Suðurland


Suðurland - 10.01.1914, Blaðsíða 1

Suðurland - 10.01.1914, Blaðsíða 1
SUÐURLAND Alþýðublað og atvinnumála IV. árg. Eyrarbakka 10. janúar 1914. Nr. 30. •••••••••«•••••••••••••••• S ii ð u r 1 a n d • kemur út cinu sinni í viku, á • laugardögum. Árgangurinn kost- j) ar 3 krónur, erlendia 4 kr. Ritstj Jón Jónatansson á • Ásgautsstöðum. 9 Innheimtumenn Suðuriands oru 9 hér á Eyrarbakka: skósmiður • (luðm. Bbenezerson og m vorzlm. J ó n Á s bj ö rn s s o n (við J verzl. Einarshöt'n). í Reykjavík • Olafur Gíslason verslm. i Liverpool Auglýsingar scndist í prcnt- smiðju Suðurlands, og kosta: 8 kr. 1,50 fyrir þuml. á fyrstu síðu, • en 1,25 á hinum. t : l l w l Cirifiur Cinarsson yfirdómslíigmaður Laugavcg 1S A (uppi) Reykjavík. Talsími 433. Flytur ínál fyrir undirrétti og yfirdómi. Annast kaup og sölu fasteigna. Venju- lega heima kl. J2— 1 og 4—5 0. h. Strandferðirnar um Suðurlandshafnirnar. Hnfnloysið hérna austanfjalls er höfuðmein héiaðanna, og samgöngur á sjó geta hér aldrei orðið annað en ofullnægjandi, hvernig sem þeim verð- Ur fyiirkomið, meðan hafnirnar eru ekki betri on þær e.iu nú. Og hins *egar eru engar likur til þess að hafn- irnar verði svo bættar að fulltryggar verði. Það er ekki til noins að loka augunum fyiir þeim sannleika, að sjóiinn veiður aldreij fullnægjandi flutningaleið fyrir þessi héruð. Einasta fullnægJHiidi samgöngubót fyrir þau er jámbiaut frá Reykjavik. En eng inn veit ennþá hvenær þessi iárnbraut kemur. Enginn veit hvort sennilegra er, að hennar veiði héðanaf ekki langt að bíða, eða hitt, að þessi héruð verði enn að súpa seyðið af hafn loysisvandræðuuum næsta mannsald- urinn. Og hvað sem annars járnbraufinni liður, þá er mi á hitt að líta sem hendinni er mest, og það er: að sjá þarf þessum liéruðum fyrii mun betri samgöngum á sjó en nú or. En töluveit vandliæfi er á því að leysa M spurningu hvernig best sé að haga strandferðunum hér við suðurströnd- '"a, svo að þær geti talist viðunan- lygar fyiir þá sem nota eiga flutning- ana, og hinsvegar að þeim verði hald- ]* uppi rneð viðráðanlegum kostnaði. Kaupmenn og kaupfólög hér eyst a hefðu gjarnan mált Játa betta mál " sin taka mair en iaun h"fir á °i'ðið, þvi úr þoirri átt hefði eigi síst ttiátt búast við tillögum og bending um, sem orðið gætu að liði, en þaðan hefir h'tið eða ekki verið lagt til þessa máls. Á þinginu 1912 kom fram uppá stunga, — sem upphaflega var komin frá stjórn Smjörbúasambandsins, — um að haldið yrði uppi séistökum bátaferðum milli Vestrcannaeyja, Vikur, Stokkseyrar og Eyrarbakka. Viitist margt mega telja þeirri uppá- stungu til gildis. Geiðir síðasta þings í strandferðamálínu voru ekki annað en bráðabyrgðatráðstafanir. Þingið leit svo á sem gera þyrfti allítarlega rannsókn og undirbúning í þessu máli áður en unt væri að kveða á um fyrirkomulag feiðanna í heild sinni. Þessvegna var stjórninni veitt nokk uit fé til þess að fá sér aðstoð við þennan undiibúning. En það sem gert var í þetta sinn til bráðabyrgða er auðvitað ófullnæg- jandi og þá eigi síst að því er snertir feiðirnar hér við suðurstiöndina. Skip Björgviii]arfélagsins koma ekki á þesc- ar hafnir, og þessvegna lögðu sam- göngumálanefndir þingsins sérstaka áherslu á það í áliti sínu að aukaskip það sem ráðgert var að fá til strand- ferðanna, sinti sem best Suðurlands höfnunum. Nd hefir reyndin orðið sú, að þessu skipi er ætlað að fara færri ferðir austur um land að sunn- an, einmitt á þær hafnirnar sem mest þaifnast þess, heldur en vestur um land, þar sem dönsku millilanda skipin og Björgvinjarfólagsskipin koma á flestar hafnir. Þetta er náttúilega hentara fyrir eiganda skipsins, en styikurinn sem veittur er til þessara ferða, er svo 1 íflegur, að útgerðarmað ur skipsins hefði átt að geta. verið skaðlaus þó aukið hefði verið einni ferðinni að minsta kosci á Suðurlands- hafnirnar. Þessar strandferðír hér verða því mjðg ófullnægjandi, og það var þegar fyiirfram vitanlegt. En þingið varð að sætta sig við það að þetta millibilsástand strandferðann a yrði ekki fullnægjandi, heldur en að lúta í aubmýkt því sameinaða, hvaða afaikosli sem því hefði þóknast -að bjóða, og hinsvegar að því er inn- fjarðabátaferðirnar snertir, heldur en að fara að reyna svona í flaustri að öllu órannsökuðu að koma því í fast horf til frambúðar. Til þess að bæta upp ófullnægjandi strandferðir hér um Suðurlandshafn- irnar á næsta fjáihagstímabili, og til þess jamframt að unt væri að þieifa fyrir sér um það hvernig gefast mundi vélarbátafeiðir milli Vestmannaoyja, Víkur og Árnessýsluhafnanna, veitti þingið nokkuin styrk, 6000 kr. á ári. Styrkurinn er þeim t.akmörkum bund- inn, sem allir slikir styrkir nú á fjár- lögunum, að hann má aldrei nema meir cn helmingi leksturskostnaðar. En verður nú þessi styrkur notað- ur? Vill nokkur taka að sér þessar ferðir fyrir hinn framboðna styrk? Ennþá hefir ekkei t heyrst um þetta, þó tæplega ráð fyrir því gerandi að enginn fáist til að gera þessa tilraun. En eigi nokkuð að verða af þessum ferðum nú á þessu ári, mundi ekki veita af að fara eitthvað að hugsa til framkvæmda. Hverjir vitja gerast hvata og forgðngumenn að þessu? Flestir þessir bátaferðastyrkir sem veittir eru á, fjárlögunum, eru veittir þannig, að hlutaðeigandi sýslui leggja einnig eitthvað dálitið til ferðanna og hafa þá sýslunefndir forgöngu í að útvega tilboð i ferðiinar, Hér er engu slíku til að dreifa og þá eru það verslanirnar sem stendui það næst að sinna m;iJinu, þær eiga að nota ferðirnar. Það er illa farið ef ekkert verður gert til að reyna fyrir sér með að halda, uppi þessum ferðum, væri mik- ilsvert að fá reynslu um þær áður en til þess kemur að ákveða fyrir komulag strandferðanna hér sunnan- lands til frambúðar. Það er vitanlegt að ekki er jafn- hægt um að halda uppi þessum ferð- um nii, og síður mundi verða þegar búið er að byggja höfnina i Vest mannaeyjum. En hafl sú hugmynd veiið rétt sem fyrir mónnum vakti í fyrra með uppastungunni um sér- stakan strandferðabát milli þessara hafna, þá er líka reynandi að koma þessum vélabát eða bátaferðum á. Vitanlega munu verslanirnar hér og kaupfélögin, þó slíkar ferðir kæm- ust á, taka eftir sem áður mestallan vöruforða sinn af aðfluttri vöru með leiguskipum í heilum förmum. En þessar ferðir mundu þó geta orðið þeim að miklu liði til þess að þær gætu bætt við sig vörum smátt og smátt um sumarmánuðina og einnig sent frá sér vöru sem fara cá til út landa. Væri fenginn sérstakur bátur til þessara feiða, hæfllega stór, aitti hann að líkindum að vera til taks til ferða þessara frá marsmánaðarlokum til septemberloka. En vitanlega hefir báturinn ekki nóg að gera hér allan þennan tíma, síður en svo, gæti þá komið til mála að hann færi líka nokkrum sinnum bæði vestur á Paxa flóa og austur á Hornafjörð. Færi svo að í verstöðvunum hér þætti til- vinnandi að fást eitthvað við eftirlit úr landi með fiskiveiðum botnvörp- unga, mætti ef til vill einnig sam eina þetta að einhverju leyti við flutn ingabátinn. Þessu er varpað hér fram til athugunar. Annars hefði þetta strandfeiðamál okkar hér eystra gott af því að á það væri minst svolítið meir hér eftir en hingað til — þó ekki væiinemaupp úr svefninum. Bændaflokkurinn ? og sjávarútvegurinn. Suðuiiand hefir heyrt því fleygt, að sumum þætti^eigi nógu skýrt kveðið á um það í stefnuskrá Bænda- flokksins, hver afskifti hann ætli sér séistaklega að hafa af sjávarútvegs- málum. Skal þá farið nokkrum oið- um um þetta ákvæði stefnuskrár- innar. Flokkurinn hefir lýst því yflr að hann vilji vinna að því að sjávar- útvegurinn geti sem mest verið bjargræðisvegur fjöldans. Hversvegna þannig er til orða tekið skal nú skýrt nokkru nánar. Eins og kunnugt er hefir sjávar- útvegurinn áður verið, eins og land- búnaðurinn, atvinnuvegur margra sjálfstæðra framleiðenda, þetta heflr nú breyst og breytist meir og meir í þá átt að þessi atvinnurektsur færist yfir á fáar hendur, verður að gróða- fyiirtæki fárra einstakra manna eða hlutafélaga, við þetta verður sjó- mannastéttin að verkamannastétt, sem verður meira eða minna háð vinnuveitendum sínum, þeir geta ráð- ið kostum og kjörum. Þessi* breyt- ing er þjóðfélaginu ekki holl, o'g hún er þveröfug við samvinnufélagshug- sjónir nútimans, hún miðar ekki til þess að gera sjómennina að sjálfstæðri framleiðslustétt, sem nýtur óskorðað ágóðans af atvinnu sinni þegar vel gengur, en sem lika verður að bera skellinn þogar því er að skifta. En þetta væri einmitt farsælasti vegur- inn. Móti þessu er því auðvitað haldið fram að breytingin sé óhiá- kvæmileg, vegna þess að hinar nýrri og dýrari veiðiaðferðir séu efnalitla fjfildanum ofvaxnar, og hljóti því að færast í þeirra hendur sem peninga- ráðin h'afa. Það er rétt, að þessu er þannig varið, en því œtti ekki að vera þannig varið. Samvinnu hug- sjónin hefir en ekki náð að festa ræt- ur h]á sjómannastéttinni og samtök- in vantar, en þetta þarf að breytast. Með samvinnu og sameignaifélagsskap sjómannanna sjálfra ætti útgerðin sem mest að vera rekin, og frá þessu sjónarmiði er það sem Bændaflokk- uiinn lítur á málið, og á því er bygð afstaða hans sú er fram ef tekin í stefnuskránni. En svo virðist sem ýmsum veiti eifitt að skilja þetta, að minnsta kosti var þeirri skoðun haldið fram á siðasta þingi, að einu gilti í hverra höndum þessi atvinnuvegur væri, og hvoit heldur margra eða fárra ef at- vinnuvegurinn að eins blómgaðist sem best. Eftir þessari kenningu ætti það að vera einskisveit frá þjóðhagslegu sjón- armiði hvort sjávarútvegurinn hér við land væri allur í höndum örfárra einstakra manna, og sjómannsstéttin

x

Suðurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðurland
https://timarit.is/publication/211

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.