Þjóðhvellur - 23.07.1907, Blaðsíða 1

Þjóðhvellur - 23.07.1907, Blaðsíða 1
ÞJÓÐHVELLUR BLAÐ TIL SKEMTUNAR, FRÓÐLEIKS OG ALVARLEGRA ATHUGANA Nr. 12 REYKJÁYIK, 23. JULI 1907. I, 2. úrsfj. C. & L. Lárusson, Laugaveg, 1, Jónaían Þorsteinsson, kaupni., lii ykjavík. Pósthólf A. 31. Telefón 10. Húsgagnaverslun, Laugaveg 31. Telefón 64. Jóhann Annann Jónasson, úrsmiður, Laugaveg 12. Telefón 112. Ir*etta tölublað er hið síðasta í 2. ársfj. »Pjóðhv'.«. — Peir sem eiga naí'n og heimilisfang efst í dálkum blaðsins, geri svo vel og geri ábm. aðvart um, hvortpaðá að standa (ramvegis. Pað kostar 1 kr. á ársfj. ísjárverð ÓYarkárni. Það er samhuga álit allra lækna og lýða, að berklaveikin sé einhver skæð- asti óvinur mannkynsins, óvinur, sem allir óttast en enginn fær séð; —hann hleður valkesti 1 öllum áttum, og þjóð- irnar stynja undan áhrifum hans. Islenska þjóðin er engin undantekn- ing t þessu efni, því árlega myrðir berkla- veikin álitlegan hóp, á besta skeiði, af okkar fámenmi þjóð. I sambandi við þetta, vildi eg minn- ast á atriði, sem að því er mjer virðist, hafa mikla þýðingu, en sem menn hjer gefa lítinn gaum að, einkum mæðurnar. Sú ískyggilega óvarkárni er afaral- geng hér um slóðir, að smábörn eru látin leika sér á óhreinum gólfum, þar sem menn ganga um með skítuga skó. — Þau skríða á fjórum fótum og soga að sér rykið, sem þyrlast upp við hreyfingu þeirra — þau naga á sér hend- urnar, strjúka þeim svo blautum eftir •skftugu gólfinu, og láta þær svo upp í sig, sleikja þannig af þeim óþverrann og kingja honum. Á þennan hátt getur svo íarið, að þau snerti við hráka úr berkla- veikum manni, sem í húsinu kann að vera, eða þa' hráka, sem borist hefur inn utan að, neðan í fótum manna eða hús- dýra. Þetta er voði — eðlileg orsök til berklaveiki. Eg hef tekið eftir því, að stúlkur, sem sjá um börn, og eins mæður, sitja oft hjá börnum á grasblettum við húsin eða í nánd við þau, þar sem hænsni, hund- ar og kettir hafast við oft og einatt; þarna velta börnin sér líkt og á gólfinu heima. Þegar svo stendur á, eru þau látin hafa eitthvað milli handanna til að bíta í, t. d. tvíbóku eða annað munn- tamt; þau mylja það niður 1 völlinn og ókreinindin, tína það svo upp háff-atað, láta það síðan upp 1 sig og kingja því. Þetta er hættuspil — en eftir því taka hvorki stúlkurnar, sem gæta barnanna, eða mæðurnar sjálfar. Svo eru kossarnir — þetta fyrirlitlega kærleiksmerki, — sem enginn veit, hve marga hefur drepið. Eg hef horft á það sjálfur, að kona, sem lá rúmfóst af tæringu, kysti barn- ið sitt aftur og aftur. — Það er morð, — en fólkið athugar það ekki. Stundum leika smábörn sér við hvolpa og ketti. Það er hættulegur leikur, þvl eins og kunnugt er, eta þessi dýr ýms- an óþverra, svo sem hráka úr mönnum o. s. frv. Eg hef séð börn kyssa ketti, — og jafnvel fullorðna gera það h'ka. Slíkt er blátt áfram argasti sóðaskapur og getur haft alvarlegar afleiðingar. Margt fleira mætti taka fram, en þetta ætti að nægja. Foreldrum og öðrum er skylt, að taka þessi orð til greina, — þau eru sönn og styðjast víð nákvæma eftirtekt, — enda engu til kostað. H. Ben. „Áður en kongurinn kemur". Kunn er hún orðin hér um slóð- ir, setningin sú arna, enda nú um langa stund búin að hljóma um bæ- inn horna og enda á milli, og á nú sjálfsagt eftir að kveða við enn pá ör- ar en áður, því sú stóra stund tekur nú óðum að nálgast, er konungur steyt- ir fæti við grund hér í Vík. Mýmargar framkvæmdir uti við eru mi unnar með pað fyrir augum, að búnar verði »áður en kongurinn kem- ur«. — Og öllu á helst að vera lokið »áður P. P. Ciementz, vélfra'ðingur. hefur verksta'öi lil viðgeröa á reiöhjóluni o. 11. frá 14. mai, Veltusundi 3 (i húsi M. Benjamins- sonar úrsmiðs). ur en kongurinn kemur«, — rjett eins og fyrir dyruin standi einhver voða- legur eldhúsdagur — hræðilegur dóm- stóll, par sem hans hátign konungur- inn skipi hinn æðsta sess, og dœmi reykvískar framkvæmdir af náð sinni og miskunn — og peim vikið til hliðar úr konunglegu mannfélagi — út í myrkr- ið og kongsleysið, — sem minst eða ekkert bafa framkvæmt i vikverskum víngarði, áðttr en hans hátign kom. Og pólt mikið gangi nt't á hjer úti við til pess að færa í lag, skreyla og fága — pá mun pó töluvert kveða að pví, sem unnið er í kyrpey á heimil- unum víða. Pað er kvenpjóðin, sem par á eink- um hlut að máli. Hún kvað ætla að mæta konginum og hans mönnum á íslenskum búning- um — sýna, að hún sé íslenzk í anda og pjóðleg! Pað verða mötlarnir, upp- hluturinn, skautbiiningurinn og peisu- búningurinn, sem gestirnir útlendu ciga að fá að dáðst að; pað verðttr til- breyting fyrir pá, en sómi fvrir ísland, og íslenskar konur. — Stór virðingar- auki, ef pær einhuga beita sér iil pess, að brjófa á bak aftur útlent tildur og hégómaskap, — reka á dyr erlendan apakattarhátt, sem tíðkast hefur alt of mjög í isl. klæðaburði kvenna undan- farið. Takist petta, hefur kvenpjóðin stig- ið pjóðlegt menningarspor, og um leið gert sitt til að gera höfuðstaðinn, sem íslenskastan meðan gestirnir dvelja. Engin stúlka eöagift kona, af íslenzk- um ættstofni, ætti að vera svo ópjóð- leg, að vera á »dönskum btiningi«. Pað ætti að vera heitstrenging kven- pjóðarinnar, áðtir en kongurinn kem- ur — er gildi hefði í framtíð.

x

Þjóðhvellur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðhvellur
https://timarit.is/publication/222

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.