Suðurland


Suðurland - 04.04.1914, Blaðsíða 1

Suðurland - 04.04.1914, Blaðsíða 1
SUÐURLAND Alþýðublað og atvinnumála IV. árg. Eyrarbakka 4. aprll 1914. Nr. 42. t 8 u ð u r ] a u d kenuu' út einu siuni í viku, á laugardögum. Argangurinn kost- ar 3 krónur, crlondis 4 kr. Ritstj Jón Jónatansson á Ásgautsstöðum. Innheimtumaður Suðurlands er I hér á Eyrarbakka: Marius 5 Olafsson, verzlunarmaður * við kaupfclagið „INGÓLFTJR" : á Hájyri. — í Reykjavík: Ólaffur Gíslason versl- unarmaður í Liverpool. Auglýsingar sendist í prent- smiðju Suðurlands, og kosta : kr. ] 50 fyrir þuml. á fyrstu síðu, en 1,25 á hinura. »:• : s 8 : i *••••••••••••••••••••••••• CiríRur Cinarsson yfirdómslögmaður ^augaveg 18 A (uppi) Kcykjayík. Talsími 433. %tur mál fyrir undinétti og yfirdómi. ^nnast kaup og sölu fasteigna. Venju !e8a heima kl. 12— 1 og 4—5 o. h. Deilan ^m ríkisráðsákvæðið. Á verði. Hún heflr verið löng og hörð deila v°r við Dani um þjóðréttindi vor og "^fsf orræðisi étt. Það voru þeir tim ar að þjóðin þekti hvorugt sjálf, en tað varð hlutverk Jóns Sigurðssonar ^ vekja hana af svefni og kenna U6«ni að þekkja hvoittveggja og berj- ast fyrh- því. Og mikið hefir áunn- 'ftt- íslenskt valdsvið heflr víkkað °§ staekkað smámsaman, þrátt fytir u rriótmæli Dana og fullyrðingar um retlleysi voit. Þeir hafa látið undan *'ga hægt og hægt. Vór höfum tals- Vert unnið á, og aldrei þurft að hrekj ast aftur af þeim stöðvum sem vér e'«u sinni höfðum náð. En það er '"argsannað af sögunni, að það er etl8u minna varið í þá list að kunna a* neyta sigursins en að vinna hattn. ^tnir og hygnir foringjar gera ekki apilaup á óvini sína ef þeir þykjast feía að þeir muni bíða ósigur, en taka ^'tt ráðið að þæfast fyrir, og láta ^ki hrekja sig af stöðvum sínum og ata ekki taka af sér það sem þeir ^'"u sinní hifa náð. Til þess að etta hepnist þurfa þeir að sja við Uv» launbtögðum og láta liðsmenn "a vera vel á verði. Skiftir þá miklu tt'úlega só verið á verði, augna 'ks skeytingarleysi í þeim efnum 8etur valdið óbætanlegu tjóni. -Ekki er þ0im, sem máttarminni er, ^lnst Þöif á að kunna þá list, að ta vel fengins sigurs, og meðal sttlnara að láta eigi véla sig af þeirn Vurn sem hann heflr náð, en gera alt sitt til að halda þeim og víkja hvergi, jafnvel þó ekki treystist hann að vinna neitt á um sinn. Og þetta gildir eigi aðeins fyiir þá baiáttu sem með vopnum er háð. í stjórnmálabaráttu vorri við Dani er það lífsnauðsyn fyrir oss að kunna að gæta sem best fengins sigurs. Vór höfum fært út valdsvið vort, og þá er oss áriðandi að gæta vel landa- mæranna, láta ekki Dani ná tökum á því sem vér einu sinni höfum unn ið, né heldur iátast undir neitt það, sem talist getur uppgjöf téttinda voira. Um það geta risið deilur, og hafa risið hér hjá oss innbyrðis, hvort þet.ta eða hitt geti talist uppgjöf jótt- inda eða ekki, og stundum er ágrein- ingi þeim þannig vaiið, að allerfitt getur verið í fljotu biagði fyrir al- menning að gera sér grein fyrir því rótta. Nú er hér um slíkt ágrein- ingsefni að ræða útaf konungsúr- skurðinum um ríkisráðsákvæðið. Reyndar hafa verið færð svo skýr og ómótmælanleg rök fyrir því að hér er hætta á ferðum, að engum, sem um málið hugsar, ætti að blandast hugur um þetta. En þeir sem kynnu að vera í vafa, verða að gæta þess að skylda vor er umfram að vera trúlega á verði og að láta ekki danskt vald laumast innfyrir þau landamœri sem vér þegar höfum unnið oss áfram að. Hvott sem oss auðnast að færa þau Ut eða ekki, hvort sem oss tekst að ná þvi af islensku valdsviði sem enn er í Dana höndum, eða ekki, eiga þó eftirkomendur voiir heimting á að vér tálmum ekki sigii þeirra með því að hopa að nauðsyitjalausu frá því sem vér einu sinni fengum áunnið. Þessvegna er afskiftaleysið um þotta tuál, s«m nú liggur fyrir, hættulegt, að reyna ekki að gera sér grein fyrir því, að iáta sér á sama standa, það er að svíkja skyldu sína, það er að sofa á verðintim. samninga á ný um sambnndsmálið, eftir að vér hefðum gert þetta glappa skot, heldur þvert á móti. Það er því hinn mesti misskilning ur af þeim sem vilja leiða sambands málið til farsællegra lykta, að sætta sig við konungsúrskutðinn. Með orðinu sambandsmenn er hér ekki átt við „Sambandsflokkinn", heldur þá menn alla sem vænta þess að takast megi að fá þá sambands- kosti hjá Dönum sem vérgetum sætt oss við. Þeir menn ættu að hugsa sig um tvisvar áður en þeir ljá lið sitt til þess á kjördegi að þessum konungsúrskurði verði tekið með þögn á næsta þingi. Og þeir gera það vænt- anlega. Suðuilandi er kunnugt um eigi fáa gamla og eldheita ftumvatpsmenn frá 1908, sem eindregið hafa hallast að þeirti skoðun, að sjálfsagt væri að nema burtu tímatakmarkið úr kon- ungsúrskurðinum, og sem hafa lýst því yfir að héldur vildu þeir taka upp ríkisráðsákvæðið aftur í stjórnar- skrána, en sætta sig við þennan halaklepp. Það er því hin mesta fjarstæða sem sumir stjörnarsmalarnir hér reyna að telja mönnum trú um að alt þetta umtal útaf konungsúrskurð inum sé eintóm veiðibrella frá hálfu „Sjálfstæðismanna", sem enginn gam all frumvaipsmaður geti léð eyra. Slíkar fortölur eru villandi og aðeins til þess að aftra mönnum ftá að hugsa um málið sjálft, og hver kjós andi, sem reynt er að villa með þessíi móti, ætti að sjá það, að með slíku er honum geið hin mesta lítils virðing. Sambandsmenn og konungsboð- skapurinn. Undarleg er sú afstaðaþeirramanna, sem hafa, það í huga að ná aðgengi legum sambandssamningum við Dani þegar tækifæri býðst, að víija ganga að hinum boðaða konungsúrskurði, þrátt fyrir það þó sýnt hafl verið fram á það með rökum, sem ekki hafa orðið hrakin, að með þvi móti játum vér með samningi helsta sér máli voru undir vald ríkisþingsins danskn. Það ætti þó að vera öllum nugljóst, að ekki muudi þetta greiða fytir þvi að viðunanlegir samningar næðust um satubandsmálið, heldur einmitt tálma því mjog alvatlega. Og ekki mundu Danir bjóða ríflegri boð tða vera fúsaii til að taka upp Veikar varnir, Varla verður annað sagt en að ennþá sé lítið um varnir af hálfu þeirra raanna, sem taka vilja við konungsúrskurðinum væntanlega með þögn eða þakklæti. Ein af aðalástæðum þeirra er sú, að í konungsboðskapnum sé ekkert annað en það, sem þingið ætlaðist til eða bjóst við að verða mundi. Segja þeir jafnvel sumir, að þingið hljóti að hafa búist við því að svar konungs yrði hið sama og 1911. Væri nú þetta íétt, hver gat þá verið hafa tilætlun þingsins með því að fara þessa nýju leið í málinu? Hvað gat því gengið til að fara þessa leið, ef það hlaut að búast við að lenda í sömu ógöngunum eins og 1911? Auðvitað er það engum meðal skynsömum manni ofætlun að sjá hvílík dómadagsfjarstæða þetta er, að þingið hafl veiið að leika sér þannig að malinu — mikilvægasta máli þjóðatinnar. Og hitt ætti líka að vota öllum auðsætt, hver munur er á ákvæði fiumvarpsins ftá i sumar sern leggur staðinn fyrir uppburð mál- anna á konungsvald, eða frumvarps- ins 1911, þar sem ákvæðið var felt burtu án þess nokkuð kæmi í staðinn. Þá gátu Danir búist við að vér ætl uðum oss að kippa málum vorum hurt úr ríkisráðinu þá þegar. Nú, eftir frumvaipinu í sumar, gátu þeir búist við að vér sættum oss við að láta venjuna haldast, þó vér vildum hafa það fram er vér átt- um fullan rétt á, að nema það ákvæði burt úr stjórnarskránni, að mál vor skyldu borin upp í ríkisráðinu. Þetta nýja ákvæði var svo miklu aðgengi- legta fyrir Dani, að þingið hafði varla ástæðu til að búast við staðfestingar- synjun, né heldur því að þau skilyiði yiðu sett fyrir staðfestingu, sem nú er raun á orðin. Eins og Suðurland hefir áður hald- ið fram, var tilgangur þingsins jafn- framt allur annar en sá að fara að binda uppburð mála vorra við ríkis ráðið jafnfast eða enn fastar en nú er. Þetta kom skýrt fram í umræð- um á þingi, má t. d. benda á um- mæli Steingríms Jónssonar í efri deild (Alþ.tið. B. II. 1095). Honum farast þannig orð: „Þetta atriði er mjög þýðingarmik- ið fyrir það, að hér gerum við tilboð til Dana um að leiða þetta spmsmál til lykta með samvinnuþýðleik, og eg held að þetta geti með engu móti spilt samvinnunni við Dani. Menn geta að vísu spurt, hvað sé unnið með þessu. Málin verði eftir sem áður botin upp í ríkisráði Dana. Það er tvent unnið; fyrst að það er við urkent, að þetta mál sé sérmál, og hitt, að ekki þarf aanað en að ráðherra undirskrifi með konungi „resolution" vm, að þessi mál verði ekki borin upp í rtkisráðinu, til þess að því verði hœtt*). Eg skal ekki segja hvort þetta .verður samþykt, en eg álít aðfeið okkar sanngjarna, og afstöðu okkar til Dana því góða". Þarna, er því með fáum og skýtum orðum rétt lýst, hvað þingið ætlaði sér að fá áunnið með því að fara þessa samkomulagsleið, það er ekki aðeins skoðun þessa eina þingmanns, sem þ'arna kemur fram, heldur var þingið alt eða mikill meiri hluti þess honum sammála um þetta. Það var þetta, sem Stgr. Jónsson segir, sem þingið ætlaði sér að vinna, þessi var tilgangur þess. Nú ættu rnenn að athuga vandlega hvetnig þessum tilgangi muni náð, ef úrskuið- ur konungs verður svo otðaður, sem ráð er fyrir geit. Ennfiemur ættu menn að athuga vandlega hvernig þessi tilgangur þingsins kemur heim við skýringar ráðherra á íikisráðs- fundinum. Með samanburði á þessu öllu etga þeir kost á að sannfæia sjálfa sig um það, hvort þeir meim *) Leturbr. blaðsins.

x

Suðurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðurland
https://timarit.is/publication/211

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.