan og innan, og fallega vaxin. Hún var úr garði Bjarna Grímssonár óðals- bónda. Er þessa hér getið til saman- burðar, því vel getur verið að einhver hafi fengið stærri kartöflu, en fróðlegt að vita hvað- miklum vexti slik nyt- semdarjurt getur tekið á þessu svæði með góðri ræktun. Þulan verður nú ekki lengri að þessu sinni, væri vel ef Suðurland reyndi að vekja athygli manna á fyrirbrigðum náttúrunnar, eigi síst hinum ómerkari, sem svo eru köiluð. Mundi það eigi minna viiði en marg- ur hégóminu sem blöðin lepja hvert eftir öðru í „fréttaleysinu". 2. íDraumvísur. í blaðinu „Reykjavik,, í dag er ver- ið að segja frá draumvísum. Þegar eg las greinarkorn þettavarð það til þess, að mér datt í hugað framkvæma það, sem eg royndar hafði ætlað mér að gera einhvorntíma: að segja frá dálítið einkennilegumdraumi, er fyrir mig bar í fyrravetur á ísafirði, þ)tt ekki sé heil vísa í. Eg lá vakandi litla stund en sofnaði svo aftur undir morguninn aðfararnótt hins 23 nóvember 1912. Mig dreymdi þá að eg var staddur á alfararveginum

x

Suðurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðurland
https://timarit.is/publication/211

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.