Eimreiðin - 01.01.1909, Blaðsíða 5

5
Grúndtvígs yfir alt landið og láta hann gagnsýra þjóðina, til að
reisa hana við eftir ófarirnar. Hin fyrstu kennaraár Schröders
eru merkileg að því leyti, að honum tekst að ryðja lýðskóla-
hreyfingunni margar nýjar leiðir. Hann gekst fyrir stofnun fyrir-
lestrafélaganna, sem nú hafa útbreiðst um alla Danmörku, setti
upp í Askóv sumarskóla fyrir kennara, kendi prestum fyrir Suður-
jóta og Dani í Ameríku, fann upp haustfundina, sem nú eru
haldnir árlega við alla hina meiri lýðskóla. Peir starfa ekki síðari
hlut sumars, og í september-byrjun, þegar uppskerunni er lokið,
safnast gamlir lærisveinar heim á lýðskólana og dvelja þar nokkra
daga, hvílast eftir erfiði sumarsins og rifja upp gamlar minningar
með kennurum og skólabræðrum.
Fyrstu árin eftir 1864 fjölgaði lýðskólunum unnvörpum, en
um leið varð forkólfum þeirra með hverjum deginum ljósara, að
einn vetur var alt of stuttur tími til að veita unglingunum viðunan-
lega fræðslu. Stjórnin vildi því að eins styrkja slíkan skóla, að
hann yrði í Höfn. Það vildu Grúndtvígs-liðar með engu móti og
virtist málið þá niður fallið um sinn. Lýðskólavinirnir létu þó
ekki hugfallast, en ásettu sér að vinna það sjálfir, sem landið vildi
ekki styrkja þá til. Stofnuðu síðan félag til að styrkja einn af
hinum gömlu lýðskólum, ef skólastjórinn vildi gera námstímann
tvo vetur og auka kenslukrafta. Pótti þeim Askóv vænlegastur.
Schröder tókst á hendur að stýra skólanum, en vinirnir hétu
honum stuðning í orði og verki, og efndu það vel.
Askóvskóli tók síðan til starfa í nýrri mynd um haustið 1878
og er síðan óbreyttur í öllum aðalatriðum. I vígsluræðunni gerði
Schröder grein fyrir stefnunni. Benti á, að skólinn hefði átt að
fagna vaxandi vinsældum, af því hann hefði leitast við að gera
unglingana lífsglaða og andlega hrausta. Nú yrði kenslunni breytt,
en engu mundi slept af því, sem fyr hefði gert skólann sterkan og
vinsælan. Breytingin væri sú, að fyr hefðu lýðskólarnir leitast
við að vekja fróðleiksfýsnina, nú ætti Askóv að freista að full-
nægja henni að nokkru, með því að veita staðgóða fræðslu í
móðurmálinu og tungum grannþjóðanna, í sögu, bókmentum og
stjórnarháttum landsins og flestum hinum almennu námsgreinum.
En endatakmark allra lýðskólanna væri það, að hefja alþýðuna
til fjörugri starfsemi og hærri lífsnautnar.
Naumast verður annað sagt, en að »tilraunin« gæfist vel.
Smátt og smátt tókst Schröder að tengja við skólann nokkra af