Eimreiðin - 01.01.1909, Blaðsíða 9

9
Trúna á guð og lotninguna fyrir náttúrunni vildi hann gefa alþýð-
unni. Og hann settist að hjá bændunum og bjó hjá þeim í 30 ár,
og sagði þeim altaf sömu söguna í þúsund myndum, ekki æfin-
lega undirbúinn, ekki æfinlega mælskur, en altaf með anda og
yl, sem gerði orð hans ógleymanleg, hverjum sem heyrði þau
einu sinni. Víst styrkti hann marga þá í trúnni, sem veikir voru,
en fleiri voru þó þeir, sem hann opnaði himininn bókstaflega fyrir;
þeim, sem fanst sinn dalur þröngur, og aldrei sáu annað en svarta
akurrönd og asklok hvélft yfir, sýndi hann, að heimurinn var
víður og himininn hár, að vetrarbraut tekur við af vetrarbraut í
óendanlegu rúmi. La Cour var nokkurskonar andiegur ökumaður,
sem flutti brot af sjóði vísindanna úr sölum lærðu mannanna og
hvelfingum háskólanna til alþýðunnar, inn í lág kot og léleg hreysi.
Tað var hans meginverk.
La Cour var ekki »stjúpbarn guðs á jörðinni«. Hann hafði
flesta þá eiginleika sameinaða, sem vænlegastir eru til að afla
mönnunum frægðar, vinsælda og lífsgæfu. Hann var hugvits-
maður mikill og kunnur um allan heim fyrir uppgötvanir sínar;
hann var kennari meiri og betri en aðrir menn, en mestur var
hann þó sem maður, í göfugmensku og lyndishreinleik. Sam-
ræmið í eðlisgáfum, mentun og breytni allri var jafn sjaldgæft
eins og það var aðdáunarvert. — La Cour andaðist þrem mánuðum
síðar en Schröder, rúmlega sextugur. Menn sögðu þá, eins og
oftar við lát merkra manna, að tjónið væri óbætanlegt, og í það
sinn var það sannmæli. —
Aþpel er Suðurjóti. Par var faðir hans kennimaður Dana
eftir 1864, og þó ólærður. Fjölskyldan var stór, en efni litil og
oft þröngt í búi. Verstar voru þó ofsóknir Pjóðverja. Heimilin
voru ótrygg, njósnarar og féndur á hverju strái, en stjórn og
dómarar gjörráðir, harðir og hlutdrægir. En undir slíkum kringum-
stæðum safnast alt, sem er sterkt og nýtilegt í mönnunum, til
mótstöðu gegn ofríkismönnunum. Par er bannaði fáninn helgi-
dómur í húsinu, þar syngja menn ættjarðarkvæðin með hita og eld-
móði fyrir luktum dyrum. Par elska menn landið, sem þeir fá
ekki að njóta og málið, sem þeir mega ekki tala, eins og menn
geta heitast elskað í vonleysi og örvæntingu. Par eldast menn
fljótt, verða heitir hið innra, en harðir á svip, læra að unna heitt
og hata beiskt, en ekki sízt að dylja skap sitt og sýnast fyrir
mönnum, í því líku lofti óx Appel upp. En því betur, sem