Eimreiðin - 01.01.1909, Blaðsíða 18

i8
Kyrt er hrauns á breiðum boga,
blundar land í þráðri ró;
glaðir nætur glampar loga,
geislum sá um hæð og mó.
Brestur þá og yzt með öllu
í undirhvelfing hraunið sökk;
dunar langt um himinhöllu,
hylur djúpið móða dökk«.
Jarðfræði í svona glæsilegum búningi býst ég ekki við að
nokkur þjóð eigi í eigu sinni, nema við íslendingar einir; og hefði
Jónasi enzt aldur til þess, að rita lýsingu á landinu sínu, sem
hann þekti öllum betur, eftir að hafa rannsakað það árum saman,
þá hefðum við að öllum líkindum eignast fegurri lýsingu á land-
inu okkar, en til er á nokkurri tungu.
Tjón það, sem hinar litlu bókmentir vorar biðu við það, að
sú bók varð órituð, er ómetanlegt.
þegar ég kom til háskólans fyrir 23 árun síðan, hlustaði ég
á síðustu fyrirlestrana, sem náttúrfræðingurinn frægi Japetus Steen-
strup hélt. Hann var þá í þann veginn að hætta kennarastarfsemi
sinni. I fyrirlestrum þessum mintist hann einu siuni eða tvisvar
Jónasar, og kallaði hann »den berömte islandske digter og den
skarpsindige, geniale naturforsker Jónas Hallgrímsson«. — Eg
man, hve það gladdi mig innilega, að heyra svo afdráttarlausa
viðurkenningu á vísindamannshæfileikum skáldsins míns af vörum
þessa fræga útlendings.
Steenstrup var nákunnugur Jónasi, hafði verið með honum
hér heima á rannsóknarferðum 1838 og 1839, °gl má því taka
hann trúanlegan í þessu efni, og það því fremur, sem hann kallaði
ekki alt ömmu sína, þegar um náttúrufræðinga var að ræða.
íslandslýsing Jónasar hefði því vafalaust orðið með af-
brigðum, bæði að efni og formi, og haft stórvægilegt vísindalegt
og bókmentalegt gildi.
En Islands óhamingju verður alt að vopni. Enginn maður,
sem ber íslenzkt hjarta í brjósti, og lætur sér ant um land sitt
og þjóð, getur varist þess að vikna, þegar hann les um hið svip-
lega fráfall Jónasar Hallgrímssonar, og hugsar til þess, hvílíkum
auði þekkingar, mannvits og snildar landið var svift.við dauða
hans.