Verkamaðurinn


Verkamaðurinn - 16.10.1964, Blaðsíða 3

Verkamaðurinn - 16.10.1964, Blaðsíða 3
Orlofsheimilahverfi Alþýðusambandsins Svo stór orð viðhefur Jónas Jónsson frá Hriflu nýlega í blaðagrein um byggingu orlofs- heimilis þess, sem Alþýðusam- bandið er nú að byggja undir Reykjafjalli í Ölfsi. Og þó að hinn aldni hugsjóna- maður og hugkvæmi stjórnmáia- garpur taki hér, ef t.il vill full djúpt í árinni, þá er það samt víst, að þarna er óvenjuleg og uarkverð framkvæmd á ferð- inni. Það, seai gerzt hefur, er þetta: Alþýðusamband tslands hef- ur fengið á leigu hjá ríkinu 12 hektara lands austur undir Reykjafjalli í Ölfusi. Land þetta er í landareign hinnar svoköll- uðu Reykjatorfu og fylgja jarð- hitaréttindi. Fyrir rúmu ári síðan var landið mosaþembur og mýrafen. Við því hafði ekki verið hreyft frá landnámstíð. Nú hefur land þetta verið ræst fram og þurrkað vandlega. Um það hafa verið lagðir vegir. Brú hefur verið byggð niðri við þjóðveginn austur, og myndar- legur vegur lagður upp til lands- ins. Ryggð hafa verið 22 vönduð hús, hvert umsig 40 fermetrar, og er lítið anddyri, setustofa, eldhúskrókur og þrír svefnklef- ar í hverju húsi. — Skápar eru í eldhúsi og anddyri. Annar hliðarveggur húsanna nær nokkra metra út fyrir gafl- veggi, og eru þau horn, sem þannig myndast við báða gafla, hugsuð sem sólbyrgi. Munu þau síðar varða talin góður húsauki. Vinnuskáli verkamanna er 7 herbergi, eldhús og borðstofa. Þetta er bráðabirgðahús, en þó betur vandað en venjulegt er um slík hús, sem aðeins er ætlað að standa skamman tíma. Tré- smíðaverkstæði hefur verið byggt á staðnum. Auðvitað hefur rafmagn ver- ið leitt til staðarins, og húsin öll tengd sameiginlegu rafveitu- kerfi. Vatnsveita hefur verið lögð um hverfið frá tærri berg- lind, sem fannst efst í landinu. Skólpveita er einnig fullgerð, og vönduð rotþró hefur verið byggð að fyrirsögn sérfræðinga. Þá hefur hitaveitukerfi verið lagt um orlofslandið og öll hús- in tengd við það. Borað var eftir jarðhita í landinu, en það mis- heppnaðist. En önnur borhola nær Hveragerði skilaði gnægð vatns og ofsahita. Þarf allt or- lofsheimilið aðeins lítinn brot- hluta þeirrar firnaorku, sem þarna fékkst. Samkvæmt skipulagi því, sem gert hefur verið á svæðinu, er Föstudagur 16. október 1964 „Alþýðusambandið hefur nú í Ölfusdal forystu ui menningarfyrirtæki, sem íslenzkir menn hafa unnið n eitthvert glæsilegasta að á síðustu órum." eftir að byggja 9 hús, af sömu gerð og tau 22, sem þegar hafa verið byggð. Þá er einnig óreist hótelbygging, sem verða skal rniðstöð allrar stofnunarinnar. Sundlaug verður byggð á svæðinu, svo og sérstök barna- sundlaug. Loks er áformað að gera leikvelli, svo að dvalargesl- ir geti iðkað ýmis konar íþróttir auk sundsins (tennis, blak, hand- knattleik o. s. frv.) Nauðsynlegt hefur þótt að fá skrúðgarðaarkitekt til að gera heildarskipulagsuppdrátt af ræktun orlofssvæðisins, þó að ræktunin sjálf verði framkvæmd af hinum ýmsu verkalýðsfélög- um. — Að sjálfsögðu verða gróðurhús reist á orlofslandinu, þegar sameiginlegur rekstur er hafinn. Frá upphafi hefur það verið ætlunin að koma upp orlofs- heimilum í öllum landshlutum, og verður hafizt handa um þá framkvæmd strax er þetta hverfi er fullgert. Þó að þessi framkvæmd ætti ekki almennum skilningi að mæta, á undirbúningsstigi, er nú svo komið, að verkalýðs- hreyfingin öll væntir sér mikils af þeirri lausn orlofsmálsins, sem unnið er að með byggingu or- lofsheimilanna. Allmörg verka- lýðsfélög hafa þegar lagt fram sinn fjárhagslega skerf til fram- kvæmdanna. Þegar bíða nokkur félög eftir því, að bætt verði við fleiri húsum, er þau geti fengið. En merkir menn utan verka- lýðssamtakanna hafa líka fylgzt af áhuga með þessum fram- kvæmdum. Þeirra á meðal er Jónas Jóns- son frá Hriflu. — Raunar er ekki með öllu rétt að telja Jónas verkalýðshreyfingunni óviðkom- andi. Hann var nefnilega fyrsti ri.tari Alþýðusambands lslands og einn þeirra manna, sem mót- uðu lög þess og skipulag í önd- verðu. — Hann var einn af feðr- um þess og forgöngumönnum. Með vissum hætti á Jónas líka góða forsögu í sambandi við sjálft orlofsheimilamálið, sem hann hefur sýnt brennandi áhuga frá því fyrsti undirbúningur þess hófst. Sem umsvifamikill ráðherra knúði hann það fram, að ríkið keypti eitt mesta jarðhitasvæði landsins — Reykjatorfuna, þ. e. 5 bújarðir í Ölfusi, fyrir einar 100 þúsund krónur. Fyrir þetta fékk Jónas mikið Hannibal Valdimarsson. aðkast á sínum tíma: „Óþarft" — allt of dýrt — sóun á ríkis- fé", sögðu klókir fjármálamenn þess tíma. Nú fyrir skemmstu rifjar Jón- as það upp í blaðagrein, hvað gerzt hefur á landi Reykjatorf- unnar. Hann minnir þar á hinar miklu jarðboranir, sem undir- búning að fyrstu gufuaflstöð á íslandi — á stórbýli Guðjóns í Gufudal, Garðyrkjuskóla ríkisins á Reykjum, sem alið hefur upp heila stétt garðyrkjumanna. Hann minnir á, að Skógrækt ríkisins er að hefja þarna land- nám. — I landi Reykja byggði Lárus Rist eina fullkomnustu sundlaug landsins — í mynni Ölfusdals er Náttúrulækninga- hæli Jónasar Kristjánssonar reist, þar hefur Gísli Sigur- björnsson reist myndarlegt elli- heimili og undirbýr nú enn stórbrotnari framkvæmdir, og þar eru risin upp ýmiskonar iðn- fyrirtæki, nú síðast ullarþvotta- stöð Sambands íslenzkra sam- vinnufélaga. En í sömu grein segir Jónas líka hug sinn til orlofsheimilis- málsins. Um það segir hann m. a. þetta: „Nú síðast er komið að ein- hverjum stórfelldasta þætti landnáms á Reykjum, hinu fræga býli Gissurar jarls, áður en hann tók við æðstu stjórn lands- ins. Ingólfur Jónsson ráðherra hefur látið í hendur Alþýðusam- bandsins mikið land og gott syðst í Ölfusdal austan Varmár. Þar er nú unnið að myndarleg- ustu sumarhúsagerð íslenzkra verkamanna. Þar verða fyjst reist 30 sumarhús, öll af sömu gerð. Munu flest þeirra eða öll, verða fullgerð í sumar....." Síðar verður í þessu sumar- landi reist sundlaug fyrir full- orðna og önnur grynnri fyrir börn og eldra fólk. Þá koma gufuböð, leirböð og rafmagns- böð í heimilisstíl. Ennfremur leikvellir fyrir æskumenn og fullorðna. Hvergi eru betri skilyrði til að rækta blóm og suðræn aldin undir glerhimni. Verkamenn hafa nú brátt mánaðar sumar- leyfi. Munu þeir og fjölskyldur j;eirra nota sumarhúsabyggðina á öllum árstímum. Innan tíðar munu verkamenn á íslandi, kon- ur öreiga og börn geta notið í Olfusdalnum jafn breytilegra og hressandi sumarleyfa og starfs- bræður þeirra austan tjalds, sem er boðið að stöðum við Svarta- haf, þar sem ríkismenn voru áður einir um hituna. Alþýðusambandið hefur nú í Olfusdal forystu um eitthvert glæsilegasta menningarfyrirtæki, sem íslenzkir menn hafa unnið að á síðustu árum. Furðuleg eru þau náttúru- gæði í verkamannalandinu á Reykjum, að þar sprettur fram í þeirra landi lind í hlíðinni með Reykjavíkurvatni. Og þegar leit- að var eftir jarðhita í þessari landareign, spratt skjótt upp bæði gufa og sjóðandi vatn, meira en landnemar munu þurfa til sinna þarfa fyrst um sinn. Reyna þeir í Ölfusdal hið forna spakmæli, að allt er fag- urt í Baldri. Fulltrúar bænda og verka- manna stóðu á Alþingi að kaup- mála um Olfusdal. Þótti fésýslu- mönnum þau kaup bera vott um grunnhyggni og vanþekkingu. Nú er litið öðrum augum á þetta mál. Ölfusdalur er dýrmœt- asta jarðeign ríkisins. Engin landsstjórn mundi vilja selja dalinn, þó að milljarðar væru í boði. Mikið hefur nú þegar verið unnið við að nota geymdar gull- lindir þessa staðar, þó er hér aðeins um byrjunarverk að ræða. Ein kynslóð hefur starfað með atorku og fyrirhyggju að því að gera þennan töfradal að virkum þætti í atvinnu- og menn- ingarbaráttu þjóðarinnar, en stærri verkefni bíða komandi kynslóða." Hér lýkur umsögn og hugleið- ingum Jónasar Jónssonar um hvíldar- og sumardvalarheimili verkalýðssamtakanna, sem nú er að rísa í Ólfusdal undir Reykja- fjalli. — Hafi hann þökk fyrir spj allið. Mega slíkar undirtektir hins mikla hugsj ónamanns og þjóð- málaskörungs orka nokkuð í þá átt að magna þrótt verkalýðs- samtakanna og sannfæra þau um, að hér er Alþýðusambandið þau verk að vinna, sem til fram- tíðarheilla horfa. Foðir okkar. Lárus J. Rist, andaðist 9. þ. m. að Hrafnistu. Jarðarförin fer fram frá Akurey rarkirkju föstudaginn 16. Þ- m. k!. 2 e. h. Börn og tengd obö n. Appelsínur Kpli Sítróimr Bananar Vínber Kjörbúðir Verkamaðurínii — (3

x

Verkamaðurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Verkamaðurinn
https://timarit.is/publication/215

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.